Ngày 22/5, Tòa phúc thẩm Paris đã đưa ra phán quyết lịch sử, xác định cả Airbus và Air France phải chịu trách nhiệm hình sự về tội ngộ sát trong thảm họa chuyến bay AF447, một trong những tai nạn hàng không nghiêm trọng nhất trong lịch sử nước Pháp. Vụ việc xảy ra vào ngày 1/6/2009, khi chiếc máy bay Airbus A330 của Air France đang trên đường từ Rio de Janeiro tới Paris thì gặp nạn trên Đại Tây Dương, cướp đi sinh mạng của toàn bộ 216 hành khách và 12 thành viên phi hành đoàn.
Phán quyết phúc thẩm: Trách nhiệm hoàn toàn
Theo phán quyết, tòa phúc thẩm đã bác bỏ kết luận trước đó của tòa sơ thẩm vào năm 2023, vốn cho rằng mặc dù cả hai bên có sai sót nhưng không đủ cơ sở để chứng minh những sai sót này trực tiếp dẫn đến tai nạn. Thẩm phán Sylvie Madec nhấn mạnh rằng tòa sơ thẩm đã bỏ qua “chuỗi quan hệ nhân quả” dẫn tới hàng loạt quyết định sai lầm trong buồng lái, cuối cùng khiến máy bay rơi xuống Đại Tây Dương. Bà Madec tuyên bố thảm họa AF447 là “một tai nạn đã được báo trước” và hoàn toàn có thể tránh khỏi nếu các bên liên quan nhận thức đầy đủ mức độ nghiêm trọng của những lỗi kỹ thuật tồn tại trên máy bay.
Nguyên nhân kỹ thuật và sai sót của phi công
Tại phiên xét xử, các phân tích cho thấy các ống pitot - thiết bị đo tốc độ máy bay - đã bị đóng băng khi chiếc AF447 đi qua vùng giông bão trên Đại Tây Dương. Sự cố này kích hoạt hệ thống báo động, khiến chế độ lái tự động bị ngắt và phi công rơi vào tình huống xử lý cực kỳ phức tạp. Sau khi tín hiệu tốc độ gặp trục trặc, tổ lái đã điều khiển máy bay ngóc đầu lên quá mức, dẫn đến trạng thái thất tốc và lao xuống biển. Tòa thừa nhận phi công có thể mắc sai sót trong khoảng 4 phút 30 giây từ lúc cảm biến đóng băng tới khi máy bay rơi, nhưng đồng thời khẳng định các phi công không được đào tạo đầy đủ để xử lý tình huống khẩn cấp ở độ cao lớn. “Phi công chuyến bay AF447 đã cố gắng bằng mọi cách để thoát khỏi tình huống kinh hoàng đó. Họ đã làm hết khả năng của mình và không thể bị quy toàn bộ trách nhiệm”, tòa nhận định.
Trách nhiệm của Airbus và Air France
Luật sư đại diện gia đình các nạn nhân cho rằng cả Airbus lẫn Air France đều đã biết trước những bất cập kỹ thuật liên quan dòng Airbus A330, nhưng phi công lại không được huấn luyện thích đáng cho các kịch bản khẩn cấp tương tự. Tòa phúc thẩm kết luận Airbus đã đánh giá thấp mức độ nguy hiểm của lỗi liên quan ống pitot và không cung cấp đầy đủ thông tin cho các hãng khai thác. Trong khi đó, Air France bị cho là không đào tạo đầy đủ cho phi công và không truyền đạt kịp thời các cảnh báo kỹ thuật tới tổ bay. Tòa tuyên mỗi bên phải nộp phạt 225.000 euro - mức tối đa đối với tội danh ngộ sát áp dụng cho pháp nhân. Dù số tiền phạt chủ yếu mang tính biểu tượng, phán quyết được xem là cú giáng mạnh vào uy tín của cả Airbus và Air France.
Phản ứng của các bên
Sau phán quyết, cả hai doanh nghiệp đều tuyên bố sẽ kháng cáo. Air France cho biết hiểu rằng quá trình pháp lý kéo dài sẽ gây thêm tổn thương cho gia đình nạn nhân, song khẳng định trách nhiệm hình sự của hãng trước đó đã hai lần bị bác bỏ. Trong khi đó, luật sư của Airbus tuyên bố cuộc chiến pháp lý vẫn chưa kết thúc.
