Đoàn Đại biểu Quốc hội (ĐBQH) tỉnh Quảng Ngãi vừa đề nghị cơ quan soạn thảo luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi) nghiên cứu phân loại hộ kinh doanh khi áp dụng mức phạt tiền, nhằm bảo đảm công bằng về nghĩa vụ pháp lý giữa hộ kinh doanh và doanh nghiệp. Đề xuất này được đưa ra trong bối cảnh Bộ Công an đang xây dựng dự thảo luật với nhiều thay đổi quan trọng về mức phạt.
Đề xuất nâng mức phạt tối đa lên 1,5 tỉ đồng với cá nhân và 3 tỉ đồng với tổ chức
Theo dự thảo luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi) do Bộ Công an chủ trì soạn thảo, mức phạt tiền tối đa đối với cá nhân được đề xuất nâng từ 1 tỉ đồng lên 1,5 tỉ đồng, và đối với tổ chức từ 2 tỉ đồng lên 3 tỉ đồng. Trong đó, tổ hợp tác, đơn vị phụ thuộc của pháp nhân sẽ bị áp dụng mức phạt tiền đối với tổ chức; hộ kinh doanh, hộ gia đình, cộng đồng dân cư sẽ bị áp dụng mức phạt tiền đối với cá nhân.
ĐBQH Quảng Ngãi: Cần phân loại hộ kinh doanh theo quy mô
Góp ý về nội dung này, Đoàn ĐBQH tỉnh Quảng Ngãi dẫn thực tế cho thấy nhiều hộ kinh doanh có quy mô lớn, doanh thu cao, sử dụng nhiều lao động và hoạt động tương đương với doanh nghiệp. Do đó, nếu áp mức phạt cá nhân cho tất cả hộ kinh doanh có thể dẫn đến thiếu công bằng giữa các chủ thể kinh doanh, không tương xứng giữa tính chất, mức độ vi phạm và trách nhiệm pháp lý. Điều này còn tạo ra chênh lệch về nghĩa vụ pháp lý giữa doanh nghiệp và hộ kinh doanh mặc dù có quy mô, tính chất hoạt động tương đồng.
Đoàn ĐBQH tỉnh Quảng Ngãi đề nghị cơ quan soạn thảo nghiên cứu theo hướng phân loại hộ kinh doanh theo quy mô, doanh thu hoặc tiêu chí phù hợp nhằm xác định mức phạt tương ứng, bảo đảm công bằng, thống nhất trong môi trường kinh doanh.
Bộ Công an: Quy định kế thừa từ luật hiện hành, chưa phát sinh vướng mắc
Phản hồi ý kiến, Bộ Công an cho biết, quy định tại dự thảo được kế thừa từ luật hiện hành, đã áp dụng ổn định và chưa phát sinh khó khăn, vướng mắc gì. Theo cơ quan soạn thảo, mức phạt tiền tối đa hiện hành đã áp dụng được 13 năm, đến nay dần bộc lộ nhiều bất cập và không còn phù hợp với thực tiễn.
Luật sư Trịnh Văn Tuyến: Ủng hộ phân loại hộ kinh doanh theo ngưỡng quy mô
Phân tích thêm, luật sư Trịnh Văn Tuyến (Văn phòng luật sư Giang Thanh, Đoàn luật sư TP.Hà Nội) cho rằng hộ kinh doanh không phải là pháp nhân, nếu quy định mức phạt tối đa như tổ chức là "quá nặng". Vì thế, nhà làm luật xếp hộ kinh doanh chịu mức phạt theo cá nhân, nhằm bảo đảm phù hợp, nhất là với hộ kinh doanh nhỏ lẻ. Dù vậy, thực tiễn cũng cho thấy có những hộ kinh doanh quy mô rất lớn, không kém gì doanh nghiệp. Nếu áp dụng mức phạt tối đa theo cá nhân, trường hợp này có thể mang lại lợi thế hơn cho hộ kinh doanh. Luật sư Tuyến ủng hộ đề xuất của Đoàn ĐBQH tỉnh Quảng Ngãi nên nghiên cứu phân loại hộ kinh doanh theo ngưỡng quy mô. Nếu quy mô nhỏ lẻ thì áp dụng phạt như hiện hành, quy mô lớn mà có vi phạm thì cân nhắc mức chế tài cao hơn.
Cơ sở nâng mức phạt tối đa lên 3 tỉ đồng
Cũng liên quan đến mức phạt, một số ý kiến đề nghị làm rõ cơ sở, tác động của việc nâng mức phạt tiền tối đa 1,5 tỉ đồng với cá nhân và 3 tỉ đồng với tổ chức. Đề xuất này sẽ tăng tính răn đe, song cũng có thể tạo áp lực tài chính đáng kể đối với chủ thể vi phạm, nhất là doanh nghiệp nhỏ và vừa. Bộ Công an cho biết, đề xuất trên đã đánh giá tác động kỹ lưỡng, cụ thể tại hồ sơ chính sách luật, và đã được Chính phủ thông qua.
Theo cơ quan soạn thảo, từ năm 2012 đến 2025, mức lương cơ sở đã tăng 2,2 lần, thu nhập bình quân đầu người cũng tăng 3,85 lần, trong khi mức phạt tối đa vẫn giữ nguyên, dần trở nên quá thấp. Hơn thế, trong nhiều lĩnh vực như môi trường, an toàn thực phẩm, khoáng sản, phòng cháy chữa cháy..., mức lợi nhuận thu được từ hành vi vi phạm thường cao gấp nhiều lần so với số tiền phạt tối đa có thể áp dụng. Thực tế trên đòi hỏi phải điều chỉnh mức phạt tiền nhằm bảo đảm tính răn đe, phòng ngừa, tương xứng.
