Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật 2012: Nhìn lại 13 năm triển khai với những thành tựu nổi bật
Sau 13 năm triển khai Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật năm 2012, hệ thống pháp luật Việt Nam đã đạt được những kết quả đáng ghi nhận. Theo báo cáo, hơn 8.000 văn bản hành chính đã được ban hành để hướng dẫn thực hiện tại các cấp, ngành và địa phương trên cả nước. Điều này cho thấy sự nỗ lực không ngừng trong việc cụ thể hóa và áp dụng luật vào thực tiễn.
Hình thức phổ biến trực tiếp vẫn chiếm ưu thế
Trong giai đoạn này, khoảng 3,6 triệu cuộc phổ biến, giáo dục pháp luật đã được tổ chức, thu hút gần 493 triệu lượt người tham dự. Số liệu này khẳng định rằng hình thức phổ biến trực tiếp vẫn là cách thức phổ biến và được ưa chuộng bởi nhiều bộ, ngành, đoàn thể và địa phương. Bên cạnh đó, các giải pháp công nghệ và ứng dụng mạng xã hội cũng đang được triển khai mạnh mẽ để tăng cường hiệu quả tuyên truyền chính sách đến người dân.
Những tồn tại và hạn chế cần khắc phục
Tuy nhiên, bên cạnh những thành tựu, các bộ, ngành, đoàn thể trung ương và địa phương cũng đã nhận diện nhiều tồn tại, hạn chế. Trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức, cá nhân trong quản lý và triển khai công tác phổ biến, giáo dục pháp luật chưa được phân định rõ ràng. Hội đồng phối hợp phổ biến, giáo dục pháp luật chưa phát huy hiệu quả hoạt động, đặc biệt trong bối cảnh chính quyền địa phương 2 cấp với cấp xã được tăng thẩm quyền.
Ngoài ra, quy định về phổ biến, giáo dục pháp luật cho các đối tượng đặc thù chưa phù hợp, chưa đảm bảo tiếp cận công bằng cho các nhóm yếu thế như người lang thang cơ nhỡ, người đang chấp hành án phạt tù tại ngoại, hoặc người tạm đình chỉ thi hành án. Luật cũng chưa quy định rõ chính sách về nguồn lực, tài chính và cơ chế giáo dục bắt buộc cho một số đối tượng như người vi phạm pháp luật, thanh thiếu niên hư hỏng, hay người có hành vi bạo lực gia đình.
Đề xuất hoàn thiện hồ sơ chính sách sửa đổi luật
Trong quá trình góp ý hoàn thiện hồ sơ chính sách dự thảo sửa đổi luật, đa số các đại biểu đã nhất trí với các đề xuất, nhấn mạnh đến giải pháp phát huy nhóm chính sách về nguồn lực và cách thức triển khai trong tình hình mới. Đại diện Bộ Công an đề xuất mở rộng đối tượng đặc thù, bao gồm cả đồng bào theo các tôn giáo khác nhau tại các vùng miền.
Về chính sách nguồn lực, cần có quy định cụ thể và đột phá để thu hút chuyên gia, nhà khoa học có kinh nghiệm trong lĩnh vực pháp luật. Đại diện Bộ Khoa học và Công nghệ cho rằng vấn đề kinh phí cần được quan tâm, vì nhu cầu lớn, khối lượng văn bản nhiều, trong khi nguồn lực eo hẹp có thể hạn chế hiệu quả hoạt động.
Thực trạng kinh phí và đề xuất cải thiện
Theo số liệu báo cáo, từ năm 2016 đến 2022, cả nước đã bố trí hơn 3.277 tỷ đồng, và giai đoạn 2022 đến 2025 là hơn 3.714 tỷ đồng. Tuy nhiên, nguồn kinh phí từ xã hội hóa còn rất thấp, chỉ chiếm trung bình từ 5-8%. Nhiều ý kiến cho rằng đội ngũ trực tiếp phổ biến, tuyên truyền pháp luật cần có chính sách hỗ trợ tài chính cụ thể, bên cạnh kỹ năng và nhiệt huyết.
Ông Phan Hồng Nguyên, Phó Cục trưởng Cục Phổ biến, giáo dục pháp luật và Trợ giúp pháp lý, Bộ Tư pháp, nhấn mạnh cần xây dựng cơ chế phù hợp về ngân sách, tài chính, coi công tác này là hoạt động đặc thù hướng về cơ sở, vùng sâu, vùng xa. Đồng thời, cần tăng cường đa dạng hóa nguồn lực xã hội, khuyến khích tổ chức, cá nhân, doanh nghiệp tham gia, và thực hiện hợp tác quốc tế.
Kiện toàn hệ thống Hội đồng phối hợp
Về việc kiện toàn hệ thống Hội đồng phối hợp phổ biến, giáo dục pháp luật, một số ý kiến đề nghị rà soát kỹ để phù hợp với mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Hiện nay, 100% địa phương đã kiện toàn Hội đồng cấp tỉnh, nhưng chỉ có 336 trong tổng số 1.123 đơn vị cấp xã tại 11/34 tỉnh thành đã thành lập Hội đồng cấp xã. Đại diện Sở Tư pháp nhiều tỉnh, thành phố đề xuất kiện toàn Hội đồng cấp xã để đảm bảo hoạt động thông suốt từ Trung ương đến địa phương.
