Chiều 15/7, dưới sự điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã cho ý kiến về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đầu tư, tập trung vào việc sửa đổi Danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện. Một trong những điểm nổi bật là đề xuất bổ sung quy định cấm kinh doanh khí N₂O, thường gọi là 'khí cười', để sử dụng cho con người qua đường hô hấp ngoài mục đích y tế.
Bổ sung quy định cấm kinh doanh 'khí cười'
Theo Bộ trưởng Tài chính Ngô Văn Tuấn, dự thảo luật sửa đổi Điều 6 và Phụ lục IV của Luật Đầu tư, bổ sung quy định cấm kinh doanh khí N₂O nhằm ngăn chặn tình trạng lạm dụng loại khí này, vốn đang diễn biến phức tạp và ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe người sử dụng. Dù đã có các quy định quản lý, kiểm soát, nhưng hoạt động kinh doanh và sử dụng khí N₂O vẫn chưa được kiểm soát hiệu quả.
Cắt giảm 56 ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện
Dự thảo cũng thay thế Phụ lục IV về Danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện, kế thừa từ Nghị quyết số 6617/2026/NQ-CP của Chính phủ. So với Luật Đầu tư năm 2025, danh mục mới cắt giảm 56 ngành, nghề và sửa đổi phạm vi của 14 ngành, nghề. Ngoài ra, theo đề xuất của Bộ Công thương, danh mục tiếp tục cắt giảm thêm hai ngành, nghề: 'Hoạt động mua bán hàng hóa và các hoạt động liên quan trực tiếp đến hoạt động mua bán hàng hóa của nhà cung cấp dịch vụ nước ngoài tại Việt Nam' và 'Hoạt động dầu khí'.
Bổ sung ngành nghề mới: dịch vụ thị thực nhà đầu tư nước ngoài
Theo đề nghị của Bộ Công an, danh mục bổ sung thêm một ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện: 'Kinh doanh dịch vụ thị thực của nhà đầu tư nước ngoài'. Bộ Công an cho rằng lĩnh vực này nhạy cảm, liên quan đến thu thập, xử lý dữ liệu cá nhân và sinh trắc học của công dân Việt Nam, tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng đến an ninh, trật tự và an ninh quốc gia.
Hiệu lực và quy định chuyển tiếp
Dự thảo luật dự kiến có hiệu lực từ ngày 1/9/2026. Về điều khoản chuyển tiếp, dự thảo quy định các tổ chức, cá nhân đã được cấp giấy phép, chứng chỉ cho các ngành nghề không còn trong danh mục có điều kiện được tiếp tục sử dụng đến hết thời hạn, nhằm tránh khoảng trống pháp lý.
Quan điểm thẩm tra của Ủy ban Kinh tế và Tài chính
Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi cho biết đa số ý kiến tán thành sự cần thiết ban hành luật theo trình tự rút gọn để thể chế hóa chủ trương của Đảng, cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh. Tuy nhiên, Thường trực Ủy ban đề nghị tiếp tục rà soát, thuyết minh đầy đủ cơ sở và tính hợp lý của các phương án cắt giảm, đảm bảo mục tiêu cắt giảm tối thiểu 30% ngành nghề có điều kiện phải đi vào thực chất, góp phần giảm chi phí tuân thủ.
Về kiểm soát khí N₂O, đa số ý kiến nhất trí với việc tăng cường kiểm soát để bảo vệ sức khỏe cộng đồng. Tuy nhiên, nhiều ý kiến cho rằng cách tiếp cận cấm kinh doanh dựa trên mục đích sử dụng cuối cùng có thể gây khó khăn trong thực hiện và xác định trách nhiệm pháp lý. Hồ sơ dự án cũng chưa làm rõ vì sao các biện pháp quản lý khác như kiểm soát điều kiện kinh doanh, tăng cường hậu kiểm không còn đáp ứng yêu cầu. Một số ý kiến nhấn mạnh khí N₂O vẫn được sử dụng hợp pháp trong nghiên cứu khoa học, đào tạo, kiểm định thực phẩm, nên cần phân định rõ hành vi cấm và trường hợp hợp pháp.
Cắt giảm ngành nghề và kiểm soát rủi ro
Nhiều ý kiến trong Thường trực Ủy ban đề nghị đánh giá đầy đủ năng lực kiểm soát rủi ro của cơ chế hậu kiểm và hiệu quả các công cụ quản lý thay thế. Cần làm rõ các trường hợp bãi bỏ điều kiện kinh doanh nhưng vẫn áp dụng tiêu chuẩn kỹ thuật bắt buộc, tránh phát sinh điều kiện trá hình. Các ngành nghề có rủi ro cao như kinh doanh khí, thiết bị phát tín hiệu ưu tiên, vận tải biển, khai thác cảng biển, nước sạch, hóa chất diệt côn trùng cần được đánh giá tác động cụ thể.
Bổ sung dịch vụ thị thực nhà đầu tư nước ngoài
Thường trực Ủy ban cho rằng, trong bối cảnh cải cách thể chế, cần hạn chế phát sinh ngành nghề có điều kiện mới. Đề nghị hoàn thiện hồ sơ chính sách, làm rõ khái niệm, đối tượng quản lý, phạm vi điều chỉnh và mối quan hệ với pháp luật chuyên ngành trước khi bổ sung ngành nghề này.
Kết luận của Phó Chủ tịch Quốc hội
Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên kết luận, Ủy ban Thường vụ Quốc hội thống nhất sự cần thiết ban hành luật để thể chế hóa chủ trương của Đảng. Ông nhấn mạnh việc sửa đổi Luật Đầu tư cần quán triệt tư duy đổi mới nhưng thận trọng, hài hòa giữa kiến tạo phát triển và quản lý rủi ro, giữa mở rộng không gian đầu tư kinh doanh với bảo vệ lợi ích công cộng, an ninh, sức khỏe cộng đồng và phát triển bền vững.
Ủy ban Thường vụ đề nghị đánh giá toàn diện cơ sở thực tiễn và tác động chính sách của việc bổ sung ngành nghề cấm kinh doanh khí N₂O, đảm bảo tính khả thi và không ảnh hưởng đến các hoạt động hợp pháp. Về cắt giảm 30% ngành nghề, cần đảm bảo thực chất, tránh cơ học. Đối với dịch vụ thị thực nhà đầu tư nước ngoài, cần làm rõ cơ sở pháp lý, phạm vi điều chỉnh và khả năng sử dụng công cụ quản lý khác.
Ủy ban Thường vụ Quốc hội thống nhất trình Quốc hội xem xét dự án luật tại Kỳ họp không thường lệ tháng 8/2026.
