Hơn 2.000 doanh nghiệp tại Việt Nam sẽ phải bỏ tiền mua tín chỉ carbon nếu không đáp ứng được hạn ngạch phát thải khí nhà kính theo quy định của Chính phủ. Đây là nội dung chính của Nghị định 06/2022/NĐ-CP về giảm nhẹ phát thải khí nhà kính và bảo vệ tầng ozone, có hiệu lực từ ngày 7/1/2023.
Doanh nghiệp phải đối mặt với chi phí mới
Theo Nghị định, các cơ sở phát thải khí nhà kính thuộc danh mục phải thực hiện kiểm kê khí nhà kính hàng năm. Nếu lượng phát thải vượt quá hạn ngạch được cấp, doanh nghiệp buộc phải mua tín chỉ carbon từ các tổ chức khác hoặc từ thị trường carbon trong nước và quốc tế để bù đắp. Ông Nguyễn Văn Thanh, chuyên gia môi trường, cho biết: "Việc mua tín chỉ carbon sẽ tạo thêm gánh nặng tài chính cho doanh nghiệp, nhưng đây là xu hướng tất yếu để thúc đẩy sản xuất xanh."
Danh sách doanh nghiệp chịu tác động
Bộ Tài nguyên và Môi trường đã công bố danh sách 2.162 cơ sở phát thải lớn, bao gồm các nhà máy nhiệt điện, sản xuất thép, xi măng, hóa chất và một số ngành công nghiệp nặng khác. Các doanh nghiệp này chiếm khoảng 45% tổng lượng phát thải khí nhà kính của cả nước. Theo tính toán, nếu không giảm phát thải, mỗi doanh nghiệp có thể phải chi từ vài trăm triệu đến hàng tỷ đồng mỗi năm để mua tín chỉ.
Lộ trình thực hiện và chế tài
Nghị định quy định lộ trình cụ thể: từ năm 2025, các cơ sở phát thải phải tuân thủ hạn ngạch; nếu vi phạm, sẽ bị xử phạt hành chính lên đến 200 triệu đồng và buộc phải mua tín chỉ để bù đắp. Thị trường carbon trong nước dự kiến vận hành chính thức từ năm 2028, nhưng các doanh nghiệp đã có thể tham gia giao dịch tín chỉ quốc tế ngay từ bây giờ.
Tác động đến kinh tế và môi trường
Việc áp dụng hạn ngạch phát thải và mua bán tín chỉ carbon được kỳ vọng sẽ thúc đẩy doanh nghiệp đầu tư vào công nghệ sạch, nâng cao hiệu quả năng lượng. Theo báo cáo của Ngân hàng Thế giới, Việt Nam có thể thu về khoảng 300 triệu USD mỗi năm từ thị trường carbon nếu vận hành hiệu quả. Tuy nhiên, các doanh nghiệp nhỏ và vừa lo ngại về chi phí tuân thủ và thiếu thông tin về thị trường.
