Công an Thành phố Hồ Chí Minh vừa triệt phá một đường dây mang thai hộ vì mục đích thương mại xuyên quốc gia, khởi tố vụ án, khởi tố bị can và bắt tạm giam nhiều đối tượng. Các bị can gồm: Hồ Thanh Huyền (38 tuổi), Nguyễn Trúc Giang (41 tuổi, chồng Huyền, cùng quê Đồng Tháp), Nguyễn Thị Ngát (36 tuổi, Hà Nội), Nguyễn Thị Nương (31 tuổi) và Nguyễn Thị Thắm (41 tuổi, cùng quê An Giang) để điều tra về hành vi mang thai hộ vì mục đích thương mại.
Cơ quan công an cũng đang truy tìm đối tượng Vũ Thị Thu Ba (39 tuổi, ngụ Đồng Nai, được xem là chủ mưu) và Phan Thị Minh Thư (35 tuổi, quê Đồng Tháp). Đường dây này hoạt động kín kẽ và cảnh giác. Từ tháng 3/2025 đến khi bị triệt phá, Huyền và Giang đã tham gia 7 vụ tổ chức mang thai hộ, hưởng lợi khoảng 300 triệu đồng.
Mở rộng điều tra, công an làm việc với khoảng 20 phụ nữ từng tham gia mang thai hộ trong đường dây. Kết quả cho thấy sau khi sinh con và giao trẻ thành công, mỗi phụ nữ nhận từ 300 đến 330 triệu đồng. Trường hợp mang song thai được nhận thêm 70 triệu đồng. Nhiều người sau khi mang thai hộ đã chuyển sang giới thiệu phụ nữ khác vào đường dây để hưởng hoa hồng, hình thành mạng lưới tuyển chọn nhiều tầng. Bước đầu, Huyền khai làm việc cho Vũ Thị Thu Ba (đang lẩn trốn tại Thái Lan). Số vụ việc mà đường dây này môi giới có thể lên đến hàng trăm vụ, với số tiền giao dịch đặc biệt lớn.
Khi Thu Ba tìm được khách hàng có nhu cầu thuê mang thai hộ, cô ta liên hệ với Huyền để tìm phụ nữ, thuê nơi lưu trú, quản lý sinh hoạt và chuẩn bị thủ tục đưa sang Thái Lan cấy phôi. Sau khi cấy phôi thành công, các phụ nữ được đưa về Việt Nam dưỡng thai. Khi sản phụ sinh con, Huyền nhận chỉ đạo từ Thu Ba để đưa đứa trẻ đến điểm giao nhận.
Đây không phải vụ duy nhất bị triệt phá. Trước đó, Công an TP.HCM đã khởi tố Huỳnh Phương Thảo (30 tuổi), Nguyễn Thị Ngọc Diễm, Nguyễn Thị Nội, Nguyễn Thị Yến (cùng 38 tuổi, ngụ TP.HCM) và Phạm Thị Ngọc Sương (34 tuổi) trong một vụ án khác. Vụ án này đã được TAND TP.HCM đưa ra xét xử vào tháng 3/2026 nhưng sau đó quyết định trả hồ sơ điều tra bổ sung.
Một vụ án khác vào giữa tháng 7/2025, Cục Cảnh sát Hình sự (Bộ Công an) phối hợp với công an nhiều địa phương triệu tập Quách Thị Thương (quê Lâm Đồng), Phạm Thị Hoài Thu, Phùng Thị Nương, Nguyễn Thị Hằng (cùng trú Hà Nội), Nguyễn Thị Thu Trang (quê Ninh Bình), Lò Thị Thanh (tuổi từ 29 đến 40, ở Sơn La) và nhiều đối tượng khác. Các đối tượng khai được một người tên Wang (chưa rõ lai lịch) kết bạn, đề nghị tìm phụ nữ Việt Nam dưới 35 tuổi, sức khỏe tốt để mang thai hộ. Thương khai đã tổ chức trót lọt khoảng 60 ca mang thai hộ, hưởng lợi 575 triệu đồng; Thu tổ chức khoảng 40 ca, hưởng lợi 345 triệu đồng.
Ban chuyên án đã giải cứu thành công 11 cháu bé (từ 9 ngày tuổi đến 3 tháng tuổi) và gửi các bé tại Ngôi Nhà Bình Yên thuộc Trung tâm Phụ nữ và Phát triển, Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam để được chăm sóc.
Rủi ro và hệ lụy khó lường
Trao đổi với phóng viên, PGS-TS Trương Văn Vỹ, chuyên gia xã hội học tội phạm, Đại học Quốc gia TP.HCM, cho biết mang thai hộ vì mục đích thương mại không chỉ vi phạm pháp luật mà còn phản ánh sự bất bình đẳng, xung đột giai cấp và thương mại hóa cơ thể con người. Hành vi này tạo ra thị trường nơi người giàu dùng tiền mua dịch vụ, còn phụ nữ nghèo phải dùng cơ thể làm hàng hóa, chấp nhận rủi ro sức khỏe, tâm lý để đổi lấy tài chính. Trẻ em sinh ra có nguy cơ bị coi là hàng hóa, dẫn đến tổn thương tâm lý và khủng hoảng danh tính.
Khi nhu cầu cao gặp nguồn cung bị cấm, thị trường ngầm hình thành mạng lưới môi giới bất hợp pháp. Các đường dây tội phạm có tổ chức thường thiết lập cơ sở y tế chui, làm giả giấy tờ để hợp thức hóa giao dịch. Ông Vỹ nhấn mạnh tội phạm này khó phát hiện vì có sự đồng thuận giả tạo giữa các bên. Nhiều phụ nữ tham gia không xuất phát từ ác ý mà từ áp lực kinh tế cùng cực.
Để phòng ngừa, ông Vỹ đề xuất phát triển kinh tế đồng đều, xóa đói giảm nghèo bền vững, nâng cao giáo dục, xây dựng lối sống lành mạnh. Lực lượng chức năng cần tuyên truyền pháp luật, quản lý đối tượng có tiền án, mở đợt cao điểm tấn công tội phạm. Biện pháp cao hơn là giáo dục người có hành vi lệch chuẩn, răn đe, hỗ trợ tái hòa nhập cộng đồng và giám sát người nguy hiểm.
Luật sư Đặng Đức Trí, Giám đốc hãng luật Roma, cho rằng mang thai hộ thương mại biến tử cung và đứa trẻ thành hàng hóa, cắt đứt mối liên kết thiêng liêng giữa mẹ và thai nhi. Trẻ em sinh ra có nguy cơ bị coi là sản phẩm đặt hàng, giảm phẩm giá con người. Nếu trẻ bị dị tật, khuyết tật hoặc không đạt tiêu chuẩn, cả người thuê và người mang thai hộ có thể đùn đẩy trách nhiệm, dẫn đến bỏ rơi trẻ.
Đa số quốc gia, trong đó có Việt Nam, nghiêm cấm hoàn toàn mang thai hộ vì mục đích thương mại. Theo Khoản 2 Điều 5 Luật Hôn nhân và Gia đình, hình thức này bị cấm triệt để để bảo vệ phụ nữ và trẻ em, ngăn chặn biến cơ thể người và trẻ sơ sinh thành hàng hóa. Người vi phạm sẽ bị xử lý theo Điều 187 Bộ Luật Hình sự về tội Tổ chức mang thai hộ vì mục đích thương mại, với mức phạt tiền từ 50 triệu đến 200 triệu đồng, cải tạo không giam giữ đến 2 năm hoặc phạt tù từ 3 tháng đến 2 năm. Nếu phạm tội đối với 2 người trở lên, từ 2 lần trở lên, lợi dụng danh nghĩa cơ quan, tổ chức hoặc tái phạm nguy hiểm, mức phạt tù từ 1 đến 5 năm.
Luật sư Trí nhấn mạnh, mang thai hộ thương mại vi phạm nghiêm trọng đạo đức truyền thống và pháp luật Việt Nam. Người dân cần tuân thủ quy định pháp luật và chuẩn mực xã hội để tránh bị trừng trị, đồng thời bảo vệ phẩm giá phụ nữ và quyền cơ bản của trẻ em.
