Cửa biển Lý Hòa, con sông lớn ở phía Bắc tỉnh Quảng Trị, đang bị bồi lấp nghiêm trọng, khiến hàng trăm tàu cá không thể ra vào neo đậu. Sông Lý Hòa có vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế - xã hội ven biển, là lối ra vào của tàu thuyền, tiêu thoát nước và cấp nước cho nuôi trồng thủy sản, nông nghiệp tại các xã Đông Trạch, Hoàn Lão, Bố Trạch. Tuy nhiên, những năm gần đây, hiện tượng bồi lắng cửa sông ngày càng trầm trọng do sóng biển dồn cát, biến đổi dòng chảy và tác động của bão, áp thấp nhiệt đới, khiến luồng lạch cạn dần, thậm chí bị bịt kín hoàn toàn.
Ảnh hưởng trực tiếp đến sinh kế ngư dân
Theo ngư dân Hồ Đăng Tiến, trú xã Đông Trạch, việc cửa biển bị bồi lấp ảnh hưởng trực tiếp đến sinh kế. Ông chia sẻ: "Đây là thời điểm đi biển thuận lợi nhất trong năm nhưng nhiều tàu phải nằm bờ vì không thể vượt qua lớp cát bồi. Nhiều người đầu tư vài tỷ đồng mua tàu cá nên mỗi ngày không ra khơi là thêm áp lực trả nợ ngân hàng." Xã Đông Trạch hiện có hơn 300 tàu cá lớn nhỏ chịu tác động. Tàu công suất lớn phải neo đậu ở địa phương khác, tàu nhỏ thường xuyên mắc cạn, phải chờ thủy triều lên mới dám vượt luồng.
Đình trệ hoạt động kinh tế ven biển
Không chỉ khai thác hải sản, tắc nghẽn cửa biển Lý Hòa còn làm đình trệ mua bán, tiêu thụ hải sản, dịch vụ hậu cần nghề cá không hiệu quả, gây thất thoát nguồn lực. Bà Hoàng Thanh Hoa, chủ cơ sở thu mua hải sản, cho biết kho lạnh hoạt động cầm chừng vì thiếu nguồn hàng. Lao động bốc xếp, vận chuyển, chế biến mất việc hoặc giảm thu nhập. Bà nói: "Cửa biển bị bít lại giống như khóa luôn cánh cửa sinh kế của ngư dân."
Hệ lụy đến nông nghiệp và nuôi trồng thủy sản
Ông Phạm Việt Tùng, Trưởng phòng Kinh tế xã Đông Trạch, cho biết bồi lấp cửa biển khiến khoảng 50ha lúa vụ Đông - Xuân 2025-2026 bị ngập úng; 20ha đất sản xuất khác không thể gieo trồng đúng thời vụ. Gần 200ha nuôi trồng thủy sản nước mặn, nước lợ bị ảnh hưởng do nước không lưu thông. Ông nhấn mạnh: "Không chỉ Đông Trạch mà các khu vực thượng lưu thuộc xã Hoàn Lão và Bố Trạch cũng bị ảnh hưởng do tiêu thoát nước gặp khó khăn."
Giải pháp nạo vét tạm thời không hiệu quả
Khoảng 10 năm qua, cửa biển Lý Hòa liên tục bị bồi lấp. Năm 2022, tỉnh Quảng Bình (cũ) bố trí 14 tỷ đồng nạo vét cửa sông nhưng chỉ sau thời gian ngắn lại bị bồi lắng. Cuối năm 2025, đầu năm 2026, bão và biển động khiến bồi lấp nhanh hơn. Đầu năm 2026, UBND xã Đông Trạch huy động lực lượng đào mở tuyến cửa biển tạm dài 100m, rộng 50m, nhưng chỉ hai tháng sau, cát lại bồi tụ lấp đầy. Chủ tịch UBND xã Võ Hải Quân cho rằng đây là vấn đề liên vùng, đòi hỏi nguồn lực lớn vượt quá khả năng địa phương.
Đề xuất xây sông đào hơn 1.000 tỷ đồng
Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Trần Quốc Tuấn khẳng định tỉnh đặc biệt quan tâm, phương án xây dựng tuyến sông đào mới thông ra biển được xem là giải pháp chiến lược. UBND tỉnh đã báo cáo Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề xuất đầu tư dự án xây sông đào từ sông Lý Hòa ra biển với tổng mức đầu tư dự kiến hơn 1.000 tỷ đồng từ nguồn vốn đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026-2030.
