Có lẽ nhiều nhạc sĩ ước gì thời gian có thể quay lại để họ cẩn trọng hơn khi đọc, hiểu và ký hợp đồng với BH Media. Bởi những hợp đồng đó, sau khi ký kết, đã vận hành không như họ hiểu hay tưởng tượng. Mong muốn của họ là nếu có thể thì hủy bỏ các hợp đồng đã ký này.
Đặc biệt vào năm 2021, đồng loạt nhiều nhạc sĩ bày tỏ mong muốn hủy hợp đồng tác quyền với BH Media. Nhạc sĩ Trần Thanh Tùng cho rằng có nhiều điểm không giống như thỏa thuận ban đầu trong hợp đồng ủy quyền giữa ông và BH Media đối với ba tác phẩm: Đừng ví em là biển, Tình khúc nguyệt hồ, Biển hát lời anh ca. Nhạc sĩ Hoàng Sông Hương lại ký hợp đồng chuyển nhượng quyền tác giả bài Tình ta biển bạc đồng xanh cho BH Media khi ông nhận thức rằng điều này không ảnh hưởng đến việc ủy quyền khai thác tác phẩm cho Trung tâm Bảo vệ quyền tác giả âm nhạc (VCPMC). Nhạc sĩ Bảo Chấn cũng nhờ VCPMC can thiệp vì hợp đồng ủy quyền quản lý và khai thác tác phẩm giữa ông với BH Media có nội dung không đúng ý chí của ông cũng như thỏa thuận giữa các bên.
Trên thực tế, số tác giả hoặc gia đình tác giả muốn thay đổi hợp đồng với BH Media có thể còn nhiều hơn nữa.
Tổng giám đốc BH Media bị bắt, không đồng nghĩa hợp đồng chấm dứt
Luật sư Phan Vũ Tuấn, Công ty Phan Law, cho biết ngày 16.5 vừa qua, Bộ Công an đã khởi tố bị can đối với ông Nguyễn Hải Bình, Tổng giám đốc BH Media, về tội xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan theo điều 225 Bộ luật Hình sự. Tuy nhiên, luật sư Tuấn lưu ý: "Đây là quyết định khởi tố bị can đối với cá nhân ông Nguyễn Hải Bình, không phải đối với pháp nhân là BH Media. Trong khi đó, các hợp đồng liên quan quyền tác giả, quyền liên quan được xác lập giữa chủ sở hữu quyền và Công ty BH Media, không phải với cá nhân ông Nguyễn Hải Bình. Do đó, việc tổng giám đốc bị khởi tố không đương nhiên làm cho các hợp đồng đã ký với BH Media chấm dứt".
Cũng theo luật sư Phan Vũ Tuấn, trong trường hợp hợp đồng vẫn còn thời hạn nhưng chủ sở hữu quyền mong muốn chấm dứt hợp đồng với BH Media, cần căn cứ trước hết vào nội dung hợp đồng đã ký.
Nếu hợp đồng có điều khoản cho phép đơn phương chấm dứt, theo điều 428 Bộ luật Dân sự 2015 (BLDS), chủ sở hữu quyền có thể áp dụng theo đúng thỏa thuận. Ngoài ra, theo quy định tại điều 423 BLDS, chủ sở hữu quyền có thể hủy bỏ hợp đồng khi BH Media vi phạm hợp đồng đã ký kết là điều kiện hủy bỏ các bên đã thỏa thuận hoặc BH Media vi phạm nghiêm trọng nghĩa vụ hợp đồng. Bên cạnh đó, nếu việc ông Nguyễn Hải Bình bị khởi tố dẫn đến việc BH Media không thể tiếp tục thực hiện các nghĩa vụ hợp đồng, chẳng hạn không còn khả năng quản lý, thanh toán tiền bản quyền… thì chủ sở hữu quyền có thể xem xét căn cứ tại điều 425 BLDS về hủy bỏ hợp đồng do không có khả năng thực hiện.
Trường hợp cố nhạc sĩ Nguyễn Văn Tý
Với trường hợp của cố nhạc sĩ Nguyễn Văn Tý (đã được Thanh Niên đề cập trong bài viết "Nỗi đau 'chốt đơn' của nhạc sĩ Nguyễn Văn Tý cùng BH Media" trên số báo ra ngày 18.5), luật sư Tuấn cho rằng cần xác định chính xác bản chất thỏa thuận giữa các bên là hợp đồng chuyển quyền sử dụng quyền tác giả hay hợp đồng chuyển nhượng quyền tác giả, vì hậu quả pháp lý của hai loại hợp đồng này khác nhau.
Trường hợp đây là hợp đồng chuyển nhượng quyền tác giả, đồng nghĩa với việc nhạc sĩ đã chuyển nhượng hợp pháp một phần hoặc toàn bộ quyền tài sản cho BH Media, thì các quyền đã chuyển nhượng không còn thuộc di sản thừa kế của nhạc sĩ. Khi đó, gia đình không thể mặc nhiên đòi lại các quyền tài sản đã được chuyển nhượng. Trường hợp đây là hợp đồng chuyển quyền sử dụng quyền tác giả tác phẩm âm nhạc, BH Media chỉ được khai thác tác phẩm trong phạm vi, thời hạn và điều kiện đã thỏa thuận. Khi đó, quyền tác giả đối với tác phẩm âm nhạc vẫn thuộc về nhạc sĩ và những người thừa kế sau khi ông mất.
Khả năng nhạc sĩ khiếu kiện cùng nhau
Việc từng nhạc sĩ khởi kiện sẽ vất vả và dễ nản lòng. Vì vậy, Thanh Niên đặt câu hỏi liệu họ có nên cùng nhau khiếu kiện để hủy hợp đồng với BH Media hay không. Về điều này, luật sư Phan Vũ Tuấn cho rằng theo Bộ luật Tố tụng dân sự 2015, dù nhiều người cùng tư cách người khởi kiện đứng ra khởi kiện một tổ chức, cá nhân; hay mỗi người khởi kiện riêng lẻ một tổ chức, cá nhân, tòa thụ lý thành các vụ án độc lập và sau đó được nhập vụ án thì sau khi nhập vẫn đảm bảo dạng "nhiều cá nhân, cơ quan, tổ chức kiện một cá nhân, một cơ quan, một tổ chức khác".
Theo luật sư Tuấn, căn cứ để tòa án cho phép thực hiện việc trên là dựa vào quan hệ pháp luật tranh chấp. Khi đó, yêu cầu khởi kiện của các nguyên đơn phải cùng loại quan hệ pháp luật tranh chấp hoặc có thể là nhiều quan hệ pháp luật tranh chấp có liên quan với nhau.
Luật sư Tuấn phân tích, khi các nhạc sĩ đều khởi kiện BH Media vì hành vi khai thác vượt phạm vi hoặc cùng cho rằng cơ chế hợp đồng có vấn đề, đều là tranh chấp phát sinh từ hợp đồng chuyển nhượng quyền tác giả; đều liên quan việc khai thác tác phẩm âm nhạc trên cùng nền tảng; đều yêu cầu xác định phạm vi quyền sở hữu trí tuệ; đều tranh chấp về nghĩa vụ thanh toán tiền khai thác; đều muốn giải quyết theo hướng hủy hợp đồng; thì đó sẽ là các căn cứ để yêu cầu tòa án giải quyết các vụ việc trên trong cùng vụ án.
"Tôi cho rằng, việc nhập vụ án không chỉ giúp các nghệ sĩ nhanh chóng đòi lại được quyền và lợi ích hợp pháp của mình mà còn đảm bảo hiệu quả tố tụng cho tòa án, khi có thể hiểu rõ hơn bản chất sự việc, tiết kiệm thời gian và đảm bảo công minh khi giải quyết vụ án", luật sư Phan Vũ Tuấn đánh giá.
