Theo quy định mới tại Nghị định 123/2024/NĐ-CP và Luật Đất đai 2024, nhiều hành vi vi phạm liên quan đến Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (sổ đỏ) sẽ bị xử phạt nghiêm khắc, với mức phạt lên đến 100 triệu đồng đối với cá nhân. Đặc biệt, các giao dịch mua bán đất bằng giấy viết tay hoặc chậm sang tên sau khi nhận chuyển nhượng tiềm ẩn rủi ro pháp lý lớn.
Mức phạt đối với cá nhân và tổ chức
Các mức xử phạt dưới đây áp dụng cho cá nhân. Theo khoản 2 Điều 5 Nghị định 123/2024/NĐ-CP, nếu tổ chức vi phạm thì mức phạt sẽ gấp đôi mức phạt dành cho cá nhân đối với cùng một hành vi.
Chậm đăng ký, chậm sang tên sổ đỏ
Người sử dụng đất thuộc diện phải đăng ký lần đầu nhưng không thực hiện sẽ bị phạt từ 1 đến 2 triệu đồng. Các trường hợp này bao gồm thửa đất đang sử dụng chưa đăng ký, đất được Nhà nước giao hoặc cho thuê, và đất được giao quản lý nhưng chưa hoàn tất thủ tục. Ngoài nộp phạt, người vi phạm buộc phải thực hiện thủ tục đăng ký.
Chậm đăng ký biến động (chậm sang tên sổ đỏ sau mua bán, tặng cho hoặc thừa kế) cũng bị xử lý. Sau khi hợp đồng được công chứng, người nhận chuyển nhượng phải đăng ký biến động trong 30 ngày. Nếu quá hạn, mức phạt từ 2 đến 3 triệu đồng. Ngoài ra, chậm kê khai thuế thu nhập cá nhân có thể bị phạt bổ sung lên tới 25 triệu đồng.
Mua bán đất bằng giấy viết tay
Một trong những vi phạm nặng nhất là chuyển nhượng quyền sử dụng đất khi chưa đủ điều kiện pháp lý, đặc biệt là giao dịch bằng giấy viết tay đối với đất chưa có sổ đỏ. Tùy diện tích và địa bàn, cá nhân có thể bị phạt từ 10 triệu đến 100 triệu đồng. Cơ quan chức năng cũng có thể buộc khôi phục hiện trạng, trả lại đất cho người sử dụng hợp pháp và hoàn trả tiền từ giao dịch vi phạm.
Tuy nhiên, pháp luật có ngoại lệ cho các giao dịch bằng giấy viết tay trước ngày 1/7/2014. Khi làm thủ tục cấp sổ đỏ lần đầu, người sử dụng đất không bắt buộc phải nộp hợp đồng công chứng, nếu đáp ứng các điều kiện khác theo quy định.
Tự sửa nội dung trên sổ đỏ
Hành vi tự ý tẩy xóa, sửa chữa thông tin trên sổ đỏ (diện tích, họ tên, năm sinh...) mà chưa đến mức truy cứu hình sự sẽ bị phạt từ 2 đến 5 triệu đồng. Sổ đỏ bị chỉnh sửa trái phép sẽ bị thu hồi, tịch thu.
Sử dụng sổ đỏ giả
Sử dụng giấy chứng nhận giả để giao dịch bất động sản có thể bị phạt hành chính từ 10 đến 20 triệu đồng nếu chưa đủ yếu tố cấu thành tội phạm. Toàn bộ giấy tờ giả bị tịch thu, thủ tục đăng ký dựa trên hồ sơ giả mạo bị hủy bỏ. Nếu có dấu hiệu chiếm đoạt tài sản hoặc trục lợi, người vi phạm có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo Bộ luật Hình sự.
