Luật Báo chí 2025: Động lực mới cho báo chí chuyên nghiệp, hiện đại trong kỷ nguyên số
Ngày 16/4 tại Hà Nội, Tạp chí Đời sống và Pháp luật đã tổ chức tọa đàm "Những điểm mới trong Luật Báo chí sửa đổi năm 2025". Sự kiện diễn ra trong bối cảnh Luật Báo chí (sửa đổi) vừa được Quốc hội thông qua với nhiều nội dung quan trọng, nhằm tạo diễn đàn trao đổi, làm rõ các nội dung cốt lõi và vấn đề triển khai thực tiễn. Đây cũng là hoạt động ý nghĩa nằm trong chuỗi sự kiện kỷ niệm 25 năm Tạp chí Đời sống và Pháp luật ra số báo đầu tiên, đánh dấu chặng đường phát triển và khẳng định vai trò của tạp chí trong nền báo chí cách mạng nước nhà.
Nhiệm vụ mới của báo chí trong kỷ nguyên vươn mình
Tại tọa đàm, bà Đinh Quỳnh Anh - Phó Ban Nghiệp vụ và Truyền thông, Hội Nhà báo Việt Nam đã trình bày tham luận với chủ đề "Báo chí đáp ứng yêu cầu thông tin, tuyên truyền trong kỷ nguyên mới". Bà nhấn mạnh rằng kỷ nguyên mới, hay kỷ nguyên vươn mình của dân tộc, là tầm nhìn chiến lược mà Đảng và Nhà nước đã xác lập, hướng tới xây dựng thành công nước Việt Nam hòa bình, độc lập, dân chủ, giàu mạnh, phồn vinh, văn minh, hạnh phúc, vững bước đi lên chủ nghĩa xã hội. Bối cảnh này đặt ra những yêu cầu và nhiệm vụ hoàn toàn mới đối với báo chí cách mạng Việt Nam, đòi hỏi báo chí phải phát triển tương xứng với yêu cầu của nhiệm vụ chính trị trong giai đoạn mới.
Báo cáo chính trị của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII trình Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng đã nhấn mạnh yêu cầu xây dựng nền báo chí, xuất bản và truyền thông chuyên nghiệp, nhân văn, hiện đại; tăng cường quản lý và phát triển các loại hình truyền thông, thông tin trên nền tảng số. Bà Quỳnh Anh cho rằng định hướng chính trị đã rất rõ ràng, báo chí phải tiếp tục đổi mới, chuyên nghiệp hóa, giữ vững vai trò định hướng dư luận xã hội, đặc biệt là kiến tạo niềm tin trong nhân dân, đồng hành cùng sự phát triển của đất nước.
Việc Quốc hội ban hành Luật Báo chí năm 2025 đã tạo dựng một hành lang pháp lý hết sức quan trọng, góp phần cụ thể hóa định hướng lớn đó, với mục tiêu xây dựng nền báo chí chuyên nghiệp, nhân văn, hiện đại, tạo điều kiện thuận lợi để báo chí phát triển mạnh mẽ trong giai đoạn mới. Bà Quỳnh Anh khẳng định: "Trong kỷ nguyên mới, vai trò của báo chí tiếp tục được khẳng định là lực lượng xung kích trên mặt trận tư tưởng – văn hóa, thực hiện nhiệm vụ định hướng dư luận xã hội, phản ánh chân thực đời sống, lan tỏa những giá trị tích cực và đồng hành với tiến trình phát triển của đất nước."
Thách thức và cơ hội trong kỷ nguyên số
Tuy nhiên, bà Quỳnh Anh cũng chỉ ra rằng kỷ nguyên số đang mang lại cả cơ hội lẫn thách thức rất lớn đối với báo chí Việt Nam. Sự bùng nổ của Internet và mạng xã hội đã làm thay đổi căn bản thói quen tiếp nhận thông tin của công chúng. Mạng xã hội đang trở thành môi trường lan truyền thông tin cực nhanh, nhưng đồng thời cũng là nơi tin giả, tin đồn thất thiệt dễ dàng phát tán, gây hoang mang dư luận.
Trong bối cảnh đó, báo chí chính thống không chỉ thực hiện chức năng cung cấp thông tin chính xác, kịp thời mà còn phải kiên quyết đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng và giữ vững trận địa thông tin. Điều đó đòi hỏi các tác phẩm báo chí trong kỷ nguyên mới phải có giá trị cao hơn, chiều sâu hơn, đáp ứng tốt yêu cầu thông tin – tuyên truyền; đồng thời đội ngũ người làm báo cũng phải thay đổi mạnh mẽ, có bản lĩnh chính trị vững vàng, tư duy đổi mới và đặc biệt là kỹ năng số.
Ba điểm đột phá lớn của Luật Báo chí sửa đổi
Từ thực tiễn đó, bà Quỳnh Anh chỉ rõ Luật Báo chí năm 2025 (sửa đổi) đã có ba điểm đột phá lớn, đáp ứng yêu cầu phát triển của báo chí cách mạng Việt Nam hiện nay.
- Hoàn thiện cơ chế quản lý và phát triển báo chí: Luật đã thể chế hóa kịp thời các chủ trương, đường lối của Đảng về báo chí; đồng thời điều chỉnh các hoạt động báo chí phù hợp với bối cảnh khoa học – công nghệ, truyền thông hiện đại phát triển nhanh chóng. Nhiều quy định mới đã góp phần khắc phục những hạn chế, bất cập của hệ thống pháp luật hiện hành. Đặc biệt, cơ chế đặt hàng và hỗ trợ tài chính cho cơ quan báo chí thực hiện nhiệm vụ chính trị là một điểm rất quan trọng, giúp báo chí phát triển bền vững, giảm áp lực thương mại hóa và áp lực nguồn thu.
- Chú trọng nâng cao năng lực đội ngũ người làm báo: Luật bổ sung rõ nội dung đào tạo, bồi dưỡng công nghệ số như một yêu cầu bắt buộc đối với phát triển đội ngũ. Nhà báo trong giai đoạn mới không chỉ cần kỹ năng nghề nghiệp truyền thống mà còn phải được trang bị kiến thức về công nghệ, dữ liệu, ngoại ngữ và năng lực hội nhập quốc tế. Đạo đức nghề nghiệp, tính khách quan, trung thực và trách nhiệm xã hội tiếp tục là những giá trị cốt lõi của người làm báo.
- Tạo đột phá về hiện đại hóa và chuyển đổi số báo chí: Luật bổ sung các chính sách phát triển báo chí gắn với chuyển đổi số, bao gồm đầu tư hạ tầng, phát triển nền tảng số, xây dựng dữ liệu báo chí và ứng dụng công nghệ hiện đại. Luật cũng mở rộng không gian hoạt động của cơ quan báo chí trên môi trường số, cho phép xuất bản nội dung báo chí trên không gian mạng để lan tỏa mạnh mẽ hơn tới công chúng.
Năm giải pháp trọng tâm từ Hội Nhà báo Việt Nam
Để đạt mục tiêu phát triển báo chí trong kỷ nguyên mới, Hội Nhà báo Việt Nam đã đề xuất năm nhóm giải pháp trọng tâm:
- Đẩy mạnh triển khai Luật Báo chí năm 2025 (sửa đổi) vào thực tiễn, bảo đảm đồng bộ giữa chính sách và tổ chức thực hiện.
- Tiếp tục phát triển nguồn nhân lực báo chí số, chú trọng đào tạo công nghệ, kỹ năng đa phương tiện và năng lực làm báo trên nhiều nền tảng.
- Đổi mới mô hình tổ chức và kinh tế báo chí theo hướng tòa soạn hội tụ, đa dạng hóa nguồn thu, tăng cường liên kết sản xuất nội dung, giảm phụ thuộc vào ngân sách nhà nước và nâng cao tính tự chủ.
- Đẩy mạnh ứng dụng các công nghệ mới như AI, Big Data trong sản xuất, phân phối và cá nhân hóa nội dung; phát triển báo chí đa nền tảng, podcast, video, mạng xã hội, tối ưu hóa trải nghiệm người dùng và mở rộng khả năng tiếp cận công chúng.
- Tiếp tục phát huy mạnh mẽ vai trò phản biện xã hội, phục vụ nhân dân, đấu tranh với tin giả, tăng cường đạo đức nghề nghiệp và trách nhiệm xã hội, qua đó củng cố niềm tin của công chúng trong bối cảnh nhiễu loạn thông tin.
Sứ mệnh và tương lai của báo chí Việt Nam
Sứ mệnh của báo chí Việt Nam trong kỷ nguyên mới – kỷ nguyên vươn mình của dân tộc – vẫn là giữ vai trò nòng cốt trong công tác thông tin, tuyên truyền, đồng thời phải đổi mới mạnh mẽ để bắt kịp xu thế phát triển hiện đại. Theo bà Quỳnh Anh, Luật Báo chí năm 2025 không chỉ là bước hoàn thiện về mặt pháp lý mà còn là động lực quan trọng thúc đẩy báo chí Việt Nam phát triển trong kỷ nguyên số, tạo nền tảng để hiện thực hóa mục tiêu xây dựng nền báo chí chuyên nghiệp, nhân văn, hiện đại.
Trong bối cảnh mới, báo chí cần tận dụng tốt cơ hội này để tiếp tục đổi mới mạnh mẽ, phát huy hiệu quả hành lang pháp lý và tiến bộ công nghệ, qua đó khẳng định vai trò dẫn dắt thông tin, đồng hành cùng sự phát triển nhanh và bền vững của đất nước. Tọa đàm đã thu hút sự tham gia của nhiều đại biểu, tạo diễn đàn sôi nổi để thảo luận về các vấn đề thiết thực trong quá trình triển khai luật mới.
