Quy hoạch bô-xít tại Lâm Đồng đang bộc lộ nhiều bất cập, tạo ra điểm nghẽn cho phát triển kinh tế-xã hội, ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống người dân, tiến độ đầu tư hạ tầng và khả năng thu hút nguồn lực phát triển địa phương. Nhiều công trình giao thông dang dở, dự án dân sinh kéo dài, thủ tục đất đai, xây dựng gặp khó khăn do nằm trong phạm vi quy hoạch khoáng sản.
Ảnh hưởng đến đời sống người dân
Tại Phường 2, Bảo Lộc, quy hoạch hàng chục nghìn héc-ta vùng khoáng sản bô-xít đã tác động lớn. Nhiều tuyến đường thi công dở dang, việc đi lại khó khăn, nhất là mùa mưa. Ông Ngô Xuân Bồng ở Phường 2 cho biết: "Quy hoạch bô-xít ảnh hưởng đến đời sống người dân nhiều năm qua. Các cơ quan chức năng cần rà soát, điều chỉnh sát thực tiễn, triển khai đồng bộ, nhanh, hiệu quả, không để kéo dài ảnh hưởng đến người dân".
Không chỉ Bảo Lộc, nhiều khu vực như Tuy Đức, Kiến Đức, Nhân Cơ cũng đối mặt khó khăn kéo dài do vướng quy hoạch bô-xít. Trong vùng quy hoạch, người dân không thể xây nhà, chuyển đổi mục đích sử dụng đất hoặc hoàn thiện thủ tục pháp lý liên quan quyền sử dụng đất. Ông Đinh Văn Chánh ở xã Tuy Đức kiến nghị: "Các cơ quan chức năng cần rà soát khoa học để xác định khu vực có trữ lượng bô-xít, lộ trình khai thác cụ thể để người dân yên tâm đầu tư sản xuất. Khu vực không còn nhu cầu khai thác cần sớm điều chỉnh, đưa ra khỏi quy hoạch".
Ảnh hưởng đến phát triển địa phương
Vướng mắc do quy hoạch bô-xít còn ảnh hưởng đến phát triển chung. Ông Bùi Xuân Sang ở Phường 2, Bảo Lộc cho biết: "Nhiều dự án đầu tư vẫn nằm trên giấy vì chưa thể tháo gỡ vướng mắc. Công trình hạ tầng chậm triển khai, dự án kéo dài nhiều năm, người dân khó khăn về xây nhà, chuyển đổi đất, đầu tư sản xuất. Nếu kéo dài, cơ hội phát triển sẽ bị bỏ lỡ".
Ở góc độ quản lý nhà nước, sự chồng lấn giữa quy hoạch bô-xít và nhu cầu phát triển kinh tế-xã hội bộc lộ rõ. Đồng chí Nghiêm Xuân Đức, Bí thư Đảng ủy Phường 2, Bảo Lộc cho biết: Sau sắp xếp đơn vị hành chính, dân số vượt 50.000 người, nhu cầu đầu tư hạ tầng, mở rộng đô thị lớn nhưng nhiều công trình chưa thể triển khai. "Có dự án người dân đã đóng góp kinh phí, hoàn tất thủ tục, thậm chí mời thầu nhưng phải dừng lại. Điều này gây lãng phí nguồn lực, ảnh hưởng niềm tin và kỳ vọng của người dân".
Khó khăn về pháp lý và quỹ đất
Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh, hàng loạt dự án đầu tư công, hạ tầng kỹ thuật, khu tái định cư gặp khó do chồng lấn với quy hoạch khoáng sản bô-xít. Khi chưa có cơ sở pháp lý xác định việc thu hồi hay không thu hồi khoáng sản, thủ tục bồi thường, giải phóng mặt bằng, giao đất, cho thuê đất không thể thực hiện hoặc bị kéo dài. Một số khu vực đã hoàn thành khai thác, đóng cửa mỏ, bàn giao cho địa phương nhưng vẫn nằm trong quy hoạch, khiến khai thác quỹ đất sau hoàn thổ gặp trở ngại, trong khi nhu cầu sử dụng đất cho phát triển dân cư, hạ tầng, dịch vụ ngày càng tăng.
Kiến nghị điều chỉnh quy hoạch
Trước thực trạng, tỉnh Lâm Đồng đã nhiều lần kiến nghị xem xét điều chỉnh quy hoạch khoáng sản bô-xít phù hợp thực tế. Đồng chí Lê Trọng Yên, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh cho biết: Tỉnh đã rà soát toàn diện các khu vực chịu tác động, tổng hợp ý kiến từ sở, ngành, địa phương để đề xuất điều chỉnh. Mục tiêu là bảo đảm khai thác hợp lý tài nguyên nhưng tạo điều kiện phát triển kinh tế-xã hội, nâng cao chất lượng cuộc sống. Theo đề xuất, tổng diện tích kiến nghị đưa ra khỏi quy hoạch khoảng hơn 65.000 ha; trong đó khoảng 41.000 ha đã được xem xét điều chỉnh, phần còn lại chủ yếu là khu dân cư hiện hữu, trường học, công trình hạ tầng thiết yếu và khu vực không có quặng nhưng vẫn trong ranh giới quy hoạch.
Hướng tới phát triển bền vững
Việc tháo gỡ bất cập trong quy hoạch bô-xít tại Lâm Đồng là bước đi cần thiết để bảo đảm hài hòa giữa lợi ích quốc gia, địa phương và quyền lợi chính đáng của người dân. Khi điểm nghẽn được khơi thông, các dự án hạ tầng triển khai thuận lợi, quỹ đất sử dụng hiệu quả, môi trường đầu tư cải thiện, người dân có cơ hội ổn định cuộc sống, phát triển sản xuất. Đó là tiền đề để Lâm Đồng phát huy tiềm năng, lợi thế, tạo động lực mới cho tăng trưởng, hướng tới phát triển bền vững.
