Trong thời gian gần đây, nhiều gia đình tại Việt Nam bất ngờ phát hiện rắn xuất hiện trong máy điều hòa hoặc khu vực gần dàn nóng. Điều này khiến nhiều người lo lắng về mức độ nguy hiểm của loài rắn này và cách ngăn chúng xâm nhập. Theo các chuyên gia, loài rắn thường gặp nhất trong các trường hợp này là rắn cườm, còn được gọi là rắn bay.
Đặc điểm nhận dạng rắn cườm
Rắn cườm có tên khoa học là Chrysopelea ornata, thuộc họ Rắn nước (Colubridae). Tại Việt Nam, chúng còn được gọi là rắn bay, rắn lục mè hoặc rắn hoa cỏ. Loài này phân bố rộng ở nhiều quốc gia châu Á như Việt Nam, Trung Quốc, Thái Lan, Lào, Campuchia, Malaysia và Indonesia. Chúng thường sống trong các khu rừng thứ sinh, vườn cây ăn quả, công viên, khu dân cư nhiều cây xanh hoặc những nơi có thảm thực vật phát triển.
Rắn cườm có thân hình thon dài, chiều dài trưởng thành thường từ 1 đến 1,3 mét, một số cá thể có thể dài hơn. Màu sắc đặc trưng là nền xanh lục hoặc xanh vàng xen kẽ các đốm đen tạo thành hoa văn giống những hạt cườm, đây cũng là nguồn gốc tên gọi của loài. Khác với các loài rắn lục độc, đầu của rắn cườm nhỏ, không bè rộng hình tam giác. Thân rắn mảnh và linh hoạt, giúp chúng dễ dàng di chuyển trên cây hoặc len lỏi qua các khe hẹp.
Khả năng đặc biệt: Bay lượn
Một trong những đặc điểm nổi tiếng nhất của rắn cườm là khả năng “bay lượn”. Khi cần di chuyển giữa các tán cây, chúng có thể làm dẹt cơ thể rồi lao từ cành cây này sang cành cây khác, tạo cảm giác như đang bay trong không trung. Chính vì vậy, chúng còn được gọi là “Flying Snake” (rắn bay).
Rắn cườm có độc không?
Đây là câu hỏi được nhiều người quan tâm nhất. Thực tế, rắn cườm không được xem là loài rắn nguy hiểm đối với con người. Chúng thuộc nhóm rắn có răng nanh sau và lượng nọc độc rất yếu, chủ yếu dùng để khống chế các con mồi nhỏ như thằn lằn, tắc kè, ếch nhái hoặc chim non. Rắn cườm săn mồi vào ban ngày bằng cách âm thầm tiếp cận hoặc truy đuổi con mồi, sau đó cắn giữ ở vùng cổ rồi dùng lực từ bộ hàm khỏe để khống chế.
Rắn cườm có tính cảnh giác cao, di chuyển nhanh và thường tìm cách bỏ chạy khi bị quấy rầy. Tuy nhiên, nếu bị bắt hoặc cầm nắm, chúng sẵn sàng cắn để tự vệ. Trong trường hợp bị cắn, người khỏe mạnh thường chỉ gặp các triệu chứng nhẹ như đau, sưng hoặc ngứa tại chỗ. Các ca ngộ độc nghiêm trọng gần như không được ghi nhận.
Mặc dù vậy, người dân vẫn không nên chủ quan khi tiếp xúc với bất kỳ loài rắn nào. Nếu bị cắn, cần vệ sinh vết thương sạch sẽ và theo dõi sức khỏe để phòng ngừa nguy cơ nhiễm trùng hoặc phản ứng dị ứng. Ngoài ra, rắn cườm thường bị nhầm lẫn với rắn lục cườm – loài rắn độc có màu xanh tương tự. Vì vậy, khi phát hiện rắn trong nhà, tốt nhất không nên tự ý bắt hoặc tiếp cận ở khoảng cách gần nếu chưa xác định chính xác loài.
Cách phòng tránh rắn cườm xuất hiện trong nhà
Mặc dù không quá nguy hiểm, việc phát hiện rắn trong nhà vẫn khiến nhiều người lo lắng. Để hạn chế nguy cơ rắn cườm xâm nhập, mọi người nên thực hiện một số biện pháp sau:
- Cắt tỉa cây xanh gần nhà: Rắn cườm là loài leo trèo rất giỏi. Những cành cây sát cửa sổ, ban công hoặc mái nhà có thể trở thành đường di chuyển thuận lợi để chúng tiếp cận khu vực sinh hoạt.
- Loại bỏ nguồn thức ăn của rắn: Rắn không chủ động tìm đến con người mà thường bị thu hút bởi nguồn thức ăn. Vì vậy, việc kiểm soát chuột, hạn chế côn trùng và giữ môi trường sống sạch sẽ sẽ góp phần làm giảm sự xuất hiện của rắn quanh nhà.
- Giữ khu vực quanh nhà thông thoáng: Nên thường xuyên dọn dẹp sân vườn, loại bỏ các đống gỗ cũ, vật liệu xây dựng, lá cây mục hoặc bụi rậm rậm rạp để hạn chế nơi trú ẩn của rắn.
- Kiểm tra định kỳ điều hòa và khu vực mái nhà: Các vị trí như dàn nóng điều hòa, hộp kỹ thuật, gác mái hoặc mái hiên nên được kiểm tra định kỳ, đặc biệt vào mùa nắng nóng hoặc mùa mưa, khi rắn có xu hướng tìm nơi trú ẩn an toàn.
- Không tự ý bắt rắn: Nếu phát hiện rắn trong nhà, nên giữ khoảng cách an toàn và liên hệ lực lượng cứu hộ động vật hoặc người có chuyên môn để xử lý.
Việc hiểu rõ về loài rắn cườm và áp dụng các biện pháp phòng tránh sẽ giúp bạn yên tâm hơn khi sống trong môi trường có nhiều cây xanh.
