Chiều 13/7, Tọa đàm Tham vấn chuyên gia về Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xuất bản diễn ra tại Hà Nội, do ông Đặng Xuân Phương - Phó chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội; ông Phan Tâm - Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch; và ông Phạm Minh Tuấn - Chủ tịch Hội Xuất bản Việt Nam chủ trì.
Yêu cầu cấp thiết sửa đổi Luật Xuất bản
Phát biểu đề dẫn, ông Đặng Xuân Phương nhấn mạnh yêu cầu cấp thiết của việc sửa đổi, bổ sung Luật Xuất bản nhằm thể chế hóa quan điểm của Đảng trong Chỉ thị 04 (Chỉ thị số 04-CT/TW ngày 17/3/2026 của Ban Bí thư về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với hoạt động xuất bản trong tình hình mới), đồng thời giải quyết những bất cập của thực tiễn thị trường xuất bản. Dự án Luật hướng tới mục tiêu xây dựng cơ chế hỗ trợ thiết thực cho thị trường xuất bản, tăng cường hiệu quả quản lý Nhà nước và thúc đẩy văn hóa đọc.
Dự án Luật giải quyết hai vấn đề chính: thể chế hóa các quan điểm của Đảng trong Chỉ thị 04-CT/TW và Nghị quyết 80-NQ/TW của Bộ Chính trị; đồng thời giải quyết các vấn đề mới phát sinh từ thực tiễn như chuyển đổi số, AI, hoạt động liên kết và cải cách thủ tục hành chính.
Quy mô tập đoàn xuất bản - truyền thông: Thực tế và kiến nghị
PGS.TS Vũ Trọng Lâm - Giám đốc, Tổng biên tập Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật - đặt vấn đề về quy mô doanh thu của các NXB. Theo ông, hiện chỉ có 5 NXB đạt doanh thu trên 100 tỷ đồng trong năm 2025. Nếu không đổi mới mô hình, việc phát triển NXB thành tập đoàn là khó khả thi.
Ông Nguyễn Cảnh Bình - Chủ tịch HĐQT Alpha Books - cho rằng Luật cần quy định rõ hơn về mô hình tập đoàn xuất bản - truyền thông. Ông nhấn mạnh: “Tập đoàn xuất bản với dư địa lợi nhuận lớn hơn, quy mô đầu tư lớn hơn mới có thể tái đầu tư vào nguồn lực, công nghệ, nền tảng sách điện tử”. Ông cũng kiến nghị cơ chế ưu đãi thuế, quỹ hỗ trợ xuất bản và hình thành “thành phố sách” theo mô hình Hàn Quốc.
Ưu đãi thuế và phát triển văn hóa đọc
Bà Nguyễn Kim Thoa - CEO Tân Việt - đồng tình với kiến nghị ưu đãi thuế cho đơn vị xuất bản, phát hành. Bà cũng cho rằng Luật cần thể chế rõ hơn việc phát triển văn hóa đọc, vì đây là hoạt động đẩy mạnh đầu ra của toàn ngành xuất bản.
Bà Khúc Thị Hoa Phượng - Giám đốc, Tổng biên tập NXB Phụ nữ Việt Nam - nêu vấn đề về sách được Nhà nước đặt hàng. Bà cho biết ngân sách đặt hàng còn khiêm tốn, chỉ đủ tổ chức sản xuất sách, chưa có ngân sách cho truyền thông - tuyên truyền, gây khó khăn cho NXB. Bà kiến nghị đưa Hội Xuất bản Việt Nam vào Luật Xuất bản với quyền hạn và vai trò tương tự Luật Báo chí quy định cho Hội Nhà báo Việt Nam.
Bảo vệ bản quyền và vai trò Hội Xuất bản
PGS.TS Nguyễn Thị Báo - Phó giám đốc Trung tâm Bảo vệ bản quyền (Hội Xuất bản Việt Nam) - đồng tình với ý kiến đưa vai trò của Hội Xuất bản vào Luật. Bà cũng đề nghị Luật cần thể chế hóa đầy đủ hơn trách nhiệm phát triển văn hóa đọc và hoàn thiện cơ chế bảo vệ bản quyền.
Giá sách cố định và áp lực từ thương mại điện tử
Ông Trịnh Minh Tuấn - người sáng lập Công ty sách Quảng Văn - nêu vấn đề về luật giá sách cố định. Ông cùng nhiều lãnh đạo NXB, công ty sách cho rằng các nền tảng thương mại điện tử quốc tế như Shopee đang có mức chiết khấu sách quá lớn, gây sức ép lớn tới đơn vị làm sách và các hiệu sách, phố sách truyền thống. Luật giá sách cố định đã được áp dụng ở nhiều quốc gia và là xu hướng quốc tế.
Đại diện Công ty sách Nhã Nam cũng đồng quan điểm về chiết khấu giá sách trên nền tảng thương mại điện tử quốc tế. Các nền tảng thu phí cao, có lợi thế về logistics, luôn để mức khuyến mại cao, khiến đơn vị sách khó cạnh tranh. Nhã Nam cũng đề nghị Luật cần có nội dung phát triển văn hóa đọc thông qua giáo dục.
Tiếp thu ý kiến và hoàn thiện dự thảo
Kết thúc tọa đàm, ông Nguyễn Nguyên - Cục trưởng Cục Xuất bản, In và Phát hành, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch - khẳng định các góp ý từ đại diện NXB và công ty sách sẽ được ban soạn thảo tiếp thu để tiếp tục hoàn thiện dự thảo Luật.
