Lần đầu tiên trên thế giới, một công trình tưởng niệm chính thức dành cho các nạn nhân chất độc da cam/dioxin đã được dựng lên, đánh dấu bước ngoặt trong việc ghi nhớ hậu quả nặng nề của loại chất độc hóa học này suốt nhiều thập kỷ. Buổi lễ khánh thành diễn ra tại Công viên Choisy, Quận 13, Paris, với sự tham dự của đông đảo đại biểu từ Việt Nam và Pháp.
Những nhân vật chủ chốt tham dự
Thiếu tướng, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Hồng Sơn, Phó Chủ tịch Hội Nạn nhân chất độc da cam/dioxin Việt Nam (VAVA), Chủ tịch Hội Nạn nhân chất độc da cam/dioxin Thành phố Hồ Chí Minh; Đại sứ Việt Nam tại Pháp Trịnh Đức Hải; cùng đại diện chính quyền địa phương, các tổ chức, hội đoàn và cộng đồng người Việt tại Pháp đã có mặt. Đại sứ Trịnh Đức Hải cùng chính quyền địa phương và các hội đoàn đã khánh thành bia tưởng niệm.
Nguồn cảm hứng từ một chuyến đi
Ông Alexandre Florentin, cựu Ủy viên Hội đồng Paris, người khởi xướng dự án từ năm 2023, xúc động kể lại chuyến đi đến Việt Nam khi mới 14 tuổi. Tại đây, ông tận mắt chứng kiến những đứa trẻ bị ảnh hưởng bởi chất độc da cam. Hình ảnh đó in sâu trong tâm trí và trở thành động lực để ông kiên trì theo đuổi dự án xây dựng bia tưởng niệm.
Ý nghĩa của bia tưởng niệm
Ông Daniel Trần, Ủy viên Hội đồng Paris phụ trách không gian công cộng và quan hệ quốc tế, nhấn mạnh vai trò của thành phố trong việc bảo tồn ký ức lịch sử và thúc đẩy các giá trị nhân văn. Dự án được xem xét và triển khai trong ba năm qua, đặt tại địa điểm biểu tượng nơi có nhiều người châu Á sinh sống. Theo ông, đưa ký ức chiến tranh vào không gian công cộng không chỉ là hành động tưởng niệm mà còn là cam kết với tương lai, giúp xã hội không quên bài học quá khứ và hướng tới thế giới nhân ái hơn.
Bia tưởng niệm này trở thành nơi đầu tiên ở Pháp và châu Âu tưởng niệm hàng triệu nạn nhân chất độc da cam. Bà Audrey Pulvar, Phó Thị trưởng Paris phụ trách quan hệ quốc tế, châu Âu và Cộng đồng Pháp ngữ, khẳng định bia tưởng niệm là biểu tượng cho sự ủng hộ của Paris đối với các nạn nhân chất độc da cam Việt Nam và cuộc đấu tranh vì công lý, nhân quyền, môi trường.
Thiết kế giàu ý nghĩa
Nghệ sĩ Kim Doan Quoc, người thiết kế bia tưởng niệm, cho biết hình ảnh rừng ngập mặn được chọn để minh họa cho “sức sống và tinh thần đoàn kết”, thể hiện khả năng hồi sinh của thiên nhiên và hy vọng về tương lai. Công trình không chỉ để tưởng niệm mà còn là nơi cộng đồng tụ họp, tiếp tục hành động ngăn chặn những thảm kịch tương tự.
Sự hiện diện của nạn nhân chất độc da cam
Anh Nay Djrueng, một nạn nhân chất độc da cam đến từ Gia Lai, đã để lại nhiều xúc động sâu sắc. Cuộc đời và nghị lực của anh trở thành biểu tượng cho sức chịu đựng và ý chí vượt lên. Anh mang trong mình di chứng chiến tranh và đại diện cho tiếng nói của hàng triệu nạn nhân khác. Sự có mặt của anh là minh chứng sống động cho hậu quả khủng khiếp của chất độc da cam/dioxin.
Lời kêu gọi từ các nhà lãnh đạo
Ông Michel Criaud, Chủ tịch Nhóm Nghị sĩ hữu nghị Pháp-Việt tại Quốc hội Pháp, nhấn mạnh ý nghĩa của việc dựng bia tưởng niệm để truyền lại cho thế hệ tương lai những bài học quý giá, nhắc nhở về hậu quả khủng khiếp đối với con người và môi trường.
Phát biểu tại sự kiện, ông Nguyễn Hồng Sơn bày tỏ sự xúc động trước nghĩa cử của chính quyền và nhân dân Pháp cùng sự hiện diện của đông đảo đại biểu và cộng đồng, không phân biệt quốc tịch, màu da, thể hiện tinh thần đoàn kết, lòng nhân ái và khát vọng chung vì công lý. Ông nhấn mạnh công trình tưởng niệm không chỉ là biểu tượng của ký ức mà còn là minh chứng cho tình đoàn kết và sự sẻ chia giữa các dân tộc, thể hiện tình hữu nghị Việt Nam-Pháp và tình cảm đặc biệt dành cho hàng triệu nạn nhân hơn 60 năm qua.
Ông Nguyễn Hồng Sơn cũng trân trọng bà Trần Tố Nga, nạn nhân chất độc da cam kiên cường trong cuộc đấu tranh đòi công lý. Ông đánh giá cao sự tham gia của thế hệ trẻ, coi đây là yếu tố quan trọng tiếp nối ký ức lịch sử, lan tỏa tinh thần nhân văn và duy trì tiếng nói đấu tranh vì quyền lợi chính đáng của các nạn nhân.
Hậu quả nghiêm trọng và cuộc đấu tranh tiếp diễn
Các bài phát biểu đều nhấn mạnh hậu quả nghiêm trọng của chất độc da cam đối với hàng triệu người Việt Nam, Lào và Campuchia từ những năm 1960, gây ra di chứng khủng khiếp kéo dài qua nhiều thế hệ. Việc nhận diện thảm họa này trên bình diện quốc tế còn hạn chế, do đó bia tưởng niệm tại Paris có ý nghĩa nhắc nhở mọi người dành sự quan tâm nhiều hơn cho các nạn nhân.
Bà Trần Tố Nga và Luật sư William Bourdon khẳng định sẽ tiếp tục theo đuổi vụ kiện đến cùng, coi đây là cuộc đấu tranh mang tính biểu tượng chống lại sự miễn trừ trách nhiệm và bảo vệ công lý quốc tế. Bà Trần Tố Nga xúc động cho rằng khánh thành bia tưởng niệm là dấu ấn đặc biệt đối với cuộc đấu tranh bền bỉ nhiều thập kỷ của các nạn nhân và những người ủng hộ trên toàn thế giới. Đây không chỉ là thành quả của quá khứ mà còn là động lực cho hiện tại và tương lai của cuộc đấu tranh vì công lý. Bà bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc trước sự hiện diện và ủng hộ của bạn bè quốc tế, tiếp thêm sức mạnh để bà tiếp tục hành trình đấu tranh đòi công lý.
