Khi Liên minh châu Âu (EU) đề xuất một gói trừng phạt mới nhắm vào khả năng sản xuất kim loại của Nga, Cộng hòa Ireland rơi vào tình thế khó xử, đặc biệt khi nước này chuẩn bị đảm nhận vị trí Chủ tịch luân phiên Hội đồng châu Âu.
Trọng tâm câu chuyện: Nhà máy Aughinish
Trung tâm của vấn đề là nhà máy luyện alumina (nhôm oxit) Aughinish – cơ sở lớn nhất châu Âu, thuộc sở hữu của Tập đoàn Rusal (Nga). Alumina, một loại bột trắng, là nguyên liệu thô chính để sản xuất nhôm, một kim loại nhẹ thường được sử dụng trong chế tạo vũ khí trên chiến trường.
Theo cuộc điều tra của tổ chức phi lợi nhuận OCCRP công bố hồi tháng 3, alumina từ Ireland được chuyển đến các nhà máy luyện nhôm của Nga, sau đó nhôm được cung cấp cho các nhà sản xuất quốc phòng đang chịu lệnh trừng phạt. Công ty thừa nhận lượng xuất khẩu alumina sang Nga đã tăng gấp đôi kể từ năm 2022, chiếm khoảng 45% tổng sản lượng bán ra trong năm 2025.
Theo Euronews, hiện Aughinish chưa bị áp bất kỳ lệnh trừng phạt nào của châu Âu, chủ yếu vì EU chưa nhắm vào các nhà sản xuất vật liệu dùng để sản xuất nhôm và các kim loại khác.
Thay đổi trong lập trường của EU
Tình hình bắt đầu thay đổi khi Đại diện cấp cao của EU về Chính sách Đối ngoại và An ninh, bà Kaja Kallas, tuyên bố EU có thể sẽ đưa alumina vào gói trừng phạt tiếp theo – gói thứ 22 kể từ khi Nga phát động chiến dịch quân sự tại Ukraine.
“Châu Âu phải bịt kín tất cả các kẽ hở, siết chặt việc thực thi các biện pháp trừng phạt và đảm bảo các cam kết của chúng ta được chứng minh bằng hành động”, bà Kallas nói sau cuộc hội đàm với Bộ trưởng Ngoại giao Ireland Helen McEntee tại Dublin đầu tuần trước.
Ireland đang lâm vào thế khó khi nước này chuẩn bị đảm nhận vai trò Chủ tịch luân phiên Hội đồng EU từ tháng 7. Việc bị chỉ trích vì vô tình hỗ trợ chuỗi cung ứng vũ khí cho Nga gây tổn hại nghiêm trọng đến hình ảnh của Dublin.
Quan điểm của Ireland
Thủ tướng Ireland Micheál Martin trước đây từng khẳng định việc áp đặt trừng phạt lên Aughinish “sẽ gây thiệt hại cho chính chúng ta nhiều hơn cho Nga”. Nhà máy nằm bên sông Shannon, sử dụng gần 500 lao động. Chủ sở hữu đã cảnh báo rằng cắt đứt khách hàng Nga sẽ đe dọa sự tồn vong của nhà máy và đẩy chi phí điện lưới Ireland tăng mạnh.
Bà McEntee cho biết chính phủ Ireland dự kiến sẽ nhận được kết quả từ cuộc điều tra nội bộ vào cuối tháng này. Nếu bằng chứng về alumina của Ireland trong vũ khí Nga được xác nhận, đất nước bà sẽ ủng hộ các hạn chế của EU đối với hoạt động xuất khẩu của Aughinish sang Nga. “Chúng tôi sẽ đảm bảo rằng bất kỳ quyết định nào cần thiết để gây áp lực lên Nga đều nhận được sự ủng hộ đầy đủ từ Ireland”, nhà ngoại giao này khẳng định.
Bà Kallas bày tỏ tin tưởng vào cuộc điều tra của Ireland và nhấn mạnh “điều rất quan trọng là phải làm rõ sự thật”.
Trường hợp của Ireland phản ánh rõ nét tình thế khó xử chung của các nước EU: Làm sao cân bằng giữa việc duy trì đoàn kết châu Âu, hỗ trợ Ukraine và bảo vệ lợi ích kinh tế trong nước.
