Bộ Công an đề xuất mở rộng phạm vi xử lý vi phạm hành chính đối với cá nhân, tổ chức nước ngoài không hiện diện tại Việt Nam nhưng có hành vi vi phạm trong phạm vi lãnh thổ Việt Nam. Đề xuất này nằm trong dự thảo sửa đổi Luật Xử lý vi phạm hành chính, nhằm khắc phục những khó khăn trong xử lý các vi phạm xuyên biên giới, đặc biệt trong lĩnh vực thương mại điện tử, công nghệ và truyền thông.
Hiện trạng pháp lý và khó khăn
Luật Xử lý vi phạm hành chính hiện hành quy định đối tượng bị xử lý bao gồm cá nhân, tổ chức nước ngoài vi phạm hành chính trong phạm vi lãnh thổ Việt Nam. Tuy nhiên, Bộ Công an cho rằng quy định này còn bỏ ngỏ trường hợp tổ chức nước ngoài không có hiện diện tại Việt Nam nhưng thực hiện hành vi vi phạm có ảnh hưởng trong nước. Các nghị định hướng dẫn cũng không có định nghĩa hay nguyên tắc xử lý riêng cho pháp nhân nước ngoài không đăng ký, không hoạt động thực tế tại Việt Nam, gây khó khăn trong quá trình xử lý.
Đề xuất mở rộng phạm vi xử lý
Để khắc phục, Bộ Công an đề xuất mở rộng phạm vi xử lý, bao gồm cả cá nhân, tổ chức nước ngoài hiện diện hoặc không hiện diện tại Việt Nam nhưng vi phạm hành chính trong phạm vi lãnh thổ Việt Nam. Đề xuất này nhận được nhiều ý kiến đóng góp từ các bộ, ngành.
Ý kiến từ Bộ Tài chính và Bộ Công an
Bộ Tài chính đề nghị đánh giá tính khả thi trong việc thi hành quyết định xử phạt đối với các đối tượng không hiện diện ở Việt Nam, không có tài sản tại Việt Nam. Bởi cơ quan xử phạt sẽ gặp khó khi gửi, chuyển quyết định xử phạt để tổ chức thi hành cũng như áp dụng các biện pháp cưỡng chế khi đối tượng không tự nguyện chấp hành. Phản hồi ý kiến, Bộ Công an cho hay để quy định phát huy hiệu quả, ngoài quy định của luật Xử lý vi phạm hành chính thì cần ký kết các điều ước quốc tế song phương và đa phương nhằm tạo cơ sở pháp lý cho việc phối hợp thực thi.
Đề xuất từ Bộ VH-TT-DL và Bộ Công thương
Bộ VH-TT-DL đề xuất bổ sung nhóm chủ thể không hiện diện ở Việt Nam nhưng thực hiện hành vi vi phạm trên không gian mạng thông qua việc cung cấp, phổ biến thông tin, sản phẩm, dịch vụ, nội dung đến người sử dụng tại Việt Nam. Thực tế cho thấy nhiều nền tảng xuyên biên giới cung cấp dịch vụ phổ biến phim cho người dùng Việt Nam mà không có hiện diện thương mại tại Việt Nam, trong khi nhiều trường hợp chưa phân loại, không hiển thị mức phân loại phim, không thực hiện cảnh báo nội dung hoặc không áp dụng biện pháp kiểm soát độ tuổi người xem. Tiếp thu ý kiến, Bộ Công an cho rằng quy định "hiện diện hoặc không hiện diện tại Việt Nam" đã bao hàm đầy đủ hành vi vi phạm trên không gian mạng.
Trong khi đó, Bộ Công thương đánh giá đặc thù của thương mại điện tử là không bị giới hạn bởi không gian địa lý, nhiều chủ thể tham gia có thể đặt ngoài lãnh thổ Việt Nam hoặc không có hiện diện thương mại tại Việt Nam. Điều này gây khó khăn trong việc xác định đối tượng vi phạm cũng như áp dụng các hình thức xử phạt hành chính truyền thống (phạt tiền, tước quyền sử dụng giấy phép, chứng chỉ hành nghề…). Để bảo đảm tính khả thi và hiệu quả trong xử lý vi phạm, Bộ Công thương đề nghị nghiên cứu, bổ sung các biện pháp như chặn truy cập, tạm ngừng chức năng giao dịch của nền tảng thương mại điện tử; gỡ bỏ nội dung, tạm ngừng, chấm dứt tài khoản vi phạm trên nền tảng…
Phản hồi và bổ sung từ Bộ Công an
Tiếp thu góp ý, Bộ Công an cho biết đã bổ sung quy định về các biện pháp ngăn chặn khác theo quy định của luật chuyên ngành, ngoài các biện pháp như hiện hành. Điều này nhằm tăng cường hiệu quả xử lý đối với các vi phạm xuyên biên giới, đặc biệt trong bối cảnh thương mại điện tử và không gian mạng phát triển mạnh mẽ.
