Bộ Tài chính vừa lý giải việc phải quy định thẩm quyền kiểm tra và xử phạt của lực lượng công an đối với các hành vi vi phạm của công ty xổ số kiến thiết và Vietlott (nếu có) trong dự thảo Nghị định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực kinh doanh bảo hiểm, kinh doanh xổ số (thay thế Nghị định 98/2013 của Chính phủ) đang được Bộ Tư pháp thẩm định.
Lý do cần bổ sung thẩm quyền cho công an
Theo Bộ Tài chính (cơ quan soạn thảo), doanh nghiệp kinh doanh xổ số thực hiện kinh doanh trên địa bàn nhiều tỉnh, thành phố (xổ số kiến thiết) hoặc trên phạm vi toàn quốc (xổ số điện toán - Vietlott). Bộ Công an có trách nhiệm hướng dẫn các biện pháp để đảm bảo an ninh trật tự, an toàn xã hội trong hoạt động kinh doanh xổ số và tổ chức công tác đấu tranh phòng chống các hoạt động kinh doanh xổ số trái phép (khoản 2 Điều 32 Nghị định 30/2007).
Do vậy, theo Bộ Tài chính, cần thiết phải quy định thẩm quyền kiểm tra và xử phạt của lực lượng công an nhân dân, trong đó có giám đốc công an tỉnh, cục trưởng các Cục thuộc Bộ Công an, đối với hành vi vi phạm của công ty xổ số kiến thiết và Vietlott. Nghị định 98/2013 chưa có quy định về thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính đối với các chức danh công an nhân dân.
Đề xuất mức phạt cụ thể
Tại dự thảo trên, Bộ Tài chính trình Chính phủ bổ sung quy định chiến sĩ công an có quyền phạt cảnh cáo, phạt tiền đến 10 triệu đồng, tịch thu tang vật, phương tiện vi phạm. Dự thảo đề xuất phạt tiền 10-20 triệu đồng đối với hành vi thực hiện kinh doanh xổ số không đúng địa bàn. Hình thức xử phạt bổ sung là tịch thu toàn bộ số lượng vé xổ số kinh doanh không đúng địa bàn.
Trưởng công an cấp xã có quyền phạt cảnh cáo, phạt tiền đến 50 triệu đồng, tịch thu tang vật, phương tiện vi phạm hành chính và áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả. Trưởng phòng nghiệp vụ thuộc Bộ Công an và trưởng phòng thuộc công an cấp tỉnh có quyền phạt cảnh cáo, phạt tiền đến 80 triệu đồng; tịch thu tang vật, phương tiện vi phạm; áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả. Giám đốc công an cấp tỉnh và cục trưởng các Cục thuộc Bộ Công an có quyền phạt cảnh cáo; phạt tiền đến 100 triệu đồng; tịch thu tang vật, phương tiện và áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả.
Phản hồi từ Bộ Công an và giải trình của Bộ Tài chính
Gửi ý kiến góp ý, Bộ Công an đề nghị bổ sung thẩm quyền tước quyền sử dụng giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh, thẩm quyền đình chỉ hoạt động kinh doanh xổ số đối với chức danh trưởng công an cấp xã, trưởng phòng nghiệp vụ thuộc Bộ Công an, giám đốc công an cấp tỉnh và cục trưởng của Bộ Công an.
Giải đáp việc này, Bộ Tài chính dẫn quy định của pháp luật về kinh doanh xổ số nêu rõ UBND cấp tỉnh thực hiện việc quản lý nhà nước và kiểm tra, giám sát về hoạt động kinh doanh xổ số trên địa bàn. Bộ Công an có trách nhiệm phối hợp với Bộ Tài chính hướng dẫn các biện pháp để đảm bảo an ninh trật tự, an toàn xã hội trong hoạt động kinh doanh xổ số và tổ chức công tác đấu tranh phòng chống các hoạt động kinh doanh xổ số trái phép.
Việc tước quyền sử dụng giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh hoặc đình chỉ hoạt động kinh doanh xổ số có ảnh hưởng đến hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp và số nộp ngân sách nhà nước (được Quốc hội giao hàng năm) nên cần được cơ quan quản lý nhà nước - Bộ Tài chính hoặc UBND cấp tỉnh, thực hiện. Do vậy, dự thảo chỉ quy định thẩm quyền của Bộ Tài chính trong việc tước giấy chứng nhận có thời hạn; UBND cấp tỉnh có thẩm quyền đình chỉ hoạt động kinh doanh xổ số có thời hạn trong phạm vi đơn vị hành chính xảy ra vi phạm.
Thông tin về các công ty xổ số
Bộ Tài chính thông tin, cả nước hiện có 64 công ty xổ số, gồm 63 Công ty TNHH MTV xổ số kiến thiết kinh doanh các sản phẩm xổ số truyền thống hoạt động tại các địa phương do UBND tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương làm chủ sở hữu và Công ty TNHH MTV Xổ số điện toán Việt Nam (Vietlott) kinh doanh các sản phẩm xổ số điện toán do Bộ Tài chính làm chủ sở hữu.
Các công ty kinh doanh xổ số được hoạt động theo mô hình doanh nghiệp Nhà nước sở hữu 100% vốn. Ngoài việc tuân thủ quy định của pháp luật về kinh doanh xổ số, công ty xổ số phải tuân thủ quy định của pháp luật về quản lý, sử dụng vốn, tài sản, đánh giá hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp nhà nước theo quy định tại Luật Doanh nghiệp, Luật Quản lý và đầu tư vốn nhà nước tại doanh nghiệp.
Năm 2025, doanh thu từ kinh doanh xổ số cả nước đạt 177.196 tỷ đồng (tăng gần 10,5% so với năm 2024) và nộp ngân sách nhà nước hơn 57.100 tỷ đồng. Theo quy định tại Luật Ngân sách nhà nước, toàn bộ số thu từ hoạt động kinh doanh xổ số là nguồn thu cho ngân sách địa phương phục vụ cho các mục tiêu nâng cao phát triển y tế, giáo dục, an sinh và phúc lợi xã hội. Nhiều trường học, bệnh viện, các công trình phúc lợi, các hoạt động an sinh xã hội được chi từ nguồn thu xổ số của các địa phương.
