Luật sư Trần Xoa, Giám đốc Công ty Luật Minh Đăng Quang, đã đưa ra cảnh báo quan trọng dành cho các hộ kinh doanh trong bối cảnh chuyển đổi sang hình thức kê khai thuế. Tại talkshow "Chính sách thuế mới và giải pháp hỗ trợ hộ kinh doanh" do báo Người Lao Động tổ chức, ông nhấn mạnh rằng việc cố tình trốn xuất hóa đơn không còn là "vùng an toàn" như nhiều người lầm tưởng.
Đối chiếu dữ liệu từ nhiều nguồn
Theo luật sư Trần Xoa, hiện nay cơ quan chức năng hoàn toàn có thể đối chiếu dữ liệu từ tài khoản ngân hàng của hộ, cá nhân kinh doanh để phát hiện dòng tiền phát sinh nhưng không có hóa đơn hoặc không được kê khai doanh thu tương ứng. "Không phải không xuất hóa đơn thì cơ quan quản lý sẽ không biết, bởi dữ liệu có thể được đối chiếu từ nhiều nguồn như ngân hàng, hàng tồn kho hay hóa đơn đầu vào", ông Xoa khẳng định.
Sai sót phổ biến của hộ kinh doanh
Luật sư Trần Xoa chỉ ra rằng nhiều hộ kinh doanh vẫn gặp tình trạng "không khớp doanh thu" do thói quen cũ: không xuất hóa đơn ngay sau mỗi giao dịch mà dồn đến cuối tháng, hoặc chỉ xuất khi khách hàng yêu cầu. Khi chuyển sang kê khai thuế, thói quen này dễ dẫn đến ghi nhận thiếu doanh thu.
Một rủi ro khác là tồn kho lớn: hàng mua vào có chứng từ nhưng bán ra lại không xuất hóa đơn. Khi kiểm tra, cơ quan thuế phát hiện chênh lệch và đặt nghi vấn về việc kê khai doanh thu. "Đây là điểm nhiều hộ kinh doanh còn yếu và dễ dẫn tới sai phạm", ông Xoa nhấn mạnh.
Lập hóa đơn không đúng thời điểm
Lỗi lập hóa đơn không đúng thời điểm cũng phổ biến. Nhiều hộ bán hàng trước, đến lúc rảnh mới lập hóa đơn. Tuy nhiên, theo chuyên gia, đây là hành vi tiềm ẩn rủi ro lớn vì thời hiệu xử phạt vi phạm hóa đơn hiện kéo dài tới 2 năm. Quy định hiện hành yêu cầu hóa đơn phải được lập ngay khi chuyển giao quyền sở hữu hoặc quyền sử dụng hàng hóa.
Luật sư Trần Xoa giải thích: "Ví dụ bán hàng giao xuống Cần Thơ thì tới lúc hàng xuống Cần Thơ mới được xem là chuyển giao quyền sở hữu, vậy lập hóa đơn lúc nào? Hoặc bán hàng trên nền tảng số thì thời điểm lập hóa đơn ra sao? Đây là những vấn đề nhiều người còn vướng mắc, ngành thuế sẽ hỗ trợ để làm rõ."
Bốn nhóm sai sót phổ biến khác
ThS Lương Việt Trường, chuyên viên Phòng Thuế cá nhân, hộ kinh doanh và thu khác (Thuế TP HCM), bổ sung thêm bốn nhóm sai sót phổ biến:
- Không thông báo đầy đủ địa điểm kinh doanh: Hộ có từ hai địa điểm trở lên phải thông báo, nhưng nhiều trường hợp quên đăng ký địa điểm thứ hai.
- Không thông báo số tài khoản ngân hàng hoặc ví điện tử: Tỷ lệ hộ kinh doanh mở tài khoản ngân hàng tăng, việc cập nhật thông tin này là bắt buộc. Bộ Tài chính đã ban hành Thông tư 50, gia hạn thời gian thông báo đến ngày 31/7/2026.
- Kê khai doanh thu sai, sót hoặc thiếu: Nhiều hộ chưa ghi nhận đầy đủ doanh thu phát sinh.
- Ghi chép sổ sách kế toán chưa đầy đủ, chưa đúng quy định.
Giải pháp cho hộ kinh doanh
Để hạn chế sai sót, ông Trường khuyến nghị hộ kinh doanh sớm làm quen với giao dịch điện tử với cơ quan thuế. Các thủ tục như thông báo số tài khoản hay đăng ký địa điểm kinh doanh đều thực hiện trực tuyến, do đó cần cài đặt tài khoản định danh điện tử.
Ngoài ra, hộ kinh doanh cần hình thành thói quen ghi nhận doanh thu thường xuyên, dù thủ công hay ghi nháp, nhưng phải đảm bảo đầy đủ cả doanh thu qua tài khoản ngân hàng lẫn tiền mặt để tránh kê khai thiếu.
Luật sư Trần Xoa kết luận: "Hộ kinh doanh phải tuân thủ nghiêm ngặt quy định về xuất hóa đơn để giảm thiểu rủi ro. Cơ quan quản lý hiện vẫn ưu tiên hỗ trợ, hướng dẫn thay vì xử phạt nặng, nhưng về lâu dài, các hộ cần đặc biệt lưu ý."
