Vụ phù phép chỉ số môi trường: Thiết bị quan trắc dễ dàng chỉnh sửa, 74 bị can bị khởi tố
Ngày 30/3, Viện Kiểm sát nhân dân Tối cao (Vụ 1) đã phê chuẩn quyết định khởi tố 74 bị can về 10 tội danh, liên quan đến sai phạm trong hoạt động quan trắc môi trường tại nhiều tỉnh, thành trên cả nước. Vụ án này đang được Cục Cảnh sát phòng chống tội phạm về môi trường (C05) chủ trì, phối hợp với Văn phòng Cơ quan cảnh sát điều tra (C01) điều tra, làm rõ, với sự kiểm sát của Viện Kiểm sát nhân dân Tối cao.
Thủ đoạn tinh vi: Chỉnh sửa số liệu từ xa
Theo lời khai của các bị can, tất cả thiết bị đo đều có thể chỉnh sửa số liệu một cách dễ dàng. Chỉ cần thay đổi cấu hình thiết bị phân tích hoặc can thiệp vào hệ thống truyền, nhận dữ liệu là có thể làm sai lệch kết quả quan trắc. Các bị can này thuộc 59 doanh nghiệp xả thải và lắp đặt thiết bị quan trắc trên cả nước, bao gồm cả cán bộ, lãnh đạo trong đơn vị quản lý Nhà nước về môi trường.
Hàng loạt nhà máy như Nhiệt điện Quảng Ninh, Nhiệt điện Hải Phòng, Nhiệt điện Thái Bình 2, cùng các công ty nhôm, thép, và công ty môi trường đã phát ra khí thải, nước thải vượt ngưỡng. Tuy nhiên, chỉ số môi trường khi được truyền về cơ quan quản lý như Sở Nông nghiệp và Môi trường tại một số địa phương đều bị can thiệp, chỉnh sửa từ "vượt ngưỡng" thành "trong ngưỡng cho phép".
Quy mô lớn: Gần 160 trạm quan trắc bị can thiệp
Trong quá trình điều tra, Cục Cảnh sát phòng chống tội phạm về môi trường xác định, trong số hơn 300 trạm quan trắc môi trường từ các chủ nguồn thải trên cả nước bị khám xét, có tới gần 160 trạm bị can thiệp, chỉnh sửa làm sai lệch dữ liệu, chiếm khoảng 55%. Các thiết bị quan trắc được cài đặt tại các công ty phát nước thải, nguồn thải, dù được dán niêm phong và có hệ thống camera giám sát riêng, nhưng trên thực tế, hành vi trái phép này còn được thực hiện từ xa.
Một trong những doanh nghiệp nổi bật trong vụ án là Công ty cổ phần kỹ thuật môi trường Việt An, chiếm hơn 50% thị trường hệ thống quan trắc môi trường cả nước. Công ty này trực tiếp hỗ trợ các doanh nghiệp làm sai lệch chỉ số quan trắc. Hai bị can Nguyễn Hoài Thi, Chủ tịch Hội đồng quản trị, và Nguyễn Hoài Bách, Giám đốc kinh doanh của Công ty Việt An, đã bị khởi tố điều tra về các tội "Xâm nhập trái phép vào mạng máy tính, phương tiện điện tử của người khác" và "Làm giả tài liệu của cơ quan, tổ chức".
Lời khai chi tiết và hậu quả nghiêm trọng
Tại cơ quan điều tra, bị can Nguyễn Hoài Thi khai rằng việc làm sai lệch số liệu đầu ra không khó, chỉ cần thay đổi cấu hình thiết bị phân tích hoặc can thiệp vào hệ thống truyền, nhận dữ liệu. Sau khi cung cấp thiết bị quan trắc, Công ty Việt An hướng dẫn khách hàng, các nhà máy vận hành và điều chỉnh thông số thiết bị. Trong quá trình vận hành, các đối tượng có thể can thiệp trực tiếp vào hệ thống hút mẫu, thiết bị phân tích tại trạm quan trắc hoặc sử dụng phần mềm điều khiển từ xa để chỉnh sửa số liệu.
Hiện nay, Viện Kiểm sát nhân dân Tối cao đang phối hợp với lực lượng Công an tiếp tục rà soát toàn bộ các trạm quan trắc môi trường còn lại trên cả nước. Mục tiêu là nâng cao hiệu quả kiểm soát ô nhiễm, bảo vệ môi trường, và mở rộng điều tra vụ án này. Trong số các bị can bị khởi tố, bắt tạm giam có Lê Việt Cường, Phó tổng giám đốc Công ty cổ phần Nhiệt điện Quảng Ninh; Nguyễn Văn Trung, Phó quản đốc phân xưởng vận hành trạm quan trắc; và Lương Công Bính, chuyên viên Phòng Kỹ thuật và An toàn.
Vụ án này không chỉ phơi bày những lỗ hổng trong hệ thống quan trắc môi trường mà còn đặt ra câu hỏi lớn về tính minh bạch và trách nhiệm của các doanh nghiệp trong việc bảo vệ môi trường sống.
