Luật Báo chí 2025 chính thức được thông qua với nhiều điểm mới quan trọng
Quốc hội vừa thông qua Luật Báo chí năm 2025 với đa số phiếu tán thành. Luật này gồm 4 chương và 51 điều, sẽ chính thức có hiệu lực thi hành từ ngày 1 tháng 7 năm 2026. So với Luật Báo chí năm 2016, số lượng chương và điều đã được giảm đáng kể, đồng thời nhiều quy định đã được rà soát, sửa đổi theo hướng rõ ràng, thống nhất, đồng bộ và có tính khả thi cao hơn trong tổ chức thực hiện.
Khẳng định vị trí và vai trò đặc biệt của báo chí cách mạng
Luật tiếp tục khẳng định vị trí, vai trò đặc biệt của nền báo chí cách mạng Việt Nam, coi đây là phương tiện thông tin thiết yếu, công cụ tư tưởng quan trọng của Đảng và Nhà nước, đồng thời là diễn đàn tin cậy của nhân dân. Trên cơ sở bám sát các nghị quyết quan trọng của Bộ Chính trị về đổi mới, sắp xếp, phát triển và quản lý báo chí, Luật Báo chí năm 2025 cụ thể hóa định hướng xây dựng nền báo chí chuyên nghiệp, nhân văn và hiện đại.
Luật khẳng định báo chí đặt dưới sự lãnh đạo trực tiếp, toàn diện của Đảng, sự quản lý của Nhà nước, hoạt động trong khuôn khổ pháp luật. Đồng thời, luật bảo đảm quyền tự do báo chí, quyền tự do ngôn luận trên báo chí của công dân theo Hiến pháp.
Xác định rõ các loại hình báo chí và chính sách phát triển
Luật đã xác định rõ các loại hình báo chí trong bối cảnh mới, bao gồm báo chí in, báo chí điện tử, phát thanh, truyền hình, xuất bản báo chí trên không gian mạng, chuyên trang của báo điện tử, kênh nội dung của cơ quan báo chí trên không gian mạng, tạp chí, tạp chí khoa học. Điều này giúp phân định rõ ràng phạm vi hoạt động của từng loại hình.
Luật bổ sung các chính sách phát triển báo chí, nhấn mạnh việc bảo đảm nguồn lực thực hiện, từ cơ chế tài chính đến đầu tư hạ tầng và ưu đãi thuế theo hướng khả thi hơn cho cơ quan báo chí. Theo Điều 9, Nhà nước có chính sách đầu tư phát triển báo chí, tập trung vào đào tạo nhân lực, phát triển nguồn nhân lực chuyển đổi số, nghiên cứu khoa học, ứng dụng công nghệ hiện đại, nền tảng số báo chí quốc gia, hạ tầng dữ liệu báo chí số và công cụ số để giám sát hoạt động báo chí trên không gian mạng.
Nhà nước cũng sẽ giao nhiệm vụ, đặt hàng, đấu thầu và hỗ trợ cước vận chuyển, chi phí đăng tải, truyền dẫn, phát sóng để báo chí phục vụ các nhiệm vụ chính trị, an ninh, quốc phòng, văn hóa, thông tin tuyên truyền về tình trạng khẩn cấp, thông tin đối ngoại, truyền thông chính sách, phục vụ thiếu niên, nhi đồng, người khiếm thính, khiếm thị, đồng bào vùng dân tộc thiểu số, vùng có điều kiện kinh tế-xã hội đặc biệt khó khăn, miền núi, biên giới, hải đảo và các nhiệm vụ trọng yếu khác theo quyết định của Thủ tướng Chính phủ.
Làm rõ điều kiện hoạt động và cơ chế cấp phép
Luật Báo chí 2025 làm rõ điều kiện hoạt động báo chí, cơ chế cấp phép và tổ chức bộ máy. Luật xác định cơ quan báo chí chủ lực đa phương tiện, văn phòng đại diện, phóng viên thường trú. Cụ thể, cơ quan báo chí chủ lực đa phương tiện có nhiều loại hình báo chí, cơ quan báo chí trực thuộc, có cơ chế đặc thù về tài chính và được thành lập phù hợp với Chiến lược phát triển và quản lý hệ thống báo chí được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt.
Lãnh đạo cơ quan báo chí chủ lực đa phương tiện được kiêm nhiệm giữ chức vụ lãnh đạo một hoặc các cơ quan báo chí trực thuộc. Chính phủ sẽ quy định chi tiết cơ chế đặc thù về tài chính đối với từng cơ quan báo chí chủ lực đa phương tiện, phù hợp với mức độ tự chủ.
Quy định chi tiết về thẻ nhà báo và hoạt động trên không gian mạng
Luật quy định đối tượng được xét cấp thẻ nhà báo tại Điều 28, bao gồm lãnh đạo cơ quan báo chí, cơ quan thông tấn quốc gia; trưởng phòng, phó trưởng phòng nghiệp vụ báo chí; phóng viên, biên tập viên; quay phim, đạo diễn chương trình phát thanh, truyền hình; người đã được cấp thẻ nhà báo nhưng được điều chuyển sang làm công tác giảng dạy chuyên ngành báo chí tại các cơ sở giáo dục đại học, người được điều chuyển sang làm cán bộ chuyên trách tại hội nhà báo các cấp, người trực tiếp làm công tác quản lý nhà nước về báo chí.
Một thay đổi đáng chú ý là người làm việc tại tạp chí khoa học không thuộc đối tượng được cấp thẻ nhà báo, vì tạp chí khoa học hoạt động theo chức năng nghiên cứu, trao đổi học thuật, không nhằm mục tiêu tác nghiệp báo chí.
Về hoạt động báo chí trên không gian mạng, Luật quy định hoạt động này phải tuân thủ quy định pháp luật về báo chí, an ninh mạng, tôn chỉ, mục đích của cơ quan báo chí và phù hợp với các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên. Cơ quan báo chí ngoài đăng, phát nội dung báo chí còn được tích hợp hoạt động dịch vụ trực tuyến trên báo chí theo quy định của Chính phủ.
Quyền tác giả và bảo vệ người cung cấp thông tin
Luật quy định cơ quan, tổ chức, cá nhân sử dụng tác phẩm báo chí của cơ quan báo chí phải có thỏa thuận với cơ quan báo chí theo quy định của pháp luật về sở hữu trí tuệ. Cơ quan báo chí, tác giả tác phẩm báo chí sử dụng hệ thống trí tuệ nhân tạo để hỗ trợ trong hoạt động báo chí phải tuân thủ quy định về sở hữu trí tuệ, trí tuệ nhân tạo và đạo đức nghề nghiệp.
Về cung cấp thông tin cho báo chí, cơ quan báo chí và nhà báo có quyền và nghĩa vụ không tiết lộ người cung cấp thông tin, trừ trường hợp có yêu cầu bằng văn bản của Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân, Chánh án Tòa án nhân dân cấp tỉnh và tương đương trở lên, Thủ trưởng Cơ quan điều tra Bộ Công an, Thủ trưởng Cơ quan điều tra Công an cấp tỉnh phục vụ cho công tác điều tra, truy tố, xét xử tội phạm. Các cơ quan này có trách nhiệm tổ chức bảo vệ người cung cấp thông tin.
Kỳ vọng tạo dựng hành lang pháp lý hiện đại
Với các điểm mới quan trọng và toàn diện, Luật Báo chí (sửa đổi) 2025 được kỳ vọng tạo dựng hành lang pháp lý hiện đại, đồng bộ và phù hợp với xu thế truyền thông số. Luật không chỉ giải quyết các vấn đề phát sinh trong thực tiễn mà còn định hình cấu trúc phát triển báo chí Việt Nam trong nhiều năm tới, hướng tới mục tiêu xây dựng nền báo chí chuyên nghiệp, nhân văn và hiện đại trong thời kỳ chuyển đổi số.
