Bộ Công Thương đang đề xuất quy định mới yêu cầu người mua thuốc lá phải xuất trình căn cước công dân (CCCD) từ năm 2025. Đây là biện pháp nhằm tăng cường kiểm soát độ tuổi mua thuốc lá, ngăn chặn thanh thiếu niên dưới 18 tuổi tiếp cận sản phẩm này.
Đề xuất cụ thể của Bộ Công Thương
Theo dự thảo nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 98/2020/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong hoạt động thương mại, sản xuất, buôn bán hàng giả, hàng cấm và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, Bộ Công Thương đề xuất bổ sung quy định: người bán thuốc lá có trách nhiệm yêu cầu người mua xuất trình CCCD hoặc giấy tờ tùy thân có ảnh để xác minh độ tuổi trước khi bán.
Quy định này áp dụng cho tất cả các điểm bán thuốc lá, bao gồm cửa hàng tạp hóa, siêu thị, đại lý và các cơ sở kinh doanh khác. Nếu người mua không xuất trình được giấy tờ, người bán có quyền từ chối bán hàng.
Mục đích bảo vệ thanh thiếu niên
Theo thống kê của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), tỷ lệ hút thuốc lá ở thanh thiếu niên Việt Nam đang có xu hướng gia tăng. Khoảng 2,5% học sinh từ 13-15 tuổi hút thuốc lá, và độ tuổi bắt đầu hút thuốc ngày càng trẻ hóa. Việc yêu cầu xuất trình CCCD khi mua thuốc lá được kỳ vọng sẽ giảm thiểu tình trạng này.
Bộ Công Thương cho biết: "Việc kiểm soát chặt chẽ độ tuổi mua thuốc lá là cần thiết để thực thi Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá, bảo vệ sức khỏe thanh thiếu niên và thế hệ tương lai."
Phản ứng từ các bên liên quan
Nhiều người dân ủng hộ đề xuất này, cho rằng nó sẽ giúp ngăn chặn việc mua thuốc lá dễ dàng của trẻ vị thành niên. Anh Nguyễn Văn A, một chủ cửa hàng tạp hóa tại Hà Nội, chia sẻ: "Tôi thường xuyên thấy học sinh đến mua thuốc lá lẻ. Nếu có quy định bắt buộc kiểm tra CCCD, tôi sẽ thực hiện nghiêm túc để góp phần bảo vệ các em."
Tuy nhiên, một số ý kiến lo ngại về tính khả thi, đặc biệt tại các vùng nông thôn nơi việc kiểm tra CCCD có thể gặp khó khăn. Ngoài ra, việc này có thể làm tăng thời gian giao dịch và gây phiền hà cho người mua hợp pháp.
Lộ trình áp dụng
Dự thảo nghị định dự kiến sẽ được trình Chính phủ xem xét trong năm 2024. Nếu được thông qua, quy định sẽ có hiệu lực từ ngày 1 tháng 1 năm 2025. Các cơ sở kinh doanh thuốc lá sẽ có thời gian chuẩn bị và điều chỉnh quy trình bán hàng.
Bộ Công Thương cũng đề xuất mức phạt đối với hành vi bán thuốc lá cho người dưới 18 tuổi, với mức phạt tiền từ 500.000 đồng đến 1.000.000 đồng đối với cá nhân vi phạm, và từ 1.000.000 đồng đến 3.000.000 đồng đối với tổ chức vi phạm.
Bối cảnh pháp lý hiện hành
Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá năm 2012 đã cấm bán thuốc lá cho người dưới 18 tuổi, nhưng việc thực thi còn nhiều bất cập. Quy định mới này được kỳ vọng sẽ tạo cơ sở pháp lý rõ ràng hơn để kiểm soát độ tuổi mua thuốc lá, góp phần giảm tỷ lệ hút thuốc trong giới trẻ.
