Một loạt ngân hàng lớn nhất nước Mỹ, bao gồm JPMorgan Chase với lịch sử hơn 200 năm và Bank of America hơn 100 năm tuổi, vừa bị Bộ Tư pháp Mỹ gửi trát hầu tòa. Động thái này nhằm yêu cầu cung cấp thông tin liên quan đến các cáo buộc đóng tài khoản khách hàng một cách bất hợp pháp vì lý do chính trị.
Nguyên nhân và bối cảnh
Các lệnh triệu tập xuất phát từ Văn phòng Biện lý Mỹ tại Washington, D.C., dưới sự điều hành của bà Jeanine Pirro. Đây là bước tiến mới trong chiến dịch của Tổng thống Donald Trump nhằm làm rõ các bằng chứng cho thấy hệ thống ngân hàng đang phân biệt đối xử với những người theo phe bảo thủ và các ngành công nghiệp gây tranh cãi chính trị, bao gồm cả chính gia đình ông Trump.
Năm ngoái, Tổng thống Trump từng cáo buộc JPMorgan và Bank of America đã cắt đứt các tài khoản cũ và từ chối mở tài khoản mới cho ông sau nhiệm kỳ đầu tiên kết thúc bằng cuộc bạo loạn tại Điện Capitol. Đến tháng 8, ông ký sắc lệnh hành pháp yêu cầu các cơ quan quản lý ngân hàng điều tra hành vi phong tỏa tài khoản vì động cơ chính trị hoặc bất hợp pháp, đồng thời áp dụng các biện pháp trừng phạt nghiêm khắc.
Phản ứng từ các ngân hàng
Các ngân hàng kiên quyết phủ nhận việc đóng tài khoản vì lý do tôn giáo hay chính trị. Họ lập luận rằng các quyết định từ chối một số phân khúc khách hàng hoặc ngành công nghiệp đều tuân thủ luật pháp về sàng lọc hoạt động tội phạm, chống rửa tiền (AML) và ứng phó với áp lực quản lý nhằm bảo vệ an toàn hệ thống tài chính.
Vai trò của các cơ quan quản lý
Cuộc rà soát chủ yếu thuộc thẩm quyền của Văn phòng Kiểm toán Tiền tệ (OCC) - cơ quan thuộc Bộ Tài chính giám sát các ngân hàng lớn nhất nước Mỹ. Sắc lệnh hành pháp của ông Trump cũng chỉ thị chuyển hồ sơ sang Bộ trưởng Tư pháp khi cần thiết. Các nguồn tin thân cận cho biết các kiểm toán viên tại OCC chưa gửi hồ sơ chuyển giao nào, và văn phòng của bà Pirro đã tự chủ động kích hoạt cuộc điều tra. Hiện OCC và Văn phòng Biện lý Mỹ đang phối hợp chặt chẽ để triển khai các bước tiếp theo.
Chỉ trích từ phe Dân chủ
Văn phòng Biện lý D.C. và bà Pirro từng hứng chịu nhiều chỉ trích từ phe Dân chủ, cho rằng đây là các cuộc điều tra mang động cơ chính trị mờ ám. Điển hình là cuộc điều tra nhắm vào Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang (Fed) Jerome Powell liên quan đến việc cải tạo tòa nhà ngân hàng trung ương.
Nội dung trát hầu tòa
Các trát hầu tòa (một số đã được gửi từ năm ngoái) yêu cầu các ngân hàng cung cấp danh sách chi tiết những cá nhân bị đóng tài khoản cùng lý do cụ thể. Vào tháng 12, OCC công bố báo cáo sơ bộ tìm thấy bằng chứng ban đầu về hành vi vi phạm tại 9 ngân hàng lớn nhất. Các ngành bị ảnh hưởng nặng nề bao gồm dầu khí, than đá, sản xuất vũ khí và ngành giải trí người lớn. OCC viện dẫn các cam kết môi trường và xã hội (ESG) của ngân hàng, như chống biến đổi khí hậu và bất bình đẳng chủng tộc, là một phần nguyên nhân dẫn đến việc hạn chế dịch vụ.
Thách thức pháp lý
Thách thức lớn nhất đối với các công tố viên là xác định các ngân hàng đã vi phạm điều luật cụ thể nào. Trong khi luật dân quyền nghiêm cấm phân biệt đối xử trong hoạt động cấp tín dụng, các tổ chức tài chính lại có quyền tự quyết lớn trong việc quyết định ai được mở tài khoản gửi tiền. Văn phòng của bà Pirro tập trung điều tra liệu hành vi của ngân hàng có vi phạm Đạo luật Cải tổ, Phục hồi và Thực thi Đạo luật đối với các Tổ chức Tài chính năm 1989 (FIRREA) hay không. Đây là đạo luật có phạm vi rộng, từng được dùng để truy tố các tội danh lừa đảo liên quan đến ngân hàng sau cuộc khủng hoảng tài chính năm 2008.
Kết luận
Các ngân hàng hiện vẫn kiên quyết phủ nhận mọi hành vi vi phạm pháp luật. Phố Wall đang bước vào cuộc đối đầu trực diện với chính quyền Washington, nơi các quy tắc tự do thương mại truyền thống bị thách thức bởi các gọng kìm chính trị và pháp lý thế hệ mới.
Theo: WSJ, The NY Times
