Trong khi các địa phương ở trung tâm huyện cũ tự tin có thể giải quyết nhà đất công dôi dư bằng cách cho thuê, thì các xã vùng nông thôn, hẻo lánh lại lo lắng, chưa tìm ra giải pháp vì có cho thuê cũng không ai thuê.
Khu trung tâm: Tự tin giải quyết được
Xã Nông Cống (Thanh Hóa) được thành lập từ 1.7.2025 trên cơ sở sáp nhập các xã Vạn Thắng, Vạn Hòa, Minh Khôi, Minh Nghĩa, Vạn Thiện và thị trấn Nông Cống. Sau sáp nhập, xã này có hơn 100 cơ sở nhà đất công dôi dư phải sắp xếp, đến nay đa phần đã được sử dụng, chỉ còn 9 cơ sở bỏ không, chưa sắp xếp được.
Trụ sở Chi nhánh Ngân hàng Nhà nước Nông Cống nằm ngay mặt đường QL45 đang bỏ không sau khi hệ thống ngân hàng sắp xếp lại và bàn giao về địa phương quản lý. Đây là tòa nhà 3 tầng còn mới, mặt tiền rộng, vị trí lý tưởng cho kinh doanh, buôn bán. Cách đó vài trăm mét, trụ sở UBND thị trấn Nông Cống cũ và Trường mầm non thị trấn Nông Cống cũ (đã xây trường mới) cũng bỏ hoang, xuống cấp, cỏ cây mọc um tùm.
Ông Đỗ Văn Đức, Trưởng phòng Kinh tế hạ tầng xã Nông Cống, cho biết xã đã xây dựng phương án: trụ sở UBND xã Minh Khôi cũ sẽ bố trí làm nhà văn hóa thôn; các công trình ở vị trí trung tâm, giáp quốc lộ sẽ đấu thầu cho thuê kinh doanh. "Các nhà đất trên địa bàn xã Nông Cống chúng tôi làm phương án cho thuê để kinh doanh chắc chắn sẽ cho thuê được, vì người dân có nhu cầu, vị trí các khu đất lại thuận tiện, nên nếu tới đây phương án đó được tỉnh đồng ý thì chúng tôi sẽ triển khai và nhanh chóng giải quyết được tình trạng dôi dư thôi", ông Đức khẳng định.
Xã nông thôn khó tìm ra giải pháp
Trái ngược với các xã trung tâm huyện cũ, các xã vùng nông thôn, chiêm trũng như xã Quảng Ngọc (Thanh Hóa) lại gặp khó. Xã Quảng Ngọc được thành lập từ sáp nhập các xã Quảng Hợp, Quảng Văn, Quảng Phúc và Quảng Ngọc. Sau sáp nhập, xã còn dôi dư gần 10 nhà đất công bỏ không, tập trung ở xã Quảng Phúc cũ, gồm: trụ sở UBND xã Quảng Phúc cũ (diện tích hơn 2.500 m2); trụ sở UBND xã Quảng Phúc xây dựng dở dang từ năm 2019 (3.150 m2); Hội trường đa năng (2.400 m2); Trường tiểu học (6.527 m2); Trường THCS (hàng ngàn m2)...
Riêng khu công sở 2 tầng của xã Quảng Phúc cũ xây dựng 5,6 tỉ đồng từ năm 2018, đến năm 2019 hoàn thành khoảng 90% thì dừng thi công, dở dang cho đến nay. Do năm 2019 xã Quảng Phúc sáp nhập với xã Quảng Vọng, đến 1.7.2025 lại sáp nhập với các xã khác thành xã Quảng Ngọc, nên công trình thuộc diện dôi dư. Hiện cỏ dại mọc um tùm, có thời điểm người dân đưa lợn vào chăn nuôi. Trường THCS Quảng Phúc bỏ hoang, kính cửa vỡ tung tóe, cây dại mọc khắp nơi, nhiều hạng mục xuống cấp.
Ông Lê Như Tuấn, Bí thư Đảng ủy xã Quảng Ngọc, cho biết xã thuộc vùng chiêm trũng, thuần nông, giao thông không thuận lợi, xa trung tâm đô thị, nên giải quyết nhà đất công dôi dư rất khó khăn. "Nếu cho thuê để kinh doanh thì chắc chắn không ai thuê, làm kho bãi cũng không phù hợp, bố trí nhà văn hóa hay công trình cộng đồng cũng không hợp lý", ông Tuấn nói. Ông cho biết chính quyền địa phương đã báo cáo, kiến nghị với đoàn thanh tra của tỉnh Thanh Hóa và Chính phủ. "Có lẽ chỉ còn cách điều chỉnh quy hoạch thành khu dân cư, đấu giá quyền sử dụng đất thì may ra giải quyết được", ông Tuấn cho hay.
Theo tìm hiểu, trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa vẫn còn hàng trăm công trình, nhà đất công dôi dư bỏ không. Sau khi Chính phủ giao quyền cho Chủ tịch UBND tỉnh quyết định, UBND tỉnh Thanh Hóa đã giao Sở Tài chính cùng các đơn vị rà soát, xây dựng phương án sử dụng, tránh lãng phí kéo dài.
Tại tỉnh Ninh Bình, sau sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã và sáp nhập tỉnh (Hà Nam, Nam Định, Ninh Bình), địa bàn có tới 816 cơ sở dôi dư (tính đến 20.6), trong đó 781 cơ sở nhà đất công dôi dư đã chuyển giao. Tỉnh Ninh Bình đã thành lập Tổ công tác liên ngành hướng dẫn, đôn đốc thực hiện phương án khai thác, xử lý. Ông Nguyễn Trung Dũng, Phó giám đốc Sở Tài chính Ninh Bình, Tổ trưởng Tổ công tác, cho biết tổ đã hoàn thành rà soát, phân loại, xác định hướng giải quyết để báo cáo Tỉnh ủy, UBND tỉnh xem xét, quyết định. Sau khi có quyết định, các đơn vị sẽ hướng dẫn địa phương thực hiện thủ tục để sớm chấm dứt tình trạng dôi dư, lãng phí.
