Louis Vuitton (LV) vừa thắng kiện chuỗi trà sữa Molly Tea với mức bồi thường 10,3 triệu NDT, nhưng ngay sau đó tiếp tục đưa Cục Sở hữu trí tuệ quốc gia Trung Quốc ra tòa. Hành động này đã châm ngòi làn sóng tẩy chay mạnh mẽ trên mạng xã hội Trung Quốc, với từ khóa liên quan leo lên vị trí số 1 hot search Weibo.
LV kiện Cục Sở hữu trí tuệ: Trình tự pháp lý hay hành động khiêu khích?
Theo thông báo từ Tòa án nhân dân Trung Quốc, Tòa án Sở hữu trí tuệ Bắc Kinh sẽ mở phiên xét xử công khai vào 9h30 sáng ngày 16/7 tại phòng xử số 15. Nguyên đơn là Louis Vuitton Malletier, bị đơn là Cục Sở hữu trí tuệ quốc gia Trung Quốc, với một cá nhân tên Hoàng Dân Diệu tham gia với tư cách bên thứ ba. Thông báo chưa tiết lộ nhãn hiệu và nội dung tranh chấp cụ thể, và bộ phận chăm sóc khách hàng của LV chỉ trả lời rằng vụ việc liên quan đến trình tự pháp lý đang diễn ra.
Về bản chất, đây là vụ khiếu kiện hành chính, không phải LV tuyên chiến với nhà nước Trung Quốc. Trình tự được giới phân tích pháp lý mổ xẻ như sau: Hoàng Dân Diệu đăng ký một nhãn hiệu bị LV cho là tương tự nhãn hiệu của mình; LV nộp đơn phản đối hoặc yêu cầu tuyên vô hiệu lên Cục Sở hữu trí tuệ; Cục bác yêu cầu và giữ nguyên quyền của bên đăng ký; LV không phục nên khởi kiện Cục ra Tòa án Sở hữu trí tuệ Bắc Kinh theo đúng trình tự luật định. Nếu thắng, LV sẽ củng cố phạm vi bảo hộ hoa văn bốn cánh của mình ngay từ khâu xác quyền hành chính, chặn từ gốc mọi nhãn hiệu tương tự về sau. Thủ tục này không hiếm trong lĩnh vực nhãn hiệu, nhưng thời điểm lại nhạy cảm: ngay sau chuỗi chiến thắng trước các doanh nghiệp nội địa, hình ảnh một thương hiệu xa xỉ Pháp đưa cơ quan nhà nước ra tòa chẳng khác nào đổ thêm dầu vào lửa.
Từ khóa "LV kiện Cục Sở hữu trí tuệ quốc gia" chiếm vị trí số 1 hot search Weibo với nhãn "bạo", chỉ số bài nóng vượt 30.000. Các bình luận đứng đầu gần như toàn chỉ trích và kêu gọi tẩy chay.
Ngòi nổ Molly Tea: 10,3 triệu NDT và một logo phải đổi trong đêm
Cơn giận được tích tụ từ hai tuần trước. Ngày 2/7, Tòa án trung cấp Tô Châu tuyên án sơ thẩm vụ LV kiện Molly Tea, xác định chuỗi trà sữa này xâm phạm quyền độc quyền đối với 7 nhãn hiệu hình hoa bốn cánh của LV. Molly Tea phải bồi thường 10 triệu NDT thiệt hại kinh tế cùng 300 nghìn NDT chi phí, tổng cộng 10,3 triệu NDT (khoảng 37 tỷ đồng), đồng thời đăng thông báo xin lỗi trên toàn bộ kênh chính thức từ website, Weibo, WeChat đến Tiểu Hồng Thư và Douyin. Ngay trong đêm tuyên án, logo đen quen thuộc của Molly Tea âm thầm được thay bằng phiên bản màu. Nhà sáng lập Trương Bá Thừa tuyên bố sẽ kháng cáo.
Xét thuần túy pháp lý, phần thắng của LV không gây bất ngờ cho giới luật sư. Hoa văn bốn cánh của LV được định hình từ năm 1896, đăng ký nhãn hiệu tại Trung Quốc từ lâu và được công nhận là nhãn hiệu nổi tiếng, nghĩa là được bảo hộ vượt ra ngoài ngành hàng túi xách theo Điều 13 Luật Nhãn hiệu Trung Quốc. Hồ sơ vụ án còn cho thấy Molly Tea từng hơn chục lần nộp đơn đăng ký chính họa tiết hoa bốn cánh này và đều bị Cục Sở hữu trí tuệ bác với lý do tương tự nhãn hiệu LV, nhưng vẫn tiếp tục sử dụng trên toàn hệ thống hơn 2.400 cửa hàng. Tòa dựa vào đó xác định yếu tố cố ý bám víu danh tiếng thương hiệu. Giới luật sư nhận định khả năng lật ngược hoàn toàn bản án ở phúc thẩm là rất thấp, kịch bản khả dĩ nhất chỉ là giảm mức bồi thường.
Hoa văn nghìn năm của tổ tiên, sao thành tài sản riêng của người Pháp?
Nhưng thứ khiến dư luận Trung Quốc sôi sục không nằm ở điều luật. Hàng loạt bài viết đặt hoa bốn cánh của LV cạnh hoa bảo tướng thời Đường và văn thị đế, những hoa văn cát tường có lịch sử hàng nghìn năm, xuất hiện trên đàn tỳ bà cổ thời Đường, bích họa Đôn Hoàng, gương đồng thời Hán hay cửa sổ hoa trong các khu vườn cổ Tô Châu. Câu hỏi được lặp đi lặp lại: Hoa văn tổ tiên dùng cả nghìn năm, sao lại thành tài sản riêng của một thương hiệu Pháp, để rồi chính người Trung Quốc dùng họa tiết truyền thống lại phải đền tiền tỷ? Nhiều người mỉa mai rằng chỉ vì người xưa chưa kịp đi đăng ký nhãn hiệu, thậm chí đùa "nhà ai lát gạch hoa bốn cánh chắc cũng sắp bị kiện".
Càng đào, cư dân mạng càng tìm ra chất liệu để phẫn nộ. Con số được truyền thông Trung Quốc trích từ nền tảng tra cứu doanh nghiệp Qichacha cho thấy LV đứng tên khoảng 1.691 vụ kiện xâm phạm nhãn hiệu trong 5 năm qua, đỉnh điểm là 207 vụ năm 2024, còn nửa đầu 2026 đã có hơn 50 vụ, lịch xét xử xếp kín đến ngày 10/8. Bị đơn trải từ trung tâm thương mại, công ty quản lý bất động sản, công ty công nghệ cho đến quán ăn và tiệm tạp hóa ven đường. Từng có chủ quán bar phong cách cổ trang ở Nam Kinh bị LV đòi bồi thường hơn 1,2 triệu NDT chỉ vì tranh tường và bao bì bánh dùng họa tiết tương tự, trong khi quán đã đóng cửa vì thua lỗ hơn 2 triệu NDT.
Dư luận còn so sánh với các phán quyết ở nước ngoài: nhãn hiệu ô cờ Damier của LV từng bị Cơ quan Sở hữu trí tuệ EU tuyên vô hiệu năm 2016 vì bị coi là họa tiết trang trí thông dụng, và LV cũng thua kiện H&M tại Mỹ trong tranh chấp tương tự. Chuyện "ra nước ngoài thì thua, về Trung Quốc lại thắng liên tiếp" trở thành điểm nghẽn cảm xúc lớn nhất. Ngay cả truyền thông chính thống cũng nhập cuộc: kênh ngôn luận của tỉnh ủy Chiết Giang đăng bài bình luận cho rằng tranh cãi quanh "lão hoa" của LV không đơn thuần là một vụ nhãn hiệu, mà là va chạm giữa quy tắc thương mại hiện đại với việc bảo vệ di sản văn hóa công cộng, đồng thời chỉ ra lỗ hổng của luật hiện hành khi chưa có quy định riêng bảo vệ hoa văn truyền thống.
Nghệ sĩ hợp tác với LV bị réo tên, Lưu Diệc Phi kẹt giữa hai làn đạn
Cơn giận giờ đây dồn sang dàn nghệ sĩ hợp tác với LV. Khu bình luận của Lưu Diệc Phi, Chu Nhất Long, Vương Hạc Đệ, Vương Gia Nhĩ, Cung Tuấn, Tống Thiến, Châu Đông Vũ, Âu Dương Na Na tràn ngập lời kêu gọi chấm dứt hợp đồng, với lập luận "dân tộc bị chèn ép mà còn đứng ra làm hình ảnh cho tư bản ngoại". Áp lực lớn nhất đè lên Lưu Diệc Phi trong vai trò đại sứ toàn cầu, bởi LV sắp tổ chức show Cruise 2027 tại Thượng Hải: xuất hiện thì hứng đá tảng từ dư luận, vắng mặt thì bị coi là vi phạm nghĩa vụ hợp đồng với thương hiệu, ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng gia hạn và nguồn tài nguyên thời trang về sau. Cư dân mạng đang chờ xem liệu có ai dám hành động dứt khoát như làn sóng cắt hợp đồng tập thể với Dolce & Gabbana năm 2018.
Giới quan sát lại cho rằng khả năng đó gần như bằng không: vụ D&G xuất phát từ phát ngôn xúc phạm Trung Quốc, còn việc LV đi kiện là hành vi thương mại hợp pháp; nghệ sĩ đơn phương hủy hợp đồng không những phải bồi thường khoản tiền khổng lồ mà còn có nguy cơ bị cả tập đoàn LVMH đưa vào danh sách đen. Bản thân nhiều người kêu gọi cũng thừa nhận họ không thực sự chờ nghệ sĩ xé hợp đồng, mà muốn mượn sức ép này buộc thương hiệu phải cảm nhận được thái độ của thị trường.
Nghịch lý của LV: thắng ở tòa, thua trên mặt trận dư luận
Nghịch lý của LV lúc này nằm ở chỗ, thắng liên tiếp ở tòa án nhưng thua đậm trên mặt trận dư luận, tại chính thị trường đang gánh vác đà phục hồi của cả tập đoàn. LVMH đạt doanh thu 80,8 tỷ euro năm 2025, trong đó khu vực châu Á trừ Nhật Bản mà Trung Quốc là đầu tàu đóng góp 26% và tiếp tục tăng 7% trong quý đầu 2026. Với một thương hiệu sống bằng hình ảnh và cảm tình của người tiêu dùng, mỗi phán quyết thắng kiện lúc này có khi lại là một vết trừ vào thứ tài sản khó đòi bồi thường nhất: thiện cảm. Câu trả lời tiếp theo sẽ có vào sáng 16/7 tại Bắc Kinh.
