Bà Chu Thị Thành, mẹ ruột của 'đại gia kim cương' Chu Đăng Khoa, Chủ tịch Tập đoàn Thiên Minh Đức, bị Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu (C03, Bộ Công an) đề nghị truy tố về hai tội: Tham ô tài sản và In, phát hành, mua bán trái phép hóa đơn, chứng từ thu nộp ngân sách Nhà nước. Trong cùng vụ án, 22 người khác cũng bị đề nghị truy tố với các tội danh tương tự hoặc tội Trốn thuế.
Thông tin về Tập đoàn Thiên Minh Đức
Thiên Minh Đức được thành lập vào năm 2001, hoạt động trong nhiều lĩnh vực như xăng dầu, khí hóa lỏng, bất động sản, sản xuất giấy và bao bì, logistics, nhà hàng, khách sạn, khu vui chơi giải trí và vận tải biển. Công ty có hệ thống công ty con và chi nhánh rộng khắp.
Theo đăng ký doanh nghiệp ban đầu, cơ cấu cổ đông sáng lập bao gồm bà Thành sở hữu hơn 68,25% cổ phần, ông Chu Đăng Khoa nắm hơn 31,65% và ông Vương Đình Quán giữ 0,1%. Đến cuối tháng 9 năm 2023, vốn điều lệ của Thiên Minh Đức đạt hơn 2.000 tỷ đồng, với tỷ lệ sở hữu của bà Thành tăng lên 77,15%, ông Khoa còn 22,77% và ông Quán nắm 0,08%.
Hành vi vi phạm bị cáo buộc
Theo kết luận điều tra, đầu năm 2020, do ảnh hưởng của dịch Covid-19, hoạt động kinh doanh xăng dầu gặp nhiều khó khăn. Bà Thành đã chỉ đạo cấp dưới bán xăng dầu không xuất hóa đơn VAT với giá thấp hơn hàng có hóa đơn để thu hút khách hàng. Bà còn yêu cầu nhân viên liên hệ các đầu mối quen biết để thỏa thuận mua bán.
Mục đích của hành vi này là thu tiền nhanh để đầu tư vào các dự án của công ty và tránh phải trích lập quỹ bình ổn xăng dầu (BOG). Thời điểm đó, mức trích quỹ từ 500 đến 1.600 đồng mỗi lít, trong khi mức chi sử dụng quỹ rất thấp hoặc không được chi.
Từ chỉ đạo này, cấp dưới của bà Thành đã giao chi nhánh Hải Phòng tìm khách mua xăng dầu không lấy hóa đơn, sau đó xuất hàng tại kho Hoàng Huy (Hải Phòng) và kho Nghi Thiết (Nghệ An). Để tránh bị phát hiện, kế toán yêu cầu khách trả tiền mặt hoặc chuyển vào tài khoản cá nhân, sau đó rút tiền giao thủ quỹ nhập vào quỹ công ty.
Kết quả điều tra
C03 xác định từ năm 2020 đến 2022, Thiên Minh Đức đã bán gần 78,4 triệu lít xăng dầu, trị giá hơn 1.056 tỷ đồng cho 25 công ty mà không xuất hóa đơn VAT. Ngoài ra, doanh nghiệp còn bán 28,7 triệu lít xăng dầu trị giá khoảng 310 tỷ đồng cho khách vãng lai nhưng cũng không xuất hóa đơn, không trích lập quỹ BOG hơn 67,3 tỷ đồng.
Sau đó, bà Thành bị cáo buộc chỉ đạo cấp dưới xuất khống 153 hóa đơn cho 21 công ty và xuất trả 13 hóa đơn cho một doanh nghiệp khác, tương ứng khoảng 97 triệu lít xăng dầu trị giá hơn 1.344 tỷ đồng. Tổng số tiền quỹ bình ổn xăng dầu bị chiếm đoạt được C03 xác định là khoảng 79 tỷ đồng.
Việc bán xăng dầu không xuất hóa đơn khiến sổ sách kế toán của Thiên Minh Đức tồn lượng hàng lớn. Để cân đối số liệu và phục vụ báo cáo thuế, báo cáo trích lập quỹ BOG với Bộ Công Thương và Bộ Tài chính, bà Thành bị cáo buộc chỉ đạo tìm doanh nghiệp mua hóa đơn để 'xuất khống' lượng hàng tồn này.
Cơ quan điều tra xác định, từ năm 2020 đến 2022, Thiên Minh Đức đã xuất khống 153 hóa đơn VAT cho 21 công ty, tương ứng hơn 72 triệu lít xăng dầu, trị giá gần 842 tỷ đồng. Qua đó, doanh nghiệp bị cáo buộc thu lợi bất chính hơn 20,6 tỷ đồng.
Kết luận thanh tra trước đó
Cuối năm 2023, Thanh tra Chính phủ từng kết luận Thiên Minh Đức có sai phạm trong sử dụng Quỹ bình ổn xăng dầu và kê khai thuế bảo vệ môi trường. Theo kết luận thanh tra, giai đoạn 2018-2021, số thuế bảo vệ môi trường doanh nghiệp này phải nộp tăng thêm gần 3.300 tỷ đồng.
