Sáng 31/7, tại Nhà Quốc hội, Ủy ban Văn hóa và Xã hội đã tổ chức phiên họp toàn thể lần thứ ba để thẩm tra sơ bộ dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xuất bản. Trình bày tờ trình tóm tắt dự án Luật, Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Phan Tâm nêu rõ việc sửa đổi là cần thiết để thể chế hóa chủ trương của Đảng, khắc phục những bất cập của luật hiện hành và tạo hành lang pháp lý cho hoạt động xuất bản phát triển.
Theo ông Phan Tâm, bối cảnh chuyển đổi số, hội nhập quốc tế và phát triển công nghiệp văn hóa đang đặt ra yêu cầu cấp thiết phải điều chỉnh khung pháp lý. Dự thảo cũng nhằm đáp ứng các cam kết quốc tế cũng như chiến lược, chương trình phát triển kinh tế - xã hội trong giai đoạn mới.
Dự thảo Luật sửa đổi gồm 3 điều
Về bố cục, dự thảo Luật gồm 3 điều. Điều 1 quy định sửa đổi, bổ sung nội dung của 27/54 điều, bảo đảm không vượt quá 50% tổng số điều theo quy định của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật. Đồng thời, dự thảo bãi bỏ 4 điều và thay thế 4 cụm từ tại một số điều để phù hợp với mô hình tổ chức hiện nay của Chính phủ. Trong số 27 điều được sửa đổi, bổ sung về nội dung, có 17 điều liên quan đến cải cách thủ tục hành chính, phân cấp, phân quyền và phân định thẩm quyền; 10 điều tiếp tục được điều chỉnh để thể chế hóa đường lối của Đảng và giải quyết các bất cập trong hoạt động xuất bản.
Điều 2 quy định bãi bỏ lệ phí đăng ký nhập khẩu xuất bản sản phẩm để kinh doanh và lệ phí cấp giấy phép nhập khẩu xuất bản sản phẩm không kinh doanh trong danh mục phí và lệ phí ban hành kèm theo Luật Phí và lệ phí. Điều 3 quy định về hiệu lực thi hành và các điều khoản chuyển tiếp.
Cơ quan thẩm tra đề nghị quan tâm nguồn lực thi hành
Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Đặng Xuân Phương, đại diện cơ quan thẩm tra, cho biết Ủy ban tán thành với sự cần thiết sửa đổi, bổ sung Luật Xuất bản và nhất trí với phạm vi điều chỉnh, đối tượng áp dụng của dự thảo. Tuy nhiên, cơ quan thẩm tra đề nghị cơ quan soạn thảo quan tâm hơn đến nguồn lực triển khai thi hành luật, đặc biệt là các quy định về chuyển đổi số, xuất bản phẩm điện tử, xuất bản số và phát triển công nghiệp văn hóa.
Liên quan đến chính sách của Nhà nước đối với hoạt động xuất bản, Ủy ban đề nghị rà soát, thiết kế theo hướng quy định khái quát, tránh trùng lặp, thể hiện tính đặc thù và bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ của hệ thống pháp luật. Cơ quan thẩm tra cũng lưu ý bảo đảm sự nhất quán giữa các nhóm chính sách qua các lần chỉnh lý, cân nhắc mở rộng đối tượng thụ hưởng một số chính sách ưu đãi thuế, tín dụng và xác định rõ đối tượng thụ hưởng chính sách "đầu tư, xây dựng và phát triển các tập đoàn xuất bản, truyền thông chủ lực quốc gia".
Lo ngại chồng chéo với pháp luật báo chí, an ninh mạng
Về nội dung có tính chất xuất bản trên không gian mạng, cơ quan thẩm tra đề nghị rà soát kỹ để tránh mâu thuẫn, chồng chéo với quy định của pháp luật về báo chí, thông tin điện tử, an ninh mạng, sở hữu trí tuệ. Đồng thời, cần bảo đảm tính khả thi trong việc điều chỉnh các nền tảng phát hành xuyên biên giới cung cấp xuất bản phẩm vi phạm pháp luật vào thị trường Việt Nam.
Tại phiên họp, các đại biểu Quốc hội bày tỏ nhất trí với Tờ trình và Báo cáo thẩm tra, đồng thời đưa ra nhiều đề xuất nhằm hoàn thiện dự thảo Luật.
Đại biểu đề xuất nguyên tắc rõ ràng cho chính sách hỗ trợ
Phó Trưởng Đoàn đại biểu Quốc hội chuyên trách thành phố Hải Phòng Nguyễn Thị Việt Nga chỉ rõ, nhiều chính sách của Nhà nước tại Điều 7 chưa xác định rõ chủ thể thụ hưởng, điều kiện, tiêu chí và mức độ hỗ trợ, thứ tự ưu tiên, nguồn ngân sách cũng như cơ chế đặt hàng. Bà cũng cho biết nhiều chính sách hiện nay chưa được triển khai hiệu quả do thiếu nguồn lực thực hiện.
Theo bà Nguyễn Thị Việt Nga, dự thảo luật sửa đổi lần này cần xác định các nguyên tắc cơ bản như bảo đảm công khai, minh bạch; có tiêu chí đo lường và thực hiện hỗ trợ dựa trên kết quả; ưu tiên các sản phẩm phục vụ vùng khó khăn, người khuyết tật, trẻ em, đồng bào dân tộc thiểu số và các nhiệm vụ chính trị thiết yếu. Bên cạnh đó, cần có cơ chế kiểm tra, đánh giá và thu hồi hỗ trợ nếu sử dụng sai mục đích.
Trí tuệ nhân tạo cần quy định cụ thể hơn
Đại biểu Quốc hội thành phố Hà Nội Nguyễn Lân Hiếu nhận định, trí tuệ nhân tạo (AI) là lĩnh vực rất mới và quan trọng trong lĩnh vực xuất bản. Do đó, dự thảo Luật cần có những bổ sung cụ thể hơn, trong đó quy định bảo vệ bản quyền tác giả chặt chẽ hơn và yêu cầu các nhà xuất bản có nghĩa vụ thẩm định nội dung do AI tạo ra.
Cũng trong phiên họp sáng 31/7, Ủy ban Văn hóa và Xã hội đã cho ý kiến đối với dự án Luật Hòa giải ở cơ sở (sửa đổi). Các góp ý tại phiên thẩm tra sẽ được tổng hợp để cơ quan soạn thảo tiếp tục hoàn thiện hồ sơ dự án trình Quốc hội xem xét trong thời gian tới.
