GS Đặng Hùng Võ, nguyên Thứ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường, đã thẳng thắn chia sẻ rằng bản thân ông từng phải nhờ dịch vụ “cò” để làm sổ đỏ. Theo ông, dịch vụ này có thể giúp người dân nhận sổ đỏ nhanh hơn, nhưng cần được minh bạch, công khai, có đăng ký và đóng thuế cho nhà nước.
Hiện tượng “cò” làm sổ đỏ nhanh hơn gây băn khoăn
Tại phiên chất vấn Kỳ họp thứ 4, HĐND tỉnh Nghệ An, một đại biểu phản ánh nhiều cử tri cho biết khi đến xã, phường hoặc chi nhánh Văn phòng đăng ký đất đai nộp hồ sơ đăng ký biến động, cấp đổi giấy chứng nhận quyền sử dụng đất thường bị trả đi trả lại nhiều lần. Trong khi đó, các đối tượng môi giới hay “cò” dịch vụ lại được xử lý nhanh hơn.
Giải thích về vấn đề này, ông Hoàng Quốc Việt, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Nghệ An, cho rằng các đơn vị tư vấn, còn gọi là “cò”, làm thường xuyên, có tính chuyên nghiệp, được trả tiền để thực hiện thủ tục nên phải đầu tư thời gian, tập trung theo sát, chuẩn bị hồ sơ chặt chẽ. Ngược lại, người dân chỉ thỉnh thoảng mới làm hồ sơ nên có trường hợp hồ sơ chưa bảo đảm yêu cầu và bị trả lại.
GS Đặng Hùng Võ: Lý do “làm thạo hơn, nhanh hơn” chưa thuyết phục
Không đồng tình với lời giải thích trên, GS Đặng Hùng Võ nêu ra hai vấn đề. Thứ nhất, với mức độ cải cách hiện nay, thủ tục hành chính về chứng nhận quyền sử dụng đất và bất động sản không hề khó khăn. Nếu người dân chưa làm đúng, cán bộ phải hướng dẫn cụ thể để họ bổ sung, hoàn thiện. Việc hồ sơ bị trả đi trả lại nhiều lần cần đặt câu hỏi về cách thức trao đổi, hướng dẫn có thực sự tận tình, dễ hiểu hay không.
“Trong thời gian tôi còn công tác, hồ sơ chuyển quyền bất động sản nộp ngay tại Văn phòng đăng ký quyền sử dụng đất, và có sổ nhận xét về thái độ phục vụ. Nhưng từ khi nộp hồ sơ qua ‘một cửa’, người dân và công chức trở nên xa vời. Không nên lấy lý do người làm thạo hơn, nhiều lần hơn thì nhanh hơn. Thủ tục hành chính đã được cải cách nhiều lần, nội dung đơn giản, ai cũng có thể tự hoàn thành”, GS Đặng Hùng Võ nhấn mạnh.
Chuyển đổi số chưa giúp thủ tục đất đai thông thoáng
Vấn đề thứ hai được vị chuyên gia đặt ra là dù chuyển đổi số mạnh mẽ, cơ sở dữ liệu quốc gia về quản lý dân cư đã hoàn thiện, và theo kế hoạch năm 2026, cơ sở dữ liệu quốc gia về đất đai cũng phải đầy đủ, nhưng quá trình xử lý thủ tục giao dịch đất đai và bất động sản vẫn chưa thông thoáng.
“Cách đây 5 năm, Ngân hàng Thế giới (World Bank) công bố tại Thái Lan, thủ tục hành chính về giao dịch đất đai, bất động sản chỉ diễn ra trong một ngày. Với trường hợp sang tên sổ đỏ, thông tin về thửa đất, đơn vị bất động sản và chủ sở hữu đã có trong cơ sở dữ liệu đất đai và công chứng. Vậy tại sao chúng ta chưa thể làm nhanh hơn?”, GS Đặng Hùng Võ đặt câu hỏi.
“Tôi cũng từng phải nhờ ‘cò’”
GS Đặng Hùng Võ chia sẻ cách đây 3 năm, bản thân ông từng sử dụng dịch vụ “cò” để sang tên sổ đỏ tại Hà Nội, vì thời gian thông thường kéo dài tới 35 ngày. Ông cần hoàn thiện thủ tục sớm hơn để xử lý công việc cá nhân. “Với người không có nhiều thời gian, muốn làm nhanh hoặc không muốn tự làm hồ sơ, lựa chọn dịch vụ là bình thường. Bất bình thường chỉ xảy ra khi giá dịch vụ không niêm yết công khai, đơn vị thực hiện không đăng ký để cơ quan quản lý giám sát, và không thực hiện nghĩa vụ thuế”, ông nói.
Vị chuyên gia cảnh báo nếu không minh bạch hóa dịch vụ liên quan đến thủ tục hành chính đất đai, bất động sản, sẽ xảy ra nguy cơ cán bộ ưu tiên hồ sơ qua “cò”, hướng dẫn người dân chưa thỏa đáng. Khi “cò” không tử tế, gian manh, người dân biết kêu đến ai? “Chỉ non 20 năm nữa, năm 2046, Việt Nam sẽ trở thành nước công nghiệp có thu nhập cao. Nếu thủ tục hành chính công vẫn như thế này, e rằng bẫy thu nhập trung bình vẫn kéo lại sự phát triển”, GS Đặng Hùng Võ bày tỏ.
