Đại biểu Quốc hội lo ngại về xung đột lợi ích và thách thức trong triển khai luật sư công
Dự thảo quy định về chế định luật sư công đang thu hút sự quan tâm với nhiều ý kiến trái chiều từ các đại biểu Quốc hội. Theo đó, đối tượng được cấp thẻ hành nghề luật sư công bao gồm cán bộ, công chức, viên chức, sĩ quan quân đội, sĩ quan công an và người làm việc trong doanh nghiệp nhà nước, cùng các nhà khoa học. Tuy nhiên, việc triển khai chế định này đang vấp phải không ít băn khoăn về tính khả thi và công bằng.
Nguy cơ xung đột lợi ích trong mối quan hệ với cơ quan tư pháp
Đại biểu Nguyễn Công Hoàng (Thái Nguyên) thẳng thắn chỉ ra rằng, khi công chức đang công tác tại các cơ quan nhà nước kiêm nhiệm vai trò luật sư công, mối quan hệ giữa họ với thẩm phán, kiểm sát viên, hay điều tra viên có thể phát sinh tình huống phức tạp. Ông Hoàng đặt vấn đề: "Khi luật sư công ngồi ở dưới để nói, liệu thẩm phán có công minh để xử lý và nói lại được không? Hoặc nếu luật sư công là cấp dưới, mặc dù việc đó rất đúng nhưng liệu có dám nói thẩm phán là lãnh đạo của mình hay không?".
Đại biểu này còn nhấn mạnh thêm về các mối quan hệ gia đình, như bố mẹ, anh em, có thể ảnh hưởng đến tính khách quan. Ông khẳng định chế định này rất tốt nhưng cần bổ sung quy định để đảm bảo công bằng, tránh tình trạng luật sư công vừa bảo vệ lợi ích nhà nước lại vướng vào xung đột lợi ích cá nhân.
Khó khăn trong việc tập sự và quản lý thời gian
Đại biểu Phan Thị Mỹ Dung (Tây Ninh) bày tỏ lo ngại khi luật sư công vừa phải là cán bộ, công chức, viên chức, vừa phải đáp ứng đầy đủ tiêu chuẩn như luật sư theo Luật Luật sư hiện hành. Bà cho rằng quy định này sẽ gây khó khăn trong triển khai, đặc biệt là yêu cầu tập sự hành nghề luật sư ít nhất 6 tháng.
"Vậy họ sẽ tập sự ở đâu, cơ chế quản lý ra sao khi vẫn phải thực hiện nhiệm vụ chuyên môn tại cơ quan?", đại biểu Dung đặt câu hỏi. Bà phân tích sự khác biệt giữa luật sư hành nghề theo hợp đồng, phục vụ khách hàng, với cán bộ công chức thực hiện nhiệm vụ công vụ, khiến việc tập sự khó phù hợp với mục tiêu bảo vệ lợi ích nhà nước.
Từ đó, bà đề xuất không quy định thời gian tập sự, chỉ cần hoàn thành đào tạo luật sư và đáp ứng tiêu chuẩn là đủ điều kiện công nhận luật sư công, nhằm giảm bớt gánh nặng cho đội ngũ này.
Đề xuất rành mạch hóa nhiệm vụ và chế độ chính sách
Đại biểu Phạm Văn Hòa (Đồng Tháp) nhấn mạnh sự cần thiết của việc phân định rõ ràng giữa nhiệm vụ luật sư công và nhiệm vụ chuyên môn. Ông phân tích: "Lúc làm luật sư công, lúc thực hiện nhiệm vụ chuyên môn. Họ bận đi hầu tòa, lo nghiên cứu tài liệu để bảo vệ quyền lợi chính đáng cho cơ quan, đơn vị, bỏ những nhiệm vụ chuyên môn, mà nhiệm vụ chuyên môn là nhiệm vụ chính chứ không phải nhiệm vụ phụ".
Về chế độ, chính sách, ông Hòa đánh giá chế định luật sư công chưa có tiền lệ và chưa có đánh giá tác động đầy đủ. Ông cho rằng cần tính toán cụ thể số vụ việc mỗi tháng để xác định chế độ hỗ trợ phù hợp, tránh tình trạng luật sư công không tham gia vụ việc nào vẫn hưởng 100% lương.
Đồng tình với quan điểm này, đại biểu Nguyễn Thị Hồng Hạnh (TPHCM) đề nghị cân nhắc bổ sung điều kiện như chỉ hưởng chế độ hỗ trợ khi có vụ việc pháp lý phát sinh, nhằm đảm bảo tính công bằng và hiệu quả.
Phản hồi từ Bộ trưởng Tư pháp và hướng điều chỉnh
Phát biểu giải trình, Bộ trưởng Tư pháp Hoàng Thanh Tùng khẳng định tiêu chuẩn luật sư công trước hết phải đáp ứng quy định của Luật Luật sư, đảm bảo tư cách pháp lý khi tham gia các vụ kiện quốc tế. Tuy nhiên, cơ quan soạn thảo sẽ nghiên cứu theo hướng quy định khái quát trong nghị quyết và giao Chính phủ quy định chi tiết cho phù hợp với đặc thù của luật sư công.
Về chế độ, chính sách, Bộ trưởng cho biết đa số ý kiến đồng tình cần cơ chế đủ hấp dẫn để thu hút nhân lực chất lượng cao. Các đề xuất như linh hoạt mức bồi dưỡng theo vụ việc, bổ sung cơ chế khen thưởng sẽ được nghiên cứu, tiếp thu để hoàn thiện dự thảo trình Quốc hội.
Trước đó, sáng 20/4, Bộ trưởng đã trình Quốc hội dự thảo nghị quyết về việc thí điểm thực hiện chế định luật sư công, với sự thống nhất từ Bộ Chính trị về việc sĩ quan quân đội, công an có thể tham gia. Động thái này cho thấy sự quan tâm sâu sắc của các cấp lãnh đạo trong việc xây dựng một hệ thống pháp lý vững mạnh, nhưng cũng đòi hỏi sự cân nhắc kỹ lưỡng để tránh những hệ lụy không mong muốn.
