Loạt phóng sự Bẫy 2 lên sóng VTV đã gây bàng hoàng trước câu chuyện một cụ bà bị dẫn dụ ký tới 74 hợp đồng, mất gần 20 tỷ đồng. Để có số tiền ấy, bà Vinh (70 tuổi, Hà Nội) phải vay mượn, dồn toàn bộ tiền tiết kiệm và thậm chí thế chấp cả sổ đỏ. Trong căn phòng chất đầy giấy tờ, có thời điểm bà không còn nhớ nổi mình đã ký bao nhiêu hợp đồng.
Nhiều người xem cho rằng bà nhẹ dạ nên mới bị lừa, nhưng con gái bà đặt ra câu hỏi: Người ta chỉ thấy câu chuyện từ lúc hợp đồng xuất hiện, còn những gì xảy ra trước đó thì hầu như không ai biết.
Kẻ bán hàng thậm chí được mẹ tôi nhận làm con nuôi
Chị Dung kể, bố mất sau gần hai năm chống chọi với ung thư phổi, đó là mất mát lớn nhất của gia đình. Bố mẹ chị không phải kiểu vợ chồng thường xuyên tặng quà hay nói lời ngọt ngào, tình cảm của họ nằm trong những năm tháng cùng nhau gây dựng cơ nghiệp, nuôi dạy ba người con trưởng thành. Sự ra đi của bố để lại khoảng trống lớn. Những bữa cơm cuối tuần vẫn diễn ra, mọi người vẫn ngồi đúng chỗ cũ, nhưng một người đã mãi mãi không còn. Căn nhà lặng lẽ hơn, mỗi người tự tìm cách chữa lành nỗi đau. Bà Vinh dần rơi vào trầm cảm, mất ngủ, dễ tủi thân và thường xuyên khóc khi nhắc tới chồng.
Ở một nơi khác, bà Diễm (62 tuổi, TP.HCM) – xuất hiện trong tập đầu của Bẫy 2 – cũng trải qua tháng ngày không dễ dàng. Là bác sĩ chuyên khoa II, vừa làm việc tại bệnh viện lớn, vừa có phòng mạch riêng, bà vẫn đi làm, khám chữa bệnh như thường lệ. Nhưng cùng lúc đó, bà phải lo lắng cho hai người mẹ già (mẹ ruột và mẹ chồng) đều bệnh nặng. Người con trai duy nhất lại học tập, làm việc ở nước ngoài. Anh Thanh, con trai bà Diễm, chia sẻ: “Mẹ tôi rất mạnh mẽ, rất hiểu đời. Nhưng có lẽ vừa chăm sóc người thân, vừa nghĩ nhiều về tuổi già phía trước nên đôi lúc cũng yếu lòng.”
Hai người phụ nữ, hai số phận, nhưng gặp nhau ở cùng một điểm: những người bán hợp đồng xuất hiện đúng lúc họ dễ tổn thương nhất.
Theo lời chị Dung, Kim Anh – nữ tư vấn viên bán hợp đồng kỳ nghỉ – không đến như một người bán hàng. Cô gái trẻ thường xuyên gọi điện hỏi thăm, lắng nghe, chia sẻ và tỏ ra vô cùng quan tâm tới mẹ chị. Những cuộc trò chuyện ngày một nhiều hơn, khoảng cách giữa khách hàng và nhân viên dần biến mất. “Mẹ coi Kim Anh như người trong nhà.” Đỉnh điểm là vào ngày giỗ đầu của bố chị, Kim Anh xuất hiện, thắp hương và dùng bữa cơm cùng gia đình như một người thân thực sự. “Mình từng hỏi mẹ người đó là ai. Mẹ chỉ nói đó là người quen, là con nuôi của mẹ.” Nhưng chính người được bà Vinh gọi là “con nuôi” ấy sau này lại tiếp tục dẫn dắt, hứa hẹn và thuyết phục bà ký thêm hàng chục hợp đồng tại nhiều công ty khác nhau.
Riêng bà Diễm, bà mua hợp đồng vì thấy thương những người bán hàng. “Thấy tụi nó trẻ quá, chắc mới ra trường, nên mẹ nghĩ ký cái hợp đồng cho tụi nó có thu nhập.”
Khi chiếc mặt nạ bắt đầu rơi xuống
Anh Thanh kể rằng, sau khi mất vài tỷ đồng vào các hợp đồng kỳ nghỉ, mẹ anh bắt đầu nghi ngờ. Khi đó, anh đang ở Mỹ. “Nghe thì đau xót, phẫn nộ lắm, nhưng chỉ biết khuyên mẹ tìm cách giải quyết.” Về nước, anh cùng mẹ đến Cam Ranh nghỉ dưỡng tại chính nơi bà đã bỏ tiền mua kỳ nghỉ. “Chất lượng cực tệ.” Theo lời anh, khu nghỉ dưỡng được quảng cáo là 5 sao nhưng bên ngoài hào nhoáng, bên trong hỏng hóc. Phòng tắm có mùi hôi, vật dụng thiếu thốn, thậm chí khăn tắm cũng không có. Bể bơi bẩn và bốc mùi đến mức không thể đứng gần. Điều khiến anh thấy lạ hơn là suốt quá trình nhận phòng, đi lại và sử dụng dịch vụ, luôn có nhân viên để ý. Việc quay phim, chụp ảnh gần như không có cơ hội.
Thấy rõ sự bất thường, hai mẹ con tìm gặp nhóm nhân viên tư vấn. “Một nhóm 3 người, gồm 2 nữ và 1 nam ra tiếp. Chúng ăn mặc sáng sủa, răng trắng, cười tươi… nhưng tôi đã ngửi thấy 'mùi lừa đảo'.” Khi anh phản ánh chất lượng dịch vụ, cô gái tên Thảo liên tục trấn an và hứa hẹn. Khi biết gia đình muốn hoàn tiền, cô này lập tức chuyển sang nói về khả năng bán lại hợp đồng. Trong lúc đó, hai người còn lại gần như không nói gì, chỉ liên tục nhìn chằm chằm vào hai mẹ con anh. “Như thể họ đang canh xem chúng tôi có ghi âm hay quay clip không.”
Khi những lời hứa không còn tác dụng, người quản lý tên Trâm bất ngờ đổi thái độ. “Mặt con bé tự nhiên đỏ gắt lên. Nó gần như quát vào mặt mẹ con tôi: Công ty tụi con uy tín bao năm nay, sao cô với anh lại nghĩ xấu về tụi con như thế?” Rồi ngay lập tức, hai nhân viên còn lại lao vào can ngăn. “Chị Trâm ơi bình tĩnh. Khách hàng là thượng đế. Chúng em coi cô Diễm và anh Thanh như người nhà.” Anh Thanh nói, chính lúc đó, anh hiểu mình không còn ngồi trong một buổi giải quyết khiếu nại. “Tôi có cảm giác cả màn kịch này đã được diễn tập rất nhiều lần trước đó.” Mệt mỏi với những lời hứa suông, hai mẹ con ra về.
Họ tìm cách giữ mẹ tôi lại trong chiếc bẫy
Không lâu sau, gia đình tiếp tục khiếu nại lên văn phòng công ty tại TP.HCM. Lần này, anh Thanh đưa mẹ đến nhưng không được mời vào cùng. Theo lời anh, nhóm tư vấn tiếp tục tìm cách thuyết phục bà. “Mẹ kể họ luôn hỏi nạn nhân có người nhà đi cùng hay không. Và khi biết có người thân chờ bên ngoài, họ thường chỉ hứa hẹn chứ không làm gì quá.” Dù vẫn được hứa hẹn, người phụ nữ từng bị dẫn dụ ký hợp đồng giờ chỉ cười nhạt. “Có lẽ lúc đó, mẹ hiểu rằng số tiền đã mất rất khó lấy lại được.”
Và cách đây chỉ vài ngày, anh Thanh thấy mẹ mình xuất hiện trên sóng VTV. “Từ một nạn nhân từng e dè, chịu đựng sự bất công trong im lặng, mẹ đã dám bước ra ánh sáng.” Không chỉ lên tiếng, bà còn chủ động kết nối với những nạn nhân khác, thu thập tài liệu và gửi chứng cứ cho cơ quan điều tra.
Điều chúng tôi cần không chỉ là tiền
Theo anh Thanh, người chịu tổn thương trong những vụ việc như thế này không chỉ là các nạn nhân xuất hiện trên truyền hình. Đó còn là cả đại gia đình – có khi lên tới mấy chục người phía sau họ. “Mỗi lần nghĩ đến chuyện mẹ bị lừa, mình lại thấy rất khó tập trung vào công việc và học tập.” Anh cho biết, chính vì chuyện này, anh thậm chí phải từ bỏ một chương trình tiến sĩ mà bản thân rất yêu thích. Nhưng đến hôm nay, điều anh mong mỏi nhất không còn là tiền, mà là một kết cục công bằng. “Tiền bạc của bất cứ ai cũng đều là mồ hôi, nước mắt và những năm tháng lao động tích cóp. Vì thế, trước khi tìm cách thuyết phục ai đó giao đi số tiền dành dụm cả đời, hãy nhớ rằng hôm nay anh có thể là người đang dẫn dắt người khác, nhưng ngày mai cũng có thể trở thành nạn nhân của một cái bẫy tinh vi hơn. Không ai miễn nhiễm với lừa đảo.”
Gia đình chị Thanh Dung cũng đã theo đuổi vụ việc suốt gần một năm qua. Dù chưa đòi lại được số tiền đã mất, chị vẫn quyết định lên tiếng. Không phải để tìm kiếm sự thương hại mà để những nạn nhân khác hiểu rằng họ không đơn độc. Trong câu chuyện này, cả bà Vinh và bà Diễm đều chưa từng nghĩ mình sẽ trở thành nạn nhân. Và đó cũng chính là lý do những người con của họ quyết định lên tiếng. Bởi vì “nếu chuyện đó có thể xảy ra với mẹ tôi, nó có thể xảy ra với cha mẹ bất kỳ ai.”
