Việc triển khai Cổng Dịch vụ công quốc gia do Văn phòng Chính phủ xây dựng và quản lý đã tạo ra một kênh tiếp cận hoàn toàn mới mẻ. Đối với người dân ở các vùng sâu, vùng xa, điều này đồng nghĩa với việc giảm thiểu đáng kể chi phí đi lại, lưu trú và thời gian chờ đợi. Tuy nhiên, không phải ai cũng sẵn sàng cho "một chạm" vào công nghệ số.
Rào Cản Kỹ Năng Số Ở Vùng Cao
Tại nhiều xã vùng cao của các tỉnh như Lào Cai hay Tuyên Quang, mặc dù tỷ lệ người dân sử dụng điện thoại thông minh đang tăng nhanh chóng, nhưng kỹ năng số vẫn còn nhiều hạn chế. Để khắc phục rào cản này, một số địa phương đã chủ động thành lập các tổ công nghệ số cộng đồng. Các tổ này phối hợp chặt chẽ với Đoàn Thanh niên và Hội Phụ nữ để hỗ trợ trực tiếp người dân trong việc thực hiện các dịch vụ công trực tuyến.
Sáng Kiến Địa Phương: Từ Lào Cai Đến Tuyên Quang
Bên cạnh đó, nhiều địa phương còn triển khai các sáng kiến phù hợp với đặc thù địa bàn. Ở Lào Cai, mô hình "Ngày thứ Bảy vì dân" được duy trì tại nhiều nơi, tạo điều kiện thuận lợi cho người dân làm thủ tục ngoài giờ hành chính. Một số xã còn bố trí cán bộ biết tiếng dân tộc để trực tiếp hỗ trợ bà con trong quá trình hoàn thiện hồ sơ. Những điều chỉnh tưởng chừng nhỏ bé này lại có ý nghĩa vô cùng lớn lao trong bối cảnh đa số người dân là đồng bào dân tộc thiểu số.
Trong khi đó, tại Tuyên Quang, từ cuối năm 2024, Sở Nội vụ tỉnh đã tham gia dự án "Cải thiện điều kiện tiếp cận dịch vụ hành chính công cho người dân vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số tỉnh Tuyên Quang". Dự án này do Chương trình Phát triển Liên hợp quốc (UNDP) tài trợ, với tổng kinh phí hơn 1,1 tỷ đồng, được triển khai tại ba xã Đồng Văn, Phố Bảng và Yên Minh.
Thành Công Bước Đầu Với Tỷ Lệ Tiếp Nhận Cao
Sau hơn một năm thực hiện, gần 3.000 hồ sơ và thủ tục hành chính liên quan đến dự án đã được tiếp nhận và giải quyết tại các xã tham gia. Điểm đáng chú ý là tỷ lệ tiếp nhận trực tuyến tại ba xã này đạt mức rất cao: Phố Bảng đạt 99,47%; Đồng Văn 99,87%; Yên Minh 99,35%. Những con số này không chỉ phản ánh sự thay đổi mạnh mẽ trong cách thức xử lý hồ sơ mà còn cho thấy người dân đã từng bước làm quen với việc sử dụng môi trường số để thực hiện các thủ tục thiết yếu.
Phương Pháp "Cầm Tay Chỉ Việc" Và Hỗ Trợ Hạ Tầng
Thành công bước đầu này đến từ cách làm "cầm tay chỉ việc". Các "Tổ công nghệ số cộng đồng" tại các xã được kiện toàn và tập huấn bài bản, trở thành lực lượng nòng cốt trong việc hỗ trợ người dân. Hệ thống trang thiết bị do UNDP tài trợ cũng được phân bổ về bộ phận "một cửa" và các điểm truy cập tại thôn, bản, góp phần cải thiện đáng kể hạ tầng số ở cơ sở.
Những Điểm Nghẽn Cần Tháo Gỡ
Tuy nhiên, thực tế triển khai cũng cho thấy nhiều điểm nghẽn cần được tháo gỡ. Tại buổi tổng kết dự án, ông Trần Trọng Thủy, Phó Giám đốc Sở Nội vụ tỉnh Tuyên Quang, đã thẳng thắn nêu ra các vấn đề còn tồn tại. Đó là hạ tầng mạng tại một số thôn, bản chưa ổn định, gây gián đoạn khi hướng dẫn người dân thực hiện dịch vụ công trực tuyến. Kỹ năng số của người dân vẫn còn hạn chế, và năng lực giữa các "Tổ công nghệ số cộng đồng" chưa đồng đều. Công tác chỉ đạo, điều phối và quản lý trang thiết bị có thời điểm bị gián đoạn do thay đổi đầu mối phụ trách.
Cam Kết Tiếp Tục Đồng Hành Của UNDP
Về phía UNDP, bà Đỗ Thanh Huyền, Chuyên gia Phân tích chính sách và Cán bộ quản lý Chương trình Nghiên cứu Chỉ số Hiệu quả quản trị và Hành chính công cấp tỉnh (PAPI), đã khẳng định: Thời gian tới, UNDP sẽ tiếp tục đồng hành và mở rộng mô hình này ra các xã khó khăn khác của tỉnh. Thực tế cho thấy, khi các thủ tục được công khai minh bạch và thời gian xử lý được rút ngắn, người dân sẽ không còn cảm thấy "ngại" mỗi khi nhắc đến thủ tục hành chính.
Nhìn chung, việc triển khai Cổng Dịch vụ công quốc gia cùng với các sáng kiến hỗ trợ tại địa phương đang từng bước thu hẹp khoảng cách số, mang lại lợi ích thiết thực cho người dân vùng sâu, vùng xa. Tuy vậy, để đạt được hiệu quả bền vững, cần tiếp tục khắc phục những thách thức về hạ tầng và nâng cao kỹ năng số cho cộng đồng.
