Khi loạt phóng sự phản ánh về những người cao tuổi sập bẫy hợp đồng kỳ nghỉ được phát sóng, bà Thủy (tên nhân vật đã được thay đổi), 80 tuổi, cựu giảng viên đại học sống tại Hà Nội, không dám xem.
Mỗi lần anh Tiệp - con rể của bà, tên đã thay đổi - nhắc đến bi kịch của những nạn nhân rơi vào "ma trận" hợp đồng kỳ nghỉ, người phụ nữ 80 tuổi lặng lẽ xua tay.
"Mẹ không muốn xem, càng nghe càng thấy đau lòng...", anh Tiệp kể lại với phóng viên Dân trí.
Bỗng được đề nghị mua lại hợp đồng kỳ nghỉ với giá tiền tỷ
Người phụ nữ này sở hữu nhiều hợp đồng kỳ nghỉ. Bà từng chấp nhận đóng hơn 120 triệu đồng tiền cọc, hy vọng bán lại được một hợp đồng với mức giá tiền tỷ. Thế nhưng, sau gần 1 năm, lợi nhuận vẫn là lời hứa.
Là người cởi mở, bà Thủy thường chia sẻ với con cháu mọi chuyện trong cuộc sống. Ngoại trừ vấn đề liên quan đến tài chính cá nhân, người phụ nữ luôn tự quyết định.
"Từ trước đến nay, bà chưa có bất cứ quyết định sai lầm nào. Cho nên, con cháu hoàn toàn tin tưởng", anh Tiệp nói với phóng viên Dân trí.
Trước dịch Covid-19, cựu giảng viên Đại học âm thầm mua các hợp đồng kỳ nghỉ của nhiều công ty, không tiết lộ với con cái. Năm 2020, khu resort của một công ty đi vào hoạt động, cả nhà đi nghỉ dưỡng theo cam kết trong hợp đồng. Anh Tiệp mới biết mẹ vợ nắm trong tay nhiều hợp đồng kỳ nghỉ.
"Do nhiều hợp đồng cung cấp kỳ nghỉ ở một địa điểm nên mẹ tôi muốn bán bớt", người đàn ông nói.
Đầu tháng 8/2025, anh Tiệp nhận được cuộc gọi từ mẹ vợ, nhờ đưa lên trụ sở một công ty bán hợp đồng kỳ nghỉ tại Hà Nội để nhận số tiền 1,233 tỷ đồng.
Trước đó, nắm bắt được nhu cầu bán lại hợp đồng kỳ nghỉ, nhân viên phía công ty liên lạc với bà Thuỷ.
"Nhân viên cho biết có khách VIP muốn mua lại hợp đồng với giá 1,233 tỷ đồng. Số tiền này gấp 5-6 lần so với vốn ban đầu bỏ ra", anh nói.
Ngày 23/7/2025, bà Thuỷ tự lên văn phòng công ty, làm việc với một nhân viên tên Đ. Để hoàn tất giao dịch, nhân viên yêu cầu bà nộp khoản đặt cọc 10% tức 123,2 triệu đồng nhằm đảm bảo người bán không thay đổi ý định.
Khi bà Thuỷ phân vân, nhân viên công ty bán hợp đồng kỳ nghỉ đưa ra khoản "đặt cọc đối ứng". Theo đó, người phụ nữ sẽ được tặng một hợp đồng kỳ nghỉ khác (thực chất là hợp đồng ma vì không ghi rõ tên khu nghỉ dưỡng) trị giá 130 triệu đồng, nếu nộp ngay khoản tiền cọc.
Chiêu trò vào phút chót dưới vỏ bọc khách VIP
Ngày anh Tiệp đưa mẹ vợ đến trụ sở công ty theo lịch hẹn, gia đình tin tưởng sẽ thu hồi được số vốn và mang về khoản lãi đậm. Trước thời điểm gặp, nhân viên công ty bất ngờ gọi điện, thông báo có "vấn đề phát sinh".
Khách hàng chỉ đồng ý mua lại hợp đồng, nếu đủ combo cả phòng ở, vé máy bay và dịch vụ xe đưa đón trong nhiều năm. Vì vậy, công ty đề nghị bà Thủy đóng thêm hơn 500 triệu đồng, nâng cấp gói dịch vụ, đổi lại bà được nhận thêm khoảng 1 tỷ đồng ngoài số tiền chuyển nhượng đã cam kết.
Nhận thấy những yêu cầu này có dấu hiệu bất thường, anh Tiệp đề nghị được trực tiếp trao đổi với nhân viên công ty. Nếu muốn đại diện cho bà Thủy, con rể phải có giấy ủy quyền được cơ quan chức năng chứng thực.
"Sau buổi làm việc, gia đình tôi hoàn tất giấy ủy quyền theo đúng yêu cầu. Thế nhưng, nhân viên liên tục né tránh, báo phải đi công tác ở tỉnh trong nhiều tuần. Đến nay, mẹ vợ tôi vẫn chưa nhận lại được số tiền đã chuyển", anh Tiệp nói.
Là người làm trong lĩnh vực du lịch, anh Tiệp cho rằng, bản chất của hợp đồng kỳ nghỉ không xấu. Hợp đồng kỳ nghỉ (timeshare hoặc vacation ownership) là một loại hình dịch vụ mà người mua trả trước một khoản tiền để có quyền sử dụng chỗ nghỉ tại các khu nghỉ dưỡng trong một khoảng thời gian nhất định hằng năm, thường kéo dài nhiều năm hoặc trọn đời.
Tuy nhiên, loại hình này có thể bị biến tướng khi nhân viên tư vấn hứa hẹn không có thật về khả năng sinh lời, khách có thể bán lại với giá trị gấp 2-3 số vốn ban đầu hoặc có thể cho thuê với giá cao.... Tất cả những lời hứa hẹn về lợi nhuận hay việc công ty đứng ra bán hộ đều không có trong hợp đồng.
"Nhân viên bán hàng xây dựng những kịch bản rất phức tạp. Chính vì sự phức tạp và có vẻ logic này đã qua mặt được cả giảng viên Đại học", người đàn ông nhận định.
Vì sao người có học thức vẫn rơi vào cạm bẫy hợp đồng kỳ nghỉ?
Trao đổi với phóng viên Dân trí, Thạc sĩ, luật sư Chu Bá Định - Phó trưởng Văn phòng Luật sư 365, Đoàn Luật sư TP Hà Nội, cho rằng, những người có học vấn cao kể cả giảng viên Đại học bị "sập bẫy" của nhân viên bán hợp đồng kỳ nghỉ không phải quá khó hiểu.
Họ có trình độ chuyên môn cao ở lĩnh vực mà bản thân công tác, còn câu chuyện va chạm pháp lý trong cuộc sống lại hoàn toàn khác. Những người này có thể không đủ sự tỉnh táo nhận thức hết rủi ro khi ký kết các hợp đồng kỳ nghỉ như vậy.
"Kiến thức chuyên môn của họ không phải “tấm khiên” che chắn trước những chiêu trò của nhiều đối tượng sử dụng trong vụ việc này", luật sư Chu Bá Định nêu quan điểm.
Đứng dưới góc độ pháp lý, các đơn vị bán kỳ nghỉ chủ yếu sử dụng các biện pháp tư vấn mang tính chất đánh lạc hướng mục đích giao kết hợp đồng.
Bản chất đối tượng của hợp đồng chính là kỳ nghỉ, nhân viên bán hàng hướng khách hàng đến vấn đề chuyển nhượng hợp đồng nhằm phát sinh lợi nhuận. Điều đó khiến khách vào “ma trận” hy vọng, chuốc lấy rất nhiều hậu quả về mặt tiền bạc bởi những lời hứa hẹn.
"Những người có trình độ pháp luật cũng phải mất cả ngày mới có thể nắm bắt nội dung, ý nghĩa của các hợp đồng kỳ nghỉ, chưa nói đến những người cao tuổi. Vì vậy, hợp đồng này vô hình chung trở thành “thòng lọng” về mặt pháp lý khiến khách hàng khó có thể khiếu nại hoặc khiếu kiện dân sự được", ông nói.
Trong số các nạn nhân của những hợp đồng kỳ nghỉ, có nhiều người thuộc nhóm cao tuổi, vị luật sư cho rằng, đây là nhóm người dễ bị tổn thương trong xã hội. Cuộc sống hiện đại khiến họ thiếu vắng đi sự quan tâm, chia sẻ từ con cháu nên nhu cầu quan tâm, lắng nghe trở nên cần thiết hơn bao giờ hết.
Các nhân viên bán hàng chủ động tìm đến tận nhà để giúp đỡ họ những công việc thường ngày trong cuộc sống, lắng nghe, tâm sự. Điều này dường như phá vỡ đi sự đề phòng của các nạn nhân.
"Khi xảy ra sự việc sợ bị những người thân chỉ trích, họ chủ động tìm mọi cách tự tháo gỡ khó khăn. Tuy nhiên, càng gỡ càng rối vì các đối tượng tiếp tục đưa họ rơi vào những vòng xoáy khác bằng những hợp đồng kỳ nghỉ chỉ thay đổi đơn vị bán hàng, gieo cho họ thêm những niềm hy vọng về một ngày thu hồi được số tiền bỏ ra", luật sư đánh giá.
Đặc biệt, người bán tạo ra áp lực thời gian cực hạn bằng các thông báo như: "Ưu đãi này chỉ có hiệu lực duy nhất trong ngày hôm nay" hoặc "Chỉ còn 2 suất cuối cùng". Áp lực này ép não bộ phải đưa ra quyết định nhanh, làm ảnh hưởng đến khả năng tư duy phản biện và phân tích rủi ro. Các nạn nhân sợ bỏ lỡ cơ hội nên lý trí bị che mờ.
Ngoài ra, những buổi mở bán thường được tổ chức tại các khách sạn 5 sao sang trọng, đi kèm sự tiếp đón xa hoa. Nhân viên bán hàng tạo cảm giác cho những người cao tuổi trở thành giới thượng lưu, từ đó dễ dàng đưa ra các cách thức để mời chào sản phẩm.
Với tâm lý của những người cao tuổi không thích mắc nợ ai điều gì, những người tư vấn thông qua tặng quà, đưa họ đi ăn miễn phí. Khi mời chào gói kỳ nghỉ, nạn nhân thường xuống tiền với tâm lý sợ mắc nợ người khác.
"Chính sự khai thác triệt để điểm yếu tâm lý khiến các nạn nhân dù là những người có nhận thức, trình độ cao sẽ rơi vào vòng xoáy của những hợp đồng kỳ nghỉ", luật sư Chu Bá Định nêu ý kiến.
