Vụ kiện vé số 2 tỷ đồng trở thành án lệ tiêu biểu năm 2025
Một vụ kiện dân sự liên quan đến tờ vé số trị giá chỉ 10.000 đồng nhưng trúng giải đặc biệt 2 tỷ đồng đã được Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân Tối cao lựa chọn làm Án lệ số 80/2025/AL, nằm trong top 10 án lệ của năm 2025. Vụ việc bắt nguồn từ hành động tặng vé số của một ông chủ cho công nhân dịp Tết Nguyên Đán, dẫn đến tranh chấp phức tạp về quyền lợi tài chính.
Diễn biến vụ việc: Từ lời hứa chia thưởng đến kiện tụng
Sự việc khởi phát vào ngày 7 tháng 1 năm 2021, khi ông Phương, chủ một cơ sở sản xuất tại Vĩnh Long, mua nhiều vé số và tặng một tờ cho bà Linh, một công nhân của mình. Ông Phương đã hứa rằng nếu vé số trúng thưởng, ông sẽ chia đều cho tất cả 18 công nhân đang có mặt tại xưởng, với nhiều người chứng kiến sự việc này.
Chiều cùng ngày, bà Linh phát hiện tờ vé số trúng giải đặc biệt trị giá 2 tỷ đồng và ngay lập tức báo tin cho ông Phương. Ông chủ này đã yêu cầu bà Linh giao lại vé số, với lý do để kiểm tra lại và hứa hẹn: "Đừng la om xòm, để ông lãnh thưởng dùm rồi chiều 28 Tết sẽ chia cho công nhân trong xưởng". Tin tưởng vào ông chủ, bà Linh đã trao lại tờ vé số.
Tuy nhiên, đến dịp nghỉ Tết, ông Phương chỉ thưởng cho mỗi công nhân một khoản tiền từ 5 đến 20 triệu đồng, mà không thực hiện lời hứa chia tiền thưởng vé số. Bất bình trước hành động này, bà Linh cùng 17 công nhân khác đã khởi kiện, yêu cầu ông Phương chia đều số tiền 2 tỷ đồng, tương ứng mỗi người nhận được 85 triệu đồng.
Quá trình tố tụng: Từ sơ thẩm đến giám đốc thẩm
Ông Phương trong phần biện hộ cho rằng, khi nghỉ Tết, ông đã tặng tiền cho công nhân như một món quà và không ai thắc mắc về việc chia thưởng vé số, do đó ông không đồng ý với yêu cầu khởi kiện.
Bản án dân sự sơ thẩm ngày 15 tháng 8 năm 2022 của Tòa án nhân dân huyện Long Hồ, Vĩnh Long, đã chấp nhận một phần yêu cầu của nguyên đơn, buộc ông Phương phải chia cho 18 công nhân mỗi người hơn 42,5 triệu đồng, tổng cộng 766 triệu đồng. Sau đó, bản án phúc thẩm của Tòa án nhân dân tỉnh Vĩnh Long điều chỉnh, buộc ông Phương trả mỗi công nhân 85 triệu đồng, tổng số tiền lên đến 1,53 tỷ đồng.
Năm 2023, Viện trưởng Viện Kiểm sát nhân dân Cấp cao tại Thành phố Hồ Chí Minh đã kháng nghị theo thủ tục giám đốc thẩm, đề nghị hủy các bản án sơ thẩm và phúc thẩm để xét xử lại. Tuy nhiên, Ủy ban Thẩm phán Tòa án nhân dân Cấp cao tại Thành phố Hồ Chí Minh, sau khi xem xét, đã bác bỏ kháng nghị này.
Phân tích pháp lý: Hợp đồng tặng cho bằng lời nói và trách nhiệm hoàn trả
Tòa Giám đốc thẩm nhận định rằng, việc ông Phương tặng bà Linh vé số đã hình thành một hợp đồng tặng cho tài sản, dù chỉ thực hiện bằng lời nói. Đối tượng của hợp đồng này là tờ vé số chưa mở thưởng, chứ không phải tờ vé số đã trúng thưởng. Khi vé số trúng giải, nếu bà Linh vẫn giữ vé, bà có nghĩa vụ lĩnh thưởng và chia đều cho các công nhân theo thỏa thuận với ông Phương.
Do ông Phương đã thu lại vé số và tự mình đi lĩnh thưởng, ông phải chịu trách nhiệm hoàn trả số tiền thưởng cho các nguyên đơn. Tòa cũng chỉ ra rằng, ông Phương có hành vi đáng ngờ như thay đổi vị trí camera trong xưởng, không trực tiếp lĩnh thưởng, và có lời khai mâu thuẫn về địa điểm lĩnh thưởng, cũng như không giải thích được việc thưởng tiền cao bất thường so với các năm trước.
Về giá trị pháp lý, Tòa xác định rằng, tại thời điểm tặng vé số, mệnh giá 10.000 đồng là không đáng kể so với chi phí sinh hoạt hàng ngày, do đó ông Phương có quyền định đoạt mà không cần sự đồng ý của vợ. Kháng nghị cho rằng ông chỉ có quyền định đoạt 50% giá trị vé số trúng thưởng là không chính xác, vì đối tượng hợp đồng là vé số chưa mở thưởng.
Ý nghĩa của án lệ: Bài học về tính ràng buộc của lời hứa
Án lệ này nhấn mạnh rằng, hợp đồng tặng cho tài sản, dù thực hiện bằng lời nói, vẫn có giá trị pháp lý và tạo ra nghĩa vụ cho các bên liên quan. Nó cũng làm rõ trách nhiệm của người nhận tài sản khi tài sản đó tăng giá trị, đồng thời cảnh báo về hậu quả pháp lý nếu vi phạm thỏa thuận.
Vụ việc không chỉ là một tranh chấp dân sự thông thường, mà còn trở thành tiền lệ quan trọng trong việc giải quyết các vụ kiện tương tự liên quan đến tặng cho và chia thưởng, góp phần củng cố niềm tin vào công lý và sự minh bạch trong các giao dịch dân sự.
