Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) vừa đưa ra cảnh báo nghiêm trọng về nguy cơ phổ biến hạt nhân do việc Iran hạn chế tiếp cận các cơ sở hạt nhân của mình. Trong báo cáo mới nhất, IAEA cho biết Tehran đã từ chối cấp phép cho các thanh sát viên quốc tế kiểm tra một số địa điểm nhạy cảm, làm dấy lên lo ngại về các hoạt động hạt nhân không được công bố.
Tình trạng hạn chế tiếp cận
Theo IAEA, Iran đã không cho phép các thanh sát viên tiếp cận các cơ sở hạt nhân kể từ tháng 9 năm 2023. Điều này vi phạm thỏa thuận hạt nhân năm 2015, còn được gọi là Kế hoạch Hành động Toàn diện Chung (JCPOA). IAEA nhấn mạnh rằng việc thiếu giám sát có thể che giấu các hoạt động phát triển vũ khí hạt nhân, đe dọa an ninh khu vực và toàn cầu.
Phản ứng của Iran
Iran bác bỏ các cáo buộc, cho rằng các hạn chế là do các lệnh trừng phạt của phương Tây. Tehran tuyên bố chương trình hạt nhân của mình hoàn toàn vì mục đích hòa bình và sẵn sàng hợp tác nếu các lệnh trừng phạt được dỡ bỏ. Tuy nhiên, IAEA cho rằng các biện pháp của Iran là không đủ để đảm bảo tính minh bạch.
Hệ lụy tiềm tàng
Các chuyên gia cảnh báo nếu Iran tiếp tục hạn chế tiếp cận, nguy cơ phổ biến hạt nhân sẽ gia tăng. Điều này có thể dẫn đến một cuộc chạy đua vũ trang trong khu vực Trung Đông, nơi các quốc gia như Ả Rập Xê Út và UAE cũng đang phát triển năng lượng hạt nhân. IAEA kêu gọi Iran tuân thủ các nghĩa vụ quốc tế và cho phép thanh sát viên thực hiện nhiệm vụ.
Khuyến nghị của IAEA
IAEA khuyến nghị Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc can thiệp để đảm bảo Iran tuân thủ. Đồng thời, cơ quan này kêu gọi các bên liên quan thúc đẩy đối thoại ngoại giao nhằm giải quyết bế tắc hiện tại. Các cuộc đàm phán giữa Iran và các cường quốc thế giới đã bị đình trệ từ năm 2022, và tình hình ngày càng căng thẳng.
Trong bối cảnh đó, cộng đồng quốc tế đang theo dõi chặt chẽ diễn biến tại Iran. Nhiều quốc gia bày tỏ lo ngại rằng việc thiếu giám sát có thể dẫn đến một cuộc khủng hoảng hạt nhân mới, tương tự như những gì đã xảy ra với Triều Tiên. IAEA nhấn mạnh rằng hành động khẩn cấp là cần thiết để ngăn chặn nguy cơ này.
