Tòa án nhân dân tối cao vừa ban hành hướng dẫn triển khai thực hiện quyết định của Chủ tịch nước về đặc xá năm 2026. Trong đó, có quy định về trường hợp đặc biệt đối với người đang được tạm đình chỉ chấp hành án phạt tù không đủ điều kiện đặc xá hoặc người đang được hoãn chấp hành án phạt tù để đáp ứng yêu cầu về đối nội hoặc đối ngoại của Nhà nước. Dự kiến ngày 1 tháng 6 sẽ tổ chức tha người được đặc xá năm 2026.
Ba điều kiện để được xem xét đặc xá trong trường hợp đặc biệt
Theo hướng dẫn, để được xem xét đề nghị đặc xá thuộc diện nêu trên, người được xem xét phải đáp ứng một trong ba điều kiện sau:
- Có văn bản thông báo ý kiến của Chủ tịch nước yêu cầu đặc xá.
- Có văn bản của cơ quan đại diện ngoại giao của nước ngoài hoặc các tổ chức quốc tế đề nghị đặc xá.
- Có văn bản của các bộ, cơ quan ngang bộ, các ban Đảng ở Trung ương, Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam đề nghị đặc xá.
Hồ sơ đề nghị đặc xá trong trường hợp đặc biệt
Hồ sơ đề nghị đặc xá trong trường hợp đặc biệt tương tự với trường hợp đang được tạm đình chỉ chấp hành án phạt tù. Các tài liệu bao gồm: phiếu đề nghị xét đặc xá, đơn đề nghị đặc xá, bản cam kết, các bản sao về quyết định thi hành án, bản án đang chấp hành, quyết định tạm đình chỉ chấp hành án phạt tù… kèm theo văn bản về việc yêu cầu hoặc đề nghị đặc xá.
Trình tự thực hiện
Về trình tự, khi nhận được văn bản thông báo ý kiến của Chủ tịch nước yêu cầu đặc xá hoặc văn bản đề nghị đặc xá của các cơ quan, tổ chức theo quy định, Tòa án nhân dân cấp tỉnh, tòa án quân sự cấp quân khu có trách nhiệm lập hồ sơ, danh sách đề nghị đặc xá trong trường hợp đặc biệt thuộc quyền quản lý của tòa án mình.
Tiếp đó, chánh án Tòa án nhân dân cấp tỉnh, chánh án tòa án quân sự cấp quân khu thông báo bằng văn bản cho viện kiểm sát cùng cấp về kết quả lập danh sách, hồ sơ của người được đề nghị đặc xá trong trường hợp đặc biệt để kiểm sát.
Sau khi nhận được kết quả kiểm sát bằng văn bản của viện kiểm sát cùng cấp, Tòa án nhân dân cấp tỉnh, tòa án quân sự cấp quân khu tổng hợp và gửi danh sách, hồ sơ của người được đề nghị đặc xá trong trường hợp đặc biệt về Tòa án nhân dân tối cao (qua Vụ Giám đốc, kiểm tra về hình sự) trước ngày 10 tháng 5 năm 2026. Tòa án nhân dân tối cao sẽ tổng hợp, xin ý kiến các cơ quan có liên quan, báo cáo Chính phủ trình Chủ tịch nước xem xét, quyết định.
Lịch trình triển khai đặc xá năm 2026
Hôm 7 tháng 4, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm ký quyết định về đặc xá năm 2026. Để triển khai quyết định này, Phó thủ tướng thường trực Phạm Gia Túc, Chủ tịch Hội đồng tư vấn đặc xá, đã ký ban hành hướng dẫn chi tiết. Theo đó, lịch trình cụ thể như sau:
- Từ ngày 22 tháng 4 đến ngày 2 tháng 5: Các tổ thẩm định liên ngành đến trực tiếp các đơn vị, địa phương để kiểm tra, thẩm định hồ sơ, danh sách đề nghị xét đặc xá.
- Từ ngày 26 tháng 4 đến ngày 10 tháng 5: Thường trực Hội đồng tư vấn đặc xá tổng hợp hồ sơ, danh sách chuyển đến các thành viên Hội đồng tư vấn đặc xá nghiên cứu, thẩm tra.
- Từ ngày 10 đến ngày 20 tháng 5: Thường trực Hội đồng tư vấn đặc xá, Tòa án nhân dân tối cao tổng hợp ý kiến của các thành viên Hội đồng tư vấn đặc xá và chuẩn bị hồ sơ, danh sách người đủ điều kiện đề nghị đặc xá, danh sách người không đủ điều kiện đề nghị đặc xá để trình Hội đồng tư vấn họp xét duyệt.
- Từ ngày 24 đến ngày 26 tháng 5: Hội đồng tư vấn đặc xá họp xét duyệt danh sách đặc xá.
- Từ ngày 27 đến ngày 28 tháng 5: Thường trực Hội đồng tư vấn đặc xá tổng hợp, hoàn chỉnh danh sách đặc xá trình Chủ tịch nước quyết định.
- Ngày 30 tháng 5: Tổ chức họp báo công bố quyết định đặc xá của Chủ tịch nước.
- Ngày 1 tháng 6: Tổ chức tha người được đặc xá theo quyết định của Chủ tịch nước.
