Bắt Phó tổng giám đốc Nhiệt điện Quảng Ninh vì phù phép số liệu khí thải
Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an vừa khởi tố 74 bị can liên quan đến vụ án làm sai lệch dữ liệu quan trắc môi trường trên quy mô toàn quốc. Các bị can này thuộc 59 doanh nghiệp xả thải và các đơn vị lắp đặt thiết bị quan trắc, trong đó có không ít cán bộ lãnh đạo trong các cơ quan quản lý Nhà nước về môi trường.
Hệ thống quan trắc bị can thiệp trên diện rộng
Qua quá trình kiểm tra, điều tra, cơ quan chức năng xác định có gần 160 trạm quan trắc môi trường tại nhiều tỉnh, thành phố trên cả nước đã bị can thiệp phần mềm và chỉnh sửa số liệu. Mục đích của hành vi này là nhằm che giấu chỉ số xả thải thực tế, biến các thông số vượt ngưỡng cho phép trở thành "trong ngưỡng" khi truyền về cơ quan quản lý.
Trong số các bị can bị khởi tố và bắt tạm giam có Lê Việt Cường, Phó tổng giám đốc Công ty cổ phần Nhiệt điện Quảng Ninh; Nguyễn Văn Trung, Phó Quản đốc phân xưởng vận hành trạm quan trắc và Lương Công Bính, chuyên viên Phòng Kỹ thuật và An toàn. Họ bị truy tố về tội Làm giả tài liệu của cơ quan, tổ chức theo quy định tại khoản 2 Điều 341 Bộ luật Hình sự năm 2015.
Thủ đoạn tinh vi tại các nhà máy lớn
Theo kết quả điều tra, nhiều doanh nghiệp phát thải lớn như Nhà máy cổ phần Nhiệt điện Quảng Ninh, Nhà máy nhiệt điện Hải Phòng, Nhà máy nhiệt điện Thái Bình cùng các công ty sản xuất nhôm, thép đã chủ động thực hiện sai phạm. Đáng chú ý, ngay cả một số doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực xử lý ô nhiễm môi trường cũng tham gia vào đường dây này.
Tại Công ty cổ phần Nhiệt điện Quảng Ninh, cơ quan công an đã yêu cầu các đối tượng thực nghiệm hiện trường việc can thiệp dữ liệu quan trắc. Công ty này có 3 trạm quan trắc khí thải. Bằng thủ đoạn sử dụng phần mềm chuyên dụng, các đối tượng đã can thiệp để giảm chỉ số đầu ra khí thải xuống còn một nửa hoặc chỉ còn 1/3 so với thực tế.
Trước cơ quan điều tra, ông Lê Việt Cường đã thừa nhận việc công ty thực hiện điều chỉnh hệ số khí thải nhằm đảm bảo thông số truyền về Sở Nông nghiệp và Môi trường luôn đáp ứng đúng tiêu chuẩn quy định.
Doanh nghiệp xử lý rác thải cũng dính líu
Cơ quan công an còn mở rộng điều tra sang Công ty TNHH MTV Liên hợp Khoa học - Công nghệ - Môi trường Biwase (Công ty Biwase). Đây là doanh nghiệp lớn hoạt động trong lĩnh vực thu gom, vận chuyển, xử lý và tái chế chất thải tại Thành phố Hồ Chí Minh, từng được quảng bá có công nghệ xử lý đồng bộ, hiện đại và thân thiện với môi trường.
Tuy nhiên, qua điều tra xác định kết quả quan trắc do đơn vị này quản lý cũng bị can thiệp. Lo ngại chỉ số khí thải vượt ngưỡng sẽ dẫn đến bị phạt hoặc đình chỉ hoạt động, lãnh đạo Công ty Biwase đã chủ động "nhờ" đơn vị cung cấp hệ thống quan trắc là Công ty cổ phần kỹ thuật môi trường Việt An can thiệp để duy trì chỉ số "đẹp".
Phạm Thanh Hùng, Phó tổng giám đốc Công ty Biwase, khai nhận đã chỉ đạo nhân viên liên hệ với Công ty Việt An để có biện pháp can thiệp, đảm bảo số liệu truyền về Sở Nông nghiệp và Môi trường luôn nằm trong quy chuẩn. Hiện có 6 cán bộ của Công ty Biwase bị khởi tố, bao gồm cả đội ngũ lãnh đạo cấp cao.
Công ty cung cấp thiết bị hướng dẫn chỉnh sửa số liệu
Công ty cổ phần kỹ thuật môi trường Việt An được xác định là một trong những doanh nghiệp cung cấp hệ thống quan trắc môi trường lớn, chiếm hơn 50% thị phần cả nước. Đơn vị này trực tiếp hỗ trợ các doanh nghiệp làm sai lệch chỉ số quan trắc.
Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an đã khởi tố, bắt tạm giam Nguyễn Hoài Thi (Chủ tịch HĐQT) và Nguyễn Hoài Bách (Giám đốc kinh doanh) của Công ty Việt An về các tội danh Xâm nhập trái phép vào mạng máy tính, phương tiện điện tử của người khác và Làm giả tài liệu của cơ quan, tổ chức.
Nguyễn Hoài Thi khai nhận việc làm sai lệch số liệu đầu ra không khó, chỉ cần thay đổi cấu hình thiết bị phân tích hoặc can thiệp vào hệ thống truyền nhận dữ liệu. Ông này cho biết tất cả thiết bị đo trên thị trường đều có thể chỉnh sửa số liệu dễ dàng.
Công ty Việt An sau khi cung cấp thiết bị quan trắc sẽ hướng dẫn khách hàng cách vận hành và điều chỉnh các thông số. Việc có chỉnh sửa số liệu trong quá trình vận hành hàng ngày hay không hoàn toàn phụ thuộc vào khách hàng và các nhà máy.
Âm mưu tạo bức tranh môi trường giả tạo
Thiếu tướng Thân Văn Hải, Cục trưởng Cục Cảnh sát phòng chống tội phạm về môi trường (C05, Bộ Công an), nhận định quan trắc môi trường là công cụ giám sát cốt lõi của Nhà nước trong quản lý, xử lý ô nhiễm và bảo vệ môi trường.
Với chuyên án này, các đối tượng không còn vi phạm theo phương thức xả thải công khai, đơn lẻ mà chuyển sang can thiệp trực tiếp vào hệ thống quan trắc môi trường tự động và liên tục. Hành vi này nhằm tạo ra bức tranh môi trường giả tạo, hợp thức hóa việc xả thải trái phép trong thời gian dài.
Cơ quan công an khẳng định sẽ tiếp tục rà soát tất cả các trạm quan trắc môi trường trên cả nước, với mục tiêu nâng cao hiệu quả kiểm soát ô nhiễm và bảo vệ môi trường một cách bền vững.
