Cà Mau phục hồi điều tra dự án lọc nước 123 tỉ đồng tại Bạc Liêu, phát hiện nhiều sai phạm
Ngày 19 tháng 3, theo nguồn tin từ phóng viên, sau một thời gian tạm đình chỉ để trưng cầu giám định quy trình đấu thầu, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Cà Mau đã chính thức phục hồi điều tra vụ việc liên quan đến dự án hệ thống lọc nước uống cho trường học và trạm y tế tại tỉnh Bạc Liêu (cũ). Vụ việc này ban đầu được Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Bạc Liêu (cũ) tiếp nhận từ năm 2022, và đến đầu năm 2023, quá trình điều tra tạm dừng để phục vụ công tác giám định chuyên sâu.
Khi kết quả giám định được công bố, xác định có nhiều dấu hiệu sai phạm nghiêm trọng, vụ án đã được phục hồi điều tra theo đúng quy định của pháp luật. Điều này cho thấy sự khẩn trương và quyết tâm của cơ quan chức năng trong việc làm rõ các vi phạm tiềm ẩn.
Một dự án với nhiều điểm "lệch pha" đáng lo ngại
Theo hồ sơ điều tra, ngày 7 tháng 3 năm 2017, Chủ tịch Ủy ban Nhân dân tỉnh Bạc Liêu (cũ) đã ban hành công văn cho phép đầu tư thí điểm 15 hệ thống lọc nước sạch tại thành phố Bạc Liêu (cũ). Đến tháng 5 năm 2017, tỉnh này tiếp tục phân bổ vốn cho cả 7 huyện, thị xã, thành phố, giao mỗi địa phương 4 tỉ đồng để tự quyết định đầu tư và quản lý chi tiêu.
Đầu tháng 6 năm 2021, các địa phương đã quyết định đầu tư tổng cộng 299 hệ thống lọc nước, bao gồm 253 điểm trường học và 46 trạm y tế, với tổng kinh phí lên đến hơn 123 tỉ đồng. Dự án được triển khai qua 27 dự án nhỏ và 31 lần lựa chọn nhà thầu khác nhau.
Đáng chú ý, dù quy mô học sinh hay lượng bệnh nhân tại các địa phương có sự khác biệt rõ rệt, mỗi đơn vị vẫn được lắp đặt một hệ thống với công suất đồng nhất: 2.000 lít mỗi ngày đêm đối với trường học và 5.000 lít mỗi ngày đêm đối với trạm y tế. Chi phí đầu tư tương ứng khoảng 400 triệu đồng cho mỗi hệ thống tại trường học và 500 triệu đồng cho mỗi hệ thống tại trạm y tế.
Thực tế sử dụng sau đó cho thấy nhiều nơi có nhu cầu rất thấp, đặc biệt tại các trạm y tế, lượng nước sử dụng chỉ dao động từ 50 đến 100 lít mỗi ngày do người dân đến khám bệnh không lưu trú lại. Điều này dẫn đến tình trạng công suất lớn nhưng khai thác hạn chế, gây lãng phí nguồn lực đáng kể.
Một nhà thầu chiếm đa số và tỷ lệ tiết kiệm thấp bất thường
Trong tổng số 31 gói thầu được thực hiện, Công ty Cổ phần Công nghệ Remy Việt Nam đã trúng thầu tới 27 gói, chiếm đa số tuyệt đối. Tỷ lệ tiết kiệm qua đấu thầu trung bình chỉ đạt khoảng 0,87%, một con số rất thấp so với tiêu chuẩn. Cá biệt, tại huyện Hồng Dân (cũ), tỷ lệ này chỉ đạt 0,1%, thấp hơn nhiều so với mức bình quân 3,95% của tỉnh trong vòng 5 năm qua.
Báo cáo từ Sở Kế hoạch và Đầu tư tỉnh Bạc Liêu thời điểm đó cũng chỉ ra nhiều bất cập trong quá trình vận hành hệ thống. Việc liên hệ với nhà thầu để bảo hành và sửa chữa thường xuyên gặp khó khăn, có thời điểm dẫn đến gián đoạn trong việc cung cấp nước sạch. Khi thời gian bảo hành kết thúc, các đơn vị sử dụng không cân đối được kinh phí bảo trì, trong khi chi phí do nhà thầu đưa ra dao động từ 8 đến 10 triệu đồng mỗi năm.
Khi hệ thống gặp sự cố hư hỏng, các đơn vị gần như không thể tự xử lý mà phải phụ thuộc hoàn toàn vào nhà thầu, dẫn đến tình trạng chậm trễ trong khắc phục, thậm chí có trường hợp không thể liên hệ được để yêu cầu hỗ trợ.
Những vấn đề an toàn và chất lượng đáng báo động
Không chỉ dừng lại ở khâu quản lý, dự án còn bộc lộ nhiều vấn đề về an toàn và chất lượng. Nhiều nơi không thực hiện xét nghiệm định kỳ chất lượng nước do thiếu kinh phí và thông tin cần thiết, trong khi đây là yêu cầu bắt buộc theo khuyến cáo của nhà sản xuất và quy chuẩn của Bộ Y tế.
Tại một số điểm trường học, hệ thống lọc nước được lắp đặt ngoài trời mà không có che chắn bảo vệ, dẫn đến tình trạng rêu mốc, bụi bẩn và gỉ sét tích tụ, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn cho người sử dụng. Nhiều thiết bị thường xuyên gặp sự cố ở các bộ phận khởi động và máy bơm, làm giảm hiệu quả hoạt động.
Đối với các trạm y tế, có tình trạng nước sau lọc bị hôi và chưa được khắc phục kịp thời, một số hệ thống thậm chí đã phải ngưng hoạt động do không đảm bảo chất lượng.
Trước những dấu hiệu bất thường này, cơ quan điều tra đã yêu cầu các địa phương cung cấp đầy đủ hồ sơ và tài liệu liên quan để xác minh dấu hiệu vi phạm quy định về quản lý và sử dụng vốn đầu tư công, có khả năng gây hậu quả nghiêm trọng. Vụ việc liên quan đến dự án hệ thống lọc nước uống cho trường học và trạm y tế tại tỉnh Bạc Liêu (cũ) hiện đang được cơ quan công an khẩn trương điều tra và xử lý theo pháp luật.
