Ngày 9/7/2026, Tòa án Liên bang Khu vực Nam New York (Mỹ) đã chấp thuận đề nghị áp dụng chế tài của Amazon.com Services LLC (Amazon) và bác toàn bộ đơn kiện của CTCP Sản xuất Kinh doanh Xuất nhập khẩu Bình Thạnh (HoSE: GIL - Gilimex) với hiệu lực vĩnh viễn. Quyết định này đồng nghĩa Gilimex không thể tiếp tục khởi kiện Amazon tại tòa án liên bang Mỹ đối với cùng nội dung tranh chấp.
Bối cảnh vụ kiện 840 triệu USD
Cuối năm 2022, Gilimex khởi kiện Amazon sau khi tập đoàn thương mại điện tử Mỹ cắt giảm đơn hàng và chấm dứt hợp tác với nhiều nhà cung cấp trong bối cảnh nhu cầu tiêu dùng hạ nhiệt. Gilimex cho rằng doanh nghiệp đã đầu tư mở rộng nhà máy, tuyển thêm lao động và mua lượng lớn nguyên vật liệu dựa trên dự báo nhu cầu và kế hoạch đặt hàng từ Amazon. Khi Amazon bất ngờ thu hẹp đơn hàng, Gilimex phải gánh lượng tồn kho lớn, công suất dư thừa và nhiều chi phí phát sinh. Trong đơn kiện sửa đổi, Gilimex yêu cầu Amazon bồi thường khoảng 840 triệu USD, trong đó khoản bồi thường gần 69 triệu USD liên quan đến nguyên vật liệu đã mua phục vụ đơn hàng Amazon trở thành trọng tâm tố tụng.
Hơn 90 tài liệu bị xác định là giả
Trong giai đoạn thu thập chứng cứ, Amazon yêu cầu Gilimex cung cấp tài liệu chứng minh thiệt hại bao gồm hợp đồng, đơn đặt hàng, hóa đơn, chứng từ kế toán. Qua giám định dữ liệu điện tử, Amazon phát hiện nhiều tài liệu được tạo chỉ vài ngày trước khi giao nộp cho Tòa, thay vì được lập tại thời điểm phát sinh giao dịch. Nhiều tài liệu được xuất từ tệp Excel sang PDF qua chức năng "Print to PDF", trong khi tệp Excel gốc không được cung cấp để đối chiếu.
Bước ngoặt xuất hiện cuối năm 2023 khi Gilimex nộp một đơn đặt hàng đề ngày 18/11/2021 trị giá khoảng 69 triệu USD, ký với Blazemax Hong Kong Limited. Doanh nghiệp khẳng định đây là chứng cứ quan trọng nhất chứng minh đã đặt mua nguyên vật liệu phục vụ Amazon. Tuy nhiên, Amazon cho rằng tài liệu này xuất hiện quá muộn và không hề được nhắc đến trong hơn 68.000 tài liệu Gilimex đã giao nộp trước đó. Ngay cả Chủ tịch HĐQT Gilimex trong quá trình lấy lời khai cũng không đề cập đến Blazemax hay đơn đặt hàng này.
Gian lận bị phát hiện và phán quyết của Tòa
Ban đầu, Gilimex khẳng định toàn bộ tài liệu là bản gốc có chữ ký và con dấu hợp lệ. Sau khi Amazon đưa ra kết quả giám định kỹ thuật số và xác minh với nhà cung cấp, doanh nghiệp thay đổi lập trường, cho biết điều tra nội bộ phát hiện hơn 100 tài liệu bị làm giả, trong đó có hơn 90 tài liệu đã giao nộp cho Amazon. Gilimex cho rằng người thực hiện hành vi này là một nhân viên bộ phận xuất nhập khẩu, hành động vì mục đích cá nhân và không có chỉ đạo từ ban lãnh đạo. Tuy nhiên, doanh nghiệp vẫn khẳng định đơn đặt hàng trị giá 69 triệu USD cùng các biên bản họp với Blazemax là tài liệu xác thực.
Trong phán quyết dài 25 trang, Tòa kết luận Amazon đã chứng minh bằng tiêu chuẩn "chứng cứ rõ ràng và thuyết phục" rằng Gilimex có hành vi gian lận đối với Tòa án. Thẩm phán cho rằng việc chỉ loại bỏ một phần chứng cứ hoặc bác bỏ một phần yêu cầu khởi kiện là không đủ để khắc phục hậu quả, bởi hành vi gian lận đã làm ảnh hưởng đến toàn bộ quá trình tố tụng. Vì vậy, Tòa quyết định bác toàn bộ vụ kiện với hiệu lực vĩnh viễn.
Tác động đến Gilimex: Lợi nhuận giảm mạnh, cổ phiếu mất 80%
Kết thúc năm 2025, Gilimex ghi nhận doanh thu 713,6 tỷ đồng, hoàn thành gần 60% kế hoạch năm; lợi nhuận sau thuế đạt 36,5 tỷ đồng, tương ứng hơn 24% chỉ tiêu đề ra. So với thời đỉnh cao, lợi nhuận của Gilimex chỉ còn bằng 1/10. Kết phiên 10/7, cổ phiếu GIL giảm sàn về giá 10.650 đồng/cp, vốn hóa thị trường còn hơn 1.000 tỷ đồng. So với vùng đỉnh 5x hồi năm 2022, thị giá GIL đã giảm tới 80% giá trị.
Kế hoạch tăng trưởng năm 2026 và định hướng mới
Dù vậy, năm 2026 Gilimex vẫn xây dựng kế hoạch kinh doanh tham vọng với mục tiêu doanh thu 1.600 tỷ đồng, tăng 124,2% so với thực hiện năm trước; lợi nhuận sau thuế dự kiến đạt 150 tỷ đồng, gấp hơn 4 lần mức 36,5 tỷ đồng của năm 2025. Doanh nghiệp cho biết sẽ tiếp tục tập trung phát triển các ngành hàng truyền thống như hàng gia dụng và thú nhồi bông, đồng thời mở rộng sang lĩnh vực hạ tầng khu công nghiệp. Hiện Gilimex đang triển khai hàng loạt dự án gồm KCN Gilimex Huế (460 ha), KCN Gilimex Vĩnh Long (400 ha), KCN Nghĩa Hưng tại Bắc Ninh (148,68 ha) và KCN Thuận Thành III - Phân khu C tại Bắc Ninh (196 ha). Công ty cũng định hướng phát triển thêm các khu công nghiệp tại cả ba miền, kết hợp cung cấp dịch vụ nhà xưởng, kho bãi cho thuê và logistics.
