Hội nghị về bồi thường cho nạn buôn bán nô lệ xuyên Đại Tây Dương, diễn ra tại Accra, Ghana, đã ra lời kêu gọi các nước thực dân cũ bồi thường cho châu Phi. Các nhà lãnh đạo và đại biểu từ nhiều quốc gia châu Phi và cộng đồng hải ngoại đã tham dự hội nghị kéo dài ba ngày, kết thúc vào ngày 17/11/2023.
Kêu gọi bồi thường lịch sử
Hội nghị đã thông qua một tuyên bố chung, kêu gọi các nước châu Âu từng tham gia buôn bán nô lệ xuyên Đại Tây Dương phải bồi thường cho châu Phi. Theo các nhà tổ chức, mức bồi thường có thể lên tới 777.000 tỷ USD, dựa trên tính toán về thiệt hại kinh tế và nhân mạng mà châu Phi phải gánh chịu trong hơn 400 năm buôn bán nô lệ.
Chủ tịch hội nghị, ông Nana Akufo-Addo, Tổng thống Ghana, nhấn mạnh: "Chúng tôi kêu gọi các cường quốc thực dân cũ thừa nhận tội ác của họ và bồi thường cho châu Phi. Đây không chỉ là vấn đề công lý lịch sử mà còn là cơ hội để hàn gắn vết thương và xây dựng tương lai tốt đẹp hơn."
Tác động của buôn bán nô lệ
Buôn bán nô lệ xuyên Đại Tây Dương, kéo dài từ thế kỷ 15 đến thế kỷ 19, đã cướp đi sinh mạng của khoảng 12,5 triệu người châu Phi, bị bắt cóc và bán làm nô lệ ở châu Mỹ và Caribe. Hàng triệu người khác chết trên đường vượt Đại Dương. Hội nghị cho rằng những hậu quả này vẫn còn ảnh hưởng đến sự phát triển của châu Phi ngày nay.
Theo một báo cáo của Liên Hợp Quốc, châu Phi mất đi ít nhất 100 tỷ USD mỗi năm do các tác động kinh tế kéo dài từ thời kỳ nô lệ và thực dân. Các nước châu Phi kêu gọi bồi thường dưới nhiều hình thức, bao gồm xóa nợ, đầu tư phát triển và hỗ trợ giáo dục.
Phản ứng của các nước thực dân cũ
Cho đến nay, các nước châu Âu như Anh, Pháp, Bồ Đào Nha và Tây Ban Nha chưa đưa ra cam kết cụ thể về bồi thường. Một số nước đã bày tỏ hối tiếc về quá khứ nhưng từ chối trách nhiệm pháp lý. Tuy nhiên, các nhà hoạt động cho rằng áp lực đang gia tăng, đặc biệt sau phong trào Black Lives Matter và các cuộc tranh luận về bất bình đẳng chủng tộc.
Giáo sư Patrick Manning, chuyên gia lịch sử châu Phi tại Đại học Pittsburgh, cho biết: "Việc bồi thường không chỉ là vấn đề tiền bạc, mà còn là sự thừa nhận về một tội ác chống lại loài người. Nó sẽ mở đường cho sự hòa giải thực sự."
Kế hoạch hành động tiếp theo
Hội nghị đã thành lập một ủy ban đặc biệt để theo dõi tiến trình và thúc đẩy các cuộc đàm phán với các chính phủ châu Âu. Một hội nghị tiếp theo dự kiến sẽ được tổ chức tại Senegal vào năm 2024. Các nhà lãnh đạo châu Phi cam kết sẽ tiếp tục đưa vấn đề này lên các diễn đàn quốc tế như Liên Hợp Quốc và Liên minh châu Phi.
