Sở Tư pháp TP.HCM ủng hộ giao quyền kiểm tra luật sư cho UBND cấp xã
Theo dự thảo tờ trình chính sách của Luật Luật sư (sửa đổi) do Bộ Tư pháp đang lấy ý kiến, quy định mới đề xuất UBND cấp xã sẽ thực hiện kiểm tra hành chính về tổ chức và hoạt động của luật sư. Việc này được thiết kế phù hợp với điều kiện và yêu cầu nhiệm vụ cụ thể của từng địa phương, nhằm nâng cao hiệu quả quản lý trong lĩnh vực pháp lý.
Đồng thuận từ Sở Tư pháp TP.HCM
Trao đổi với phóng viên, ông Huỳnh Quốc Anh, Phó giám đốc Sở Tư pháp TP.HCM, cho biết: "Sở Tư pháp TP.HCM đồng thuận với quy định trên của dự thảo". Ông giải thích rằng, từ năm 2018, UBND TP.HCM đã ban hành các quyết định như Quyết định số 4712 năm 2018, Quyết định số 3229 năm 2022 và Quyết định số 1161 năm 2023 để ủy quyền cho UBND cấp huyện kiểm tra tổ chức và hoạt động hành nghề luật sư trong nước.
Lý do cho sự ủng hộ này xuất phát từ thực tế tại TP.HCM. Thành phố có quy mô dân số lớn, vượt 14 triệu người, với địa bàn rộng hơn 6.770 km². Hệ thống chính quyền địa phương hai cấp bao gồm 168 xã, phường và đặc khu hành chính. Hiện nay, TP.HCM sở hữu gần 10.000 luật sư, chiếm gần một nửa tổng số luật sư cả nước (hơn 21.000). Số lượng tổ chức hành nghề luật sư là 2.500, cùng với 630 chi nhánh và 778 luật sư hành nghề với tư cách cá nhân.
Ông Quốc Anh nhấn mạnh: "Với số lượng luật sư ở thành phố quá lớn và địa bàn rộng, Sở Tư pháp không thể kiểm tra được toàn bộ. Dự kiến, số lượng luật sư và tổ chức hành nghề luật sư tại TP.HCM sẽ tiếp tục tăng trong thời gian tới. Trong khi đó, nhân sự trực tiếp tham mưu công tác kiểm tra, xử lý vi phạm của Sở Tư pháp lại mỏng".
Phân biệt rõ vai trò giữa UBND cấp xã và Sở Tư pháp
Theo ông Huỳnh Quốc Anh, để giảm tải công việc cho Sở Tư pháp, UBND cấp xã có thể tham gia vào việc định kỳ rà soát danh sách luật sư và tổ chức hành nghề luật sư trong nước hoạt động trên địa bàn. Các nhiệm vụ cụ thể bao gồm:
- Kiểm tra việc treo biển hiệu và quảng cáo.
- Giám sát việc chấp hành các quy định pháp luật về lao động, như ký kết hợp đồng lao động, lập sổ theo dõi lao động, và đóng bảo hiểm xã hội.
- Rà soát thực trạng hoạt động tư vấn pháp luật, kịp thời phát hiện và ngăn chặn các trường hợp không đủ điều kiện hoặc không đăng ký hoạt động tại Sở Tư pháp.
Trong khi đó, Sở Tư pháp vẫn giữ vai trò chính trong việc kiểm tra chuyên ngành. Cụ thể, Sở thực hiện kiểm tra định kỳ hoặc đột xuất đối với hoạt động hành nghề của tổ chức hành nghề luật sư nước ngoài, luật sư hành nghề cá nhân, chi nhánh, và văn phòng đại diện. Sở cũng có thể phối hợp với UBND cấp xã để kiểm tra tổ chức hành nghề luật sư trong nước khi có dấu hiệu vi phạm.
Nội dung kiểm tra chuyên ngành của Sở Tư pháp tập trung vào các khía cạnh như đăng ký hoạt động, tuân thủ quy định lao động, thuế, tài chính, ký kết hợp đồng dịch vụ pháp lý, và mua bảo hiểm trách nhiệm nghề nghiệp. Điều này được quy định chi tiết tại Thông tư số 05 năm 2021 của Bộ trưởng Bộ Tư pháp.
Kinh nghiệm từ hoạt động kiểm tra trước đây
Trong tám năm qua, UBND TP.HCM đã ủy quyền cho UBND cấp huyện (cũ) kiểm tra tổ chức và hoạt động hành nghề luật sư trong nước. Các nội dung kiểm tra bao gồm việc chấp hành quy định pháp luật về đăng ký, hoạt động, ký kết hợp đồng pháp lý, lao động, bảo hiểm, và thuế.
Thống kê trong ba năm 2022, 2023 và 2024 cho thấy, có 744 lượt tổ chức hành nghề luật sư trong nước đã được UBND quận, huyện, và TP. Thủ Đức (cũ) kiểm tra. Qua đó, nhiều vi phạm đã được phát hiện, chủ yếu liên quan đến việc không hoạt động tại trụ sở đã đăng ký, không tuân thủ quy định trong ký kết hợp đồng dịch vụ pháp lý, và thiếu sót trong mua bảo hiểm trách nhiệm nghề nghiệp.
Sau mỗi đợt kiểm tra, UBND cấp huyện báo cáo kết quả lên Sở Tư pháp TP.HCM, giúp hỗ trợ công tác tham mưu quản lý nhà nước. Điều này cho phép kịp thời phát hiện vi phạm, đưa ra biện pháp chấn chỉnh, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho các tổ chức hành nghề luật sư phát triển bền vững.
Nhìn chung, việc phân công rõ ràng giữa UBND cấp xã và Sở Tư pháp trong kiểm tra hành nghề luật sư không chỉ giúp quản lý hiệu quả hơn mà còn đảm bảo tính chuyên môn và tuân thủ pháp luật, góp phần nâng cao chất lượng dịch vụ pháp lý tại TP.HCM.
