Ông Lê Văn Lượt (SN 1956, trú phường Phú Xuân, thành phố Huế) khẳng định thông tin về mộ liệt sỹ tập thể tại khu vực cửa Chánh Tây của di tích Kinh thành Huế là hoàn toàn chính xác. Ông từng chứng kiến nhiều thi hài bộ đội được đưa đến chôn tại hố bom cạnh cửa Chánh Tây cách đây 58 năm.
Chứng kiến từ năm 12 tuổi
Vào sáng 25 tháng Giêng năm 1968, thời điểm quân Việt Nam Cộng hòa chiếm lại Thành nội Huế trong chiến dịch Tết Mậu Thân, ông Lượt khi đó 12 tuổi ngồi sau xe đạp cùng cha đi kiểm tra trang trại trên khu vực Thượng thành. Trên đường đi, hai cha con nhìn thấy nhiều thi hài bộ đội hy sinh nằm ở ngã tư đường Nguyễn Trãi - Thái Phiên. Sau đó, lực lượng công binh của chế độ cũ đã gom các thi hài về hố bom cạnh cửa Chánh Tây để chôn cất.
Khi đến trang trại gia đình, họ phát hiện thêm 3 thi hài cùng vũ khí nên báo cho công binh đến mang đi chôn. Theo ông Lượt, khu vực cửa Chánh Tây và dọc Thượng thành phía tây, phía bắc diễn ra nhiều trận đánh ác liệt, dân cư phải sơ tán. Hai cha con ông là số ít người dám đi qua khu vực giao tranh nên chứng kiến sự việc.
Xác nhận vị trí từ nhân chứng khác
Năm 2018, ông Lượt tình cờ gặp chủ quán ăn cạnh cửa Chánh Tây, người từng là cảnh sát chế độ cũ và tham gia dọn dẹp đường để công binh mang thi hài quân giải phóng đến chôn. Người này đã giúp ông xác định chính xác vị trí hố bom cũ và số lượng thi hài. Ông chủ quán đã qua đời nhiều năm trước.
Khi có chiến dịch 500 ngày đêm tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sỹ, ông Lượt quyết định cung cấp thông tin cho cơ quan chức năng, hy vọng hài cốt sớm được tìm kiếm. Ông cũng tiếp cận các nguồn tin khác về việc nhiều thi hài được chôn tại bãi đất trống ngoài cửa Hậu, do lực lượng quân y bên kia chiến tuyến xử lý. Ông đã cùng đoàn công tác của Bộ Chỉ huy Quân sự thành phố Huế khảo sát vị trí này.
Xác minh và mở rộng khảo sát
Cơ quan chức năng thành phố Huế đang xác minh thông tin về mộ tập thể tại hố bom cũ cạnh cửa Chánh Tây. Thông tin ban đầu cho thấy dưới hố bom có khoảng 15 thi hài, độ sâu gần 3m. Các tổ công tác đã gặp nhiều nhân chứng, người cao tuổi từng sống tại khu vực trong sự kiện Mậu Thân 1968.
Qua báo cáo tác chiến của Trung đoàn 6 - Quân khu Trị Thiên (bị Mỹ tịch thu, dịch sang tiếng Anh, lưu tại bảo tàng Đại học Texas, Hoa Kỳ), cơ quan chức năng xác định: Chiến dịch Mậu Thân nổ súng từ 2h33 ngày 31/1/1968 (mùng 2 tháng Giêng), giao tranh kéo dài 25 ngày. Cửa Chánh Tây bị bom ném sập ngày 5/2/1968. Quân giải phóng rút khỏi Thành nội Huế đêm 24/2/1968.
Đánh giá độ chính xác cao
Cơ quan chức năng nhận định nguồn tin về mộ tập thể tại cửa Chánh Tây có độ chính xác cao, trùng khớp với báo cáo tác chiến. Sau khi quân Việt Nam Cộng hòa chiếm lại Thành nội, họ đã thu gom thi thể chiến sĩ giải phóng về hố bom chôn cất. Ngoài ra, qua xác minh mở rộng, ghi nhận thêm các địa điểm có khả năng có mộ tập thể ở cửa Hữu, cửa Hậu và sân bay Tây Lộc cũ.
Các vị trí nghi có mộ hiện nằm dưới lòng đường đã thảm nhựa, cùng hệ thống cấp thoát nước và điện ngầm, gây khó khăn cho khảo sát. Ngày 17/6, ông Nguyễn Văn Mạnh, Phó Chủ tịch UBND thành phố Huế, đề nghị Ban Chỉ đạo Quốc gia và Cục Chính sách xã hội hỗ trợ máy radar xuyên đất cùng đội vận hành để khảo sát, đánh giá thông tin.
Ông Mạnh cho biết máy radar của Trường Đại học Khoa học Tự nhiên (Đại học Quốc gia TPHCM) đã hiệu quả trong xác định vị trí khả nghi tại công viên Lê Thị Riêng, TPHCM. Việc sử dụng radar sẽ giúp phát hiện dấu hiệu bất thường dưới lòng đất, làm cơ sở khoanh vùng và tổ chức khai quật. Thành phố Huế đề nghị hỗ trợ khảo sát 4 vị trí từ ngày 25/6 đến khi hoàn thành.
