Luật Tiếp cận thông tin: Nền tảng pháp lý cho báo chí hoạt động
Luật Tiếp cận thông tin (số 104/2016/QH13) có hiệu lực từ ngày 1/7/2018, đã tạo ra một bước ngoặt quan trọng trong việc đảm bảo quyền tiếp cận thông tin của công dân, đồng thời củng cố vai trò của báo chí như một kênh thông tin chủ lực. Theo luật, các cơ quan nhà nước có trách nhiệm công khai thông tin, trừ những thông tin thuộc bí mật nhà nước hoặc bị cấm theo quy định. Điều này giúp báo chí có cơ sở pháp lý vững chắc để yêu cầu cung cấp thông tin, phục vụ cho hoạt động tác nghiệp.
Báo chí: Cầu nối giữa nhà nước và người dân
Báo chí đóng vai trò trung gian quan trọng trong việc truyền tải thông tin từ cơ quan nhà nước đến công chúng. Với Luật Tiếp cận thông tin, các nhà báo có thể tiếp cận các dữ liệu, văn bản hành chính một cách hợp pháp, từ đó đưa ra những bài viết chính xác, khách quan. Ông Nguyễn Văn A, chuyên gia pháp lý tại Học viện Báo chí và Tuyên truyền, nhận định: “Luật Tiếp cận thông tin đã mở ra cơ hội để báo chí thực hiện tốt hơn chức năng giám sát và phản biện xã hội, góp phần nâng cao tính minh bạch của bộ máy nhà nước.”
Thách thức và giải pháp trong thực thi Luật
Mặc dù luật đã được ban hành, nhưng việc thực thi còn gặp nhiều khó khăn. Nhiều cơ quan chưa thực sự cởi mở trong việc cung cấp thông tin, hoặc cung cấp chậm trễ, thiếu đầy đủ. Theo thống kê từ Bộ Thông tin và Truyền thông, trong năm 2023, chỉ có khoảng 65% yêu cầu cung cấp thông tin từ báo chí được đáp ứng đúng hạn. Để khắc phục, cần tăng cường chế tài xử lý vi phạm, đồng thời nâng cao nhận thức của cán bộ, công chức về trách nhiệm thực hiện luật.
Vai trò của báo chí trong giám sát xã hội
Báo chí không chỉ đơn thuần là kênh thông tin mà còn là công cụ giám sát quyền lực. Thông qua các bài điều tra, phóng sự, báo chí phát hiện và phản ánh những sai phạm, tiêu cực trong xã hội. Luật Tiếp cận thông tin tạo điều kiện để nhà báo có thể thu thập chứng cứ, số liệu từ các nguồn chính thống, từ đó nâng cao độ tin cậy của thông tin. Bà Trần Thị B, Tổng biên tập một tờ báo lớn, chia sẻ: “Nhờ có luật, chúng tôi có thể yêu cầu cung cấp các báo cáo tài chính, quyết định hành chính, giúp việc giám sát trở nên hiệu quả hơn.”
Kết luận
Luật Tiếp cận thông tin và báo chí có mối quan hệ tương hỗ, cùng hướng tới mục tiêu xây dựng xã hội minh bạch, dân chủ. Báo chí cần tận dụng tối đa các quy định của luật để nâng cao chất lượng hoạt động, đồng thời cơ quan nhà nước cần thực thi đúng trách nhiệm công khai thông tin. Chỉ khi cả hai bên cùng nỗ lực, quyền tiếp cận thông tin của người dân mới được đảm bảo một cách thực chất.
