Quốc Hội Thông Qua Luật Sửa Đổi Công Chứng, Hiệu Lực Từ Năm 2027
Chiều ngày 23/4, trong khuôn khổ chương trình kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI đã chính thức thông qua dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Công chứng. Với 489/491 đại biểu tham gia biểu quyết tán thành, tương đương 97,8%, luật này sẽ có hiệu lực thi hành từ ngày 1/1/2027, đánh dấu một bước tiến quan trọng trong cải cách pháp luật.
Giảm Thiểu Giao Dịch Bắt Buộc Công Chứng
Trước khi tiến hành biểu quyết, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng đã trình bày báo cáo tiếp thu, giải trình và chỉnh lý dự thảo luật. Theo đó, dự thảo đã được điều chỉnh theo hướng không quy định danh mục cụ thể các giao dịch phải công chứng, mà thay vào đó xác lập các tiêu chí chung để xác định những giao dịch thuộc diện bắt buộc. Cách tiếp cận mới này giúp thu hẹp phạm vi các giao dịch phải công chứng, cụ thể là giảm 6 loại giao dịch so với các quy định hiện hành trong nghị định của Chính phủ.
Điều này không chỉ khắc phục nguy cơ chồng chéo và xung đột với các luật chuyên ngành, mà còn tạo thuận lợi đáng kể cho tổ chức và cá nhân. Bằng cách giảm chi phí tuân thủ pháp luật, luật mới hướng đến nâng cao tính minh bạch và ổn định của hệ thống pháp luật Việt Nam.
Trách Nhiệm Rõ Ràng Và Thẩm Quyền Mở Rộng
Dự thảo luật cũng quy định rõ trách nhiệm của Bộ Tư pháp trong việc chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành liên quan để rà soát, cập nhật và đăng tải danh mục các giao dịch phải công chứng trên Cổng thông tin điện tử. Danh mục này có giá trị tham chiếu, hỗ trợ tra cứu và áp dụng thống nhất trên toàn quốc, đồng thời đảm bảo nguyên tắc rằng các giao dịch cụ thể thuộc diện bắt buộc công chứng phải do luật chuyên ngành quy định, phù hợp với tiêu chí của Luật Công chứng.
Một điểm đáng chú ý là luật tiếp tục duy trì thẩm quyền công chứng giao dịch có đối tượng là bất động sản theo phạm vi tỉnh, thành phố nơi tổ chức hành nghề công chứng đặt trụ sở. Tuy nhiên, tiếp thu ý kiến từ đại biểu Quốc hội, luật đã điều chỉnh để mở rộng thẩm quyền công chứng không theo địa hạt đối với các giao dịch không có đối tượng trực tiếp là bất động sản, chẳng hạn như hợp đồng ủy quyền, hợp đồng đặt cọc và chuyển nhượng hợp đồng. Sự thay đổi này nhằm tạo thuận lợi hơn nữa cho người dân và doanh nghiệp trong quá trình thực hiện các giao dịch pháp lý.
Bảo Đảm An Toàn Pháp Lý Và Lộ Trình Tương Lai
Cụ thể, luật quy định rằng công chứng viên của tổ chức hành nghề công chứng chỉ được công chứng giao dịch có đối tượng là bất động sản trong phạm vi tỉnh, thành phố nơi đặt trụ sở, với một số ngoại lệ như công chứng di chúc hoặc văn bản ủy quyền liên quan đến bất động sản. Bộ trưởng Hoàng Thanh Tùng giải thích rằng quy định này phù hợp với mô hình công chứng hiện hành, nơi công chứng viên chịu trách nhiệm về tính xác thực và hợp pháp của giao dịch, bao gồm cả việc kiểm tra tình trạng pháp lý của bất động sản.
Ông nhấn mạnh: "Trong bối cảnh cơ sở dữ liệu công chứng và các cơ sở dữ liệu liên quan vẫn đang trong quá trình hoàn thiện và chưa được kết nối đồng bộ trên toàn quốc, việc duy trì thẩm quyền theo địa giới hành chính giúp hạn chế rủi ro từ công chứng trùng lặp, đảm bảo an toàn pháp lý cho các giao dịch."
Bên cạnh đó, luật giao cho Chính phủ nhiệm vụ quy định lộ trình thực hiện việc công chứng giao dịch có đối tượng là bất động sản không phụ thuộc vào địa giới hành chính trên phạm vi toàn quốc. Lộ trình này sẽ gắn liền với điều kiện vận hành đầy đủ và đồng bộ của cơ sở dữ liệu công chứng cùng các cơ sở dữ liệu liên quan, nhằm bảo đảm tính khả thi, chặt chẽ và an toàn pháp lý.
Theo Bộ trưởng Hoàng Thanh Tùng, việc xây dựng và hoàn thiện cơ sở dữ liệu công chứng là yêu cầu cấp thiết, không chỉ phục vụ công tác quản lý nhà nước mà còn thúc đẩy mạnh mẽ quá trình chuyển đổi số trong lĩnh vực công chứng, hướng đến một hệ thống pháp lý hiện đại và hiệu quả hơn.
