Ông Nguyễn Tiến Thanh: Báo chí phải là cầu nối thấu hiểu giữa doanh nghiệp và xã hội
Sáng ngày 16 tháng 4, Tạp chí Đời sống và Pháp luật đã tổ chức buổi tọa đàm với chủ đề "Những điểm mới của Luật Báo chí sửa đổi 2025". Sự kiện này diễn ra trong khuôn khổ kỷ niệm 25 năm ngày báo Đời sống và Pháp luật xuất bản số đầu tiên, từ ngày 2 tháng 3 năm 2001 đến ngày 2 tháng 3 năm 2026. Tại đây, ông Nguyễn Tiến Thanh – Chủ tịch Hội đồng thành viên, Tổng Giám đốc Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam – đã chia sẻ những suy nghĩ sâu sắc về mối quan hệ giữa báo chí và doanh nghiệp.
Trải nghiệm từ hai phía: Từ nhà báo đến lãnh đạo doanh nghiệp
Ông Nguyễn Tiến Thanh cho biết, khi được mời tham luận với chủ đề "để báo chí thực sự là cầu nối cho doanh nghiệp trên con đường phát triển", ông đã rất băn khoăn trước khi nhận lời. Với hơn 30 năm làm báo, trong đó có hơn 20 năm quản lý báo chí, ông không ngờ rằng gần 2 năm trước, số phận đưa ông về làm doanh nghiệp, đặc biệt là tại một doanh nghiệp Nhà nước lớn nhất trong lĩnh vực xuất bản, với 38 đơn vị thành viên và doanh thu hợp nhất khoảng gần 10.000 tỷ đồng mỗi năm.
"Điều này có nghĩa là những chia sẻ của tôi hôm nay về mối quan hệ giữa báo chí và doanh nghiệp – dù có vẻ cao đàm khoát luận đến đâu – cũng xuất phát từ trải nghiệm thực tế của bản thân", ông Thanh nhấn mạnh. Ông từng đứng ở phía báo chí, nơi quan sát và phản ánh xã hội, nhưng giờ đây đã bước sang phía doanh nghiệp, trực tiếp đối mặt với những trăn trở và áp lực kinh doanh.
Khoảng cách không chỉ là thông tin, mà là sự thấu hiểu
Theo ông Thanh, trong một thế giới thông tin tràn ngập, giá trị của báo chí không còn nằm ở việc "đưa tin" đơn thuần, mà ở khả năng "xác thực thông tin" và kể những câu chuyện chuyên nghiệp, dẫn dắt dư luận bằng các kiến giải đáng tin cậy. Ông đặt vấn đề: "Ai là người kể đúng câu chuyện của doanh nghiệp? Và câu chuyện đó có đang được hiểu theo cách luôn lắng nghe và chia sẻ hay không?".
Ông lấy ví dụ từ đại dịch Covid-19, khi hàng nghìn doanh nghiệp Việt Nam đối mặt với đứt gãy chuỗi cung ứng. Báo chí không chỉ nên liệt kê khó khăn, mà cần phân tích nguyên nhân sâu xa, như sự phụ thuộc vào thị trường nhất định hay hạn chế trong dự phòng rủi ro. Khi kể được câu chuyện về sự chuyển đổi linh hoạt của doanh nghiệp dệt may sang sản xuất khẩu trang, báo chí trở thành người diễn giải, giúp xã hội hiểu bản chất của sự vận động kinh tế.
Tính độc lập: Nền móng cho niềm tin
Ông Thanh nhấn mạnh rằng tính độc lập là điều kiện tiên quyết để báo chí xây dựng niềm tin. Ông chỉ ra những giai đoạn thị trường bất động sản "nóng lên" nhanh chóng do thông tin khuếch đại kỳ vọng, rồi lại gây hoang mang khi thị trường điều chỉnh. "Điều thiếu không phải là thông tin, mà là sự cân bằng, phân tích dựa trên dữ liệu, và tiếng nói độc lập không bị cuốn theo đám đông", ông nói.
Bài học từ cuộc khủng hoảng tài chính 2008 cho thấy, báo chí không thể là tiếng vang của lợi ích ngắn hạn, mà phải là điểm tựa của sự thật dài hạn. Nếu niềm tin mất đi, mọi nhịp cầu báo chí xây dựng sẽ trở nên vô nghĩa.
Báo chí như không gian đối thoại và kiến tạo chính sách
Ông Thanh cho rằng báo chí cần đóng vai trò là không gian đối thoại giữa doanh nghiệp và xã hội, giúp hiểu sâu hơn về quy luật kinh tế và những rủi ro tiềm ẩn. Khi doanh nghiệp đối mặt với khủng hoảng môi trường, báo chí không chỉ phản ánh bức xúc, mà cần làm rõ nguyên nhân, đặt vấn đề trong bối cảnh pháp lý, và đưa ra tiếng nói chuyên gia.
Đồng thời, báo chí có thể góp phần thúc đẩy hoàn thiện chính sách bằng cách kết nối doanh nghiệp với nhà hoạch định. Ví dụ, những bất cập trong kiểm tra chuyên ngành từng gây khó khăn cho thông quan, nhưng khi báo chí phân tích hệ thống với dữ liệu và ý kiến doanh nghiệp, vấn đề đã được điều chỉnh. "Báo chí, trong trường hợp này, không đứng ngoài, mà góp phần mở đường", ông Thanh khẳng định.
Thách thức thời đại số và giải pháp đồng hành
Trong bối cảnh thông tin lan truyền nhanh chóng, ông Thanh nhấn mạnh rằng báo chí phải cạnh tranh bằng độ tin cậy và tính chính thống, thay vì tốc độ. Điều này đòi hỏi nâng cao năng lực phóng viên kinh tế, đầu tư vào dữ liệu và phân tích, đồng thời tăng cường đạo đức nghề nghiệp.
Ông đề xuất bốn giải pháp hệ thống để báo chí đồng hành cùng doanh nghiệp:
- Phát triển tuyến bài chuyên sâu với khả năng phân tích và dự báo.
- Xây dựng cơ chế tương tác thường xuyên giữa báo chí và cộng đồng doanh nghiệp.
- Tăng cường đạo đức nghề nghiệp và trách nhiệm xã hội của người làm báo.
- Ứng dụng công nghệ để nâng cao chất lượng nội dung mà không đánh đổi tính chính xác.
"Trong một nền kinh tế tìm kiếm động lực phát triển mới, báo chí đóng vai trò quan trọng hơn những gì chúng ta thường nghĩ. Chúng ta cần nhìn báo chí như một cấu phần của phát triển", ông Thanh kết luận. Khi báo chí làm tốt vai trò, doanh nghiệp không chỉ được nhắc đến, mà được hiểu đúng, từ đó củng cố niềm tin và thúc đẩy phát triển bền vững.
