Giữa đại ngàn rừng phòng hộ Chảy Máu (huyện Ngân Sơn, tỉnh Bắc Kạn), một công trường khai thác vàng trái phép quy mô lớn đang hoạt động ngang nhiên. Hàng trăm tấn đất đá bị đào xới, nhiều hầm lò sâu hun hút được đào bới, khiến khu vực này biến dạng, nhiều cây rừng bị chặt phá, đất đá trôi xuống suối gây ô nhiễm môi trường.
Hiện trạng khai thác vàng trái phép
Theo ghi nhận của phóng viên, khu vực khai thác vàng trái phép nằm sâu trong rừng phòng hộ, cách xa khu dân cư. Tại đây, các đối tượng đã dùng máy móc hạng nặng như máy xúc, máy ủi để san ủi, tạo thành những bãi đất rộng hàng nghìn mét vuông. Nhiều hầm lò được đào thẳng đứng, sâu từ 10 đến 30 mét, có hệ thống máy bơm nước, máy nén khí hoạt động liên tục.
Một số điểm khai thác còn có lán trại, nơi ở tạm cho công nhân. Các đối tượng thường hoạt động về đêm để tránh sự phát hiện của cơ quan chức năng. Việc khai thác diễn ra nhiều năm nay, nhưng gần đây có dấu hiệu gia tăng mạnh.
Tác động đến môi trường
Hoạt động khai thác vàng trái phép đã gây ra những hậu quả nghiêm trọng đến môi trường rừng phòng hộ Chảy Máu. Hàng nghìn mét khối đất đá thải bỏ tràn xuống các khe suối, làm tắc nghẽn dòng chảy, gây ô nhiễm nguồn nước. Nhiều diện tích rừng bị chặt phá, mất khả năng phòng hộ đầu nguồn, tiềm ẩn nguy cơ sạt lở, lũ quét.
Nước thải từ các hầm lò chứa nhiều hóa chất độc hại như xyanua, thủy ngân dùng trong quá trình tách vàng, đã thấm vào đất và nguồn nước ngầm, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe người dân và hệ sinh thái.
Khó khăn trong quản lý
Trao đổi với phóng viên, ông Nguyễn Văn A, Chi cục trưởng Chi cục Kiểm lâm tỉnh Bắc Kạn, cho biết: "Việc phát hiện và xử lý các điểm khai thác vàng trái phép trong rừng phòng hộ gặp nhiều khó khăn do địa hình hiểm trở, lực lượng mỏng, các đối tượng thường hoạt động tinh vi, có tổ chức".
Thời gian qua, lực lượng chức năng đã tổ chức nhiều đợt truy quét, thu giữ nhiều máy móc, thiết bị, nhưng tình trạng khai thác vàng trái phép vẫn tái diễn. Nguyên nhân chính là do lợi nhuận từ vàng rất lớn, trong khi chế tài xử phạt chưa đủ sức răn đe.
Giải pháp ngăn chặn
Để ngăn chặn tình trạng này, các chuyên gia cho rằng cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các ngành chức năng, tăng cường tuần tra, kiểm soát, sử dụng công nghệ như flycam, camera giám sát để phát hiện sớm các điểm khai thác trái phép. Đồng thời, cần xử lý nghiêm các đối tượng vi phạm, kể cả hình sự, để làm gương.
Ngoài ra, cần có chính sách hỗ trợ sinh kế cho người dân sống gần rừng, giảm áp lực khai thác tài nguyên bất hợp pháp. Việc tuyên truyền nâng cao nhận thức về bảo vệ rừng cũng rất quan trọng.
Rừng phòng hộ Chảy Máu có vai trò quan trọng trong việc bảo vệ nguồn nước, chống xói mòn, điều hòa khí hậu cho khu vực. Việc khai thác vàng trái phép không chỉ gây thiệt hại về tài nguyên mà còn đe dọa sự sống của hàng nghìn hộ dân. Cần có những biện pháp quyết liệt hơn để bảo vệ "lá phổi xanh" này.
