Chính phủ vừa ban hành Nghị định 281/2026/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 123/2024/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai. Văn bản này có hiệu lực từ ngày 31/8/2026, nhằm hoàn thiện chế tài xử lý sau khi Luật Đất đai 2024 được thực thi.
Sửa đổi mức phạt và bổ sung trường hợp miễn xử phạt
Nghị định 281 sửa đổi khoản 2 Điều 16, quy định mức phạt tiền từ 2.000.000 đồng đến 3.000.000 đồng đối với hành vi không thực hiện đăng ký biến động đất đai theo các điểm a, b, i, k, l, m và q khoản 1 Điều 133 Luật Đất đai. Tuy nhiên, trường hợp nhận quyền sử dụng đất để thực hiện dự án đầu tư thông qua thỏa thuận theo Điều 127 Luật Đất đai sẽ không bị xử phạt.
Biện pháp khắc phục hậu quả chi tiết hơn
Nghị định bổ sung nhiều biện pháp khắc phục hậu quả, bao gồm: buộc khôi phục tình trạng ban đầu của đất trước khi vi phạm; khôi phục hiện trạng mốc địa giới đơn vị hành chính; thực hiện lại thủ tục hành chính về đất đai; hoặc nộp lại các giấy tờ đã bị tẩy xóa, sửa chữa, làm sai lệch nội dung hay giấy tờ giả đã sử dụng.
Xác định số lợi bất hợp pháp
Một điểm mới quan trọng là quy định rõ cách xác định số lợi bất hợp pháp thu được từ hành vi vi phạm. Khoản lợi có được từ việc sử dụng đất sau vi phạm phải nộp vào ngân sách nhà nước. Nếu nhiều tổ chức, cá nhân cùng vi phạm trên một thửa đất, số lợi bất hợp pháp sẽ được chia đều. Trường hợp người vi phạm đã nộp các khoản tiền vào ngân sách trước đó thì được khấu trừ.
Mở rộng thẩm quyền xử phạt
Nghị định 281 bổ sung quy định về thẩm quyền xử phạt của các chức danh thanh tra và lực lượng Công an nhân dân đối với hành vi vi phạm liên quan đến đất quốc phòng, đất an ninh, bảo đảm thống nhất với Nghị định 189/2025/NĐ-CP.
Việc ban hành Nghị định 281/2026/NĐ-CP được xem là bước tiếp tục hoàn thiện hệ thống chế tài xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai sau khi Luật Đất đai 2024 đi vào thực thi. Những sửa đổi lần này không chỉ bổ sung căn cứ xử phạt, mở rộng thẩm quyền cho cơ quan quản lý mà còn làm rõ nhiều quy định về khắc phục hậu quả, xác định số lợi bất hợp pháp và xử lý các trường hợp phát sinh trong thực tiễn. Qua đó, tạo cơ sở pháp lý thống nhất hơn cho công tác quản lý, sử dụng đất và nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật trong lĩnh vực đất đai.
