Việc triển khai luật Địa chất và Khoáng sản cùng các văn bản hướng dẫn đang giúp nâng cao hiệu quả quản lý tài nguyên của chính quyền địa phương, đồng thời tháo gỡ nút thắt pháp lý cho người dân tại Nghệ An. Những ngày qua, các xã, phường trên địa bàn tỉnh khẩn trương hướng dẫn người dân thực hiện các quy định mới về khoáng sản thuộc thẩm quyền của chủ tịch UBND cấp xã. Động thái này diễn ra sau khi Sở NN-MT Nghệ An ban hành văn bản hướng dẫn UBND cấp xã xác nhận đăng ký thu hồi khoáng sản nhóm III, IV phát sinh khi người dân cải tạo đất ở, đất nông nghiệp và xây dựng công trình.
Quy định mới về thu hồi khoáng sản nhóm III, IV
Theo điểm d, Khoản 1, Điều 75, luật Địa chất và Khoáng sản năm 2024, người sử dụng đất được phép thu hồi khoáng sản nhóm III, IV (chủ yếu là đất, đá làm vật liệu xây dựng thông thường) phát sinh trong quá trình cải tạo, xây dựng. Tuy nhiên, hoạt động thu hồi phải gắn liền với nhu cầu thực tế, bảo đảm đúng quy định về đất đai, xây dựng và môi trường. Lượng khoáng sản này có thể dùng cho chính công trình đang thi công hoặc cung cấp cho các dự án khác nếu đáp ứng đầy đủ điều kiện pháp lý.
Phân cấp cho UBND cấp xã
Theo Nghị định 193/2025 của Chính phủ, chủ tịch UBND cấp xã là người có thẩm quyền xác nhận đăng ký thu hồi khoáng sản. Hồ sơ, trình tự thủ tục đã được UBND tỉnh Nghệ An công bố công khai trong các quyết định về thủ tục hành chính liên quan. Đây được đánh giá là bước phân cấp mạnh mẽ nhằm giải quyết triệt để những vướng mắc tồn đọng lâu nay.
Thực trạng xử lý đất đá dư thừa trước đây
Thực tế cho thấy, trong quá trình người dân san gạt mặt bằng, đào móng nhà hoặc cải tạo đất sản xuất, phát sinh lượng lớn đất, đá dư thừa có thể tận dụng làm vật liệu xây dựng hoặc san lấp. Tuy nhiên, trước đây do thiếu cơ chế quản lý cụ thể nên việc xử lý gặp nhiều lúng túng. Nhiều nơi, người dân phải bỏ phí nguồn đất đá dư thừa, trong khi nhu cầu đất làm nguyên liệu hoặc san lấp mặt bằng rất lớn. Một số người tự ý vận chuyển, mua bán để san lấp lại vi phạm pháp luật về khai thác khoáng sản.
Kỳ vọng từ quy định mới
Việc phân cấp cho UBND cấp xã xác nhận đăng ký thu hồi khoáng sản được kỳ vọng sẽ tháo gỡ 'nút thắt' này ngay từ cơ sở. Người dân hiện có thể thực hiện thủ tục trực tiếp tại địa phương thay vì phải đi lại qua nhiều cấp chính quyền. Sự thay đổi này không chỉ giúp tiết kiệm tối đa thời gian, chi phí mà còn tạo điều kiện thuận lợi cho người dân trong quá trình xây dựng, cải tạo đất đai một cách hợp pháp.
