Bộ Khoa học và Công nghệ vừa công bố dự thảo thông tư quy định về quản lý đo lường và chất lượng đối với vàng trang sức, mỹ nghệ, vàng miếng và vàng nguyên liệu trong sản xuất, nhập khẩu và lưu thông trên thị trường. Điểm mới đáng chú ý là yêu cầu truy xuất nguồn gốc sản phẩm vàng, khuyến khích các tổ chức, cá nhân áp dụng hệ thống truy xuất bằng mã QR, mã số mã vạch hoặc nền tảng số.
Thực trạng chất lượng vàng trên thị trường
Chất lượng vàng trang sức mỹ nghệ hiện nay rất đa dạng. Tại TP.HCM, các tiệm vàng quanh chợ Bến Thành, chợ Tân Định, chợ Bà Chiểu niêm yết nhiều loại vàng với giá khác nhau. Chỉ cần chất lượng vàng thấp hơn một tuổi, giá chênh lệch đã đáng kể, tạo ra bẫy cho người tiêu dùng.
Ông T.C, chủ tiệm vàng tại TP.HCM, cho biết dù có quy định tiệm vàng tự công bố và chịu trách nhiệm, nhưng chất lượng vàng giữa các tỉnh thành khác nhau. Ví dụ, TP.HCM chuộng vàng 6,1 tuổi (14,64K), trong khi các tỉnh phía Bắc ưa chuộng vàng 4 tuổi (10K). Bảng giá vàng có nhiều loại như vàng 10 tuổi (24K, 9999), vàng 99 (23,76K), vàng 999 (23,99K) khiến người mua dễ nhầm lẫn.
“Cùng là vàng nhẫn, nhưng chất lượng 99 và 98 chênh nhau khoảng 150.000 đồng/chỉ. Người tiêu dùng cần xem xét chất lượng khi thấy giá chênh lệch”, ông nói, nhưng thừa nhận người dân khó phân biệt chất lượng. Ngay cả người kinh doanh lâu năm cũng có thể bị lừa mua phải sản phẩm kém chất lượng.
Cuối năm 2025, ông T.C mua một sợi dây chuyền 1 lượng vàng, thử bề mặt thấy đúng vàng, nhưng khi phân hủy phát hiện bên trong độn tạp chất. Sợi dây được nhúng vàng phủ bề mặt, khiến tiệm mất 2 chỉ, thiệt hại 18 triệu đồng.
Doanh nghiệp tự chịu trách nhiệm, sai số cho phép
Một chủ doanh nghiệp sản xuất vàng trang sức cho biết, do quy định doanh nghiệp tự chịu trách nhiệm về chất lượng và chỉ cho phép sai số lớn hơn, thợ thường tăng hàm lượng vàng lên một chút (ví dụ vàng 75% lên 75,1%) để tránh vi phạm. Điều này khiến giá sản phẩm hoặc chi phí gia công tăng nhẹ để bù đắp.
Truy xuất nguồn gốc vàng: Giải pháp cho thị trường minh bạch
Thực trạng nhiều năm qua là vàng trang sức mỹ nghệ không có hóa đơn chứng từ đầu vào. Cơ quan quản lý thị trường đã kiểm tra và xử phạt nặng các tiệm vàng không rõ nguồn gốc. Gần đây, Chi cục Quản lý thị trường Thanh Hóa xử phạt 180 triệu đồng và tịch thu 2 dây chuyền vàng trang sức không rõ nguồn gốc của Doanh nghiệp tư nhân Đ.L. Tại TP.HCM, 24 doanh nghiệp kinh doanh vàng bị xử phạt vì hàng hóa không rõ nguồn gốc.
Chi cục Quản lý thị trường TP.HCM nhấn mạnh: “Thiếu minh bạch trong nguồn gốc hàng hóa tiềm ẩn nhiều rủi ro cho người tiêu dùng và gây thất thu thuế. Cơ quan quản lý sẽ tiếp tục kiểm tra, giám sát, xử lý nghiêm các vi phạm để ổn định thị trường và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.”
Ông Huỳnh Trung Khánh, Phó chủ tịch Hiệp hội Kinh doanh vàng Việt Nam, đánh giá việc truy xuất nguồn gốc tốt cho người tiêu dùng, giúp họ biết sản phẩm do đơn vị nào sản xuất và đảm bảo chất lượng. Tuy nhiên, ngành kim hoàn cần có nguyên liệu để truy xuất đầy đủ. Theo ông, quy định mới về hàm lượng vàng trên 95% phù hợp với vàng miếng và nhẫn, nhưng vàng nữ trang có quá nhiều chất lượng khác nhau, khó kiểm tra.
“Bảng chất lượng vàng trang sức hiện có 17 loại, trong khi thị trường chỉ chuộng một số loại như 24K, 18K, 10K. Ví dụ vàng 18K phải đảm bảo 75%, không thể làm 65% mà đóng dấu 75%. Có loại vàng 61% không nằm trong thang hàm lượng nhưng vẫn xuất hiện trên thị trường. Để bảo vệ người tiêu dùng, cần chọn ra một số loại phổ thông”, ông Khánh đề xuất.
Giá vàng giảm mạnh
Ngày 15/5, giá vàng miếng SJC giảm 1 triệu đồng/lượng, nâng tổng mức giảm trong một tháng lên gần 10 triệu đồng. Công ty SJC, Phú Quý mua vào 161 triệu đồng, bán ra 164 triệu đồng mỗi lượng. So với đỉnh tháng 1, giá vàng miếng SJC giảm hơn 28 triệu đồng/lượng. Tốc độ giảm trong nước chậm hơn thế giới (mất 100 USD/ounce, xuống 4.551 USD/ounce), khiến chênh lệch giá vàng miếng SJC so với thế giới lên mức 19 triệu đồng/lượng.
