Bộ Công an vừa đề xuất kiểm soát chặt chẽ khí N2O (bóng cười) và các chất có nguy cơ lạm dụng dưới dạng phụ gia thực phẩm, yêu cầu truy xuất nguồn gốc và định danh rõ ràng. Góp ý vào dự án Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi), Bộ Công an nhấn mạnh tình trạng lạm dụng khí N2O, tiền chất ma túy và chất cấm đang diễn biến phức tạp.
Đề xuất quản lý đặc thù
Theo Bộ Công an, cần bổ sung quy định quản lý đặc thù theo cơ chế định danh, truy xuất nguồn gốc và đường đi của các loại hàng hóa này. Đồng thời, ban hành danh mục nguyên liệu, phụ gia thực phẩm quản lý đặc biệt bao gồm N2O và các chất lưỡng dụng có nguy cơ gây nghiện hoặc ảo giác.
Cấm bán lẻ cho cá nhân
Bộ Công an đề nghị cấm bán lẻ các chất trong danh mục trên cho cá nhân. Chỉ cho phép mua bán, giao dịch giữa các tổ chức, pháp nhân và hộ kinh doanh có giấy phép sản xuất thực phẩm hoặc kinh doanh dịch vụ ăn uống. Đơn vị mua hàng phải giải trình nhu cầu sử dụng phù hợp với quy mô sản xuất, nhằm ngăn chặn việc mua gom số lượng lớn tuồn ra thị trường tự do.
Báo cáo định kỳ và lưu trữ dữ liệu
Các đơn vị nhập khẩu, kinh doanh các chất này phải thực hiện chế độ báo cáo định kỳ về danh mục khách hàng và số lượng bán ra. Dữ liệu giao dịch phải được lưu trữ tối thiểu 2 năm để phục vụ công tác truy vết khi có yêu cầu.
Xử lý vi phạm
Luật mới cũng quy định rõ hành vi mua bán, sử dụng nguyên liệu, phụ gia thực phẩm sai mục đích hoặc bán cho đối tượng không có chức năng sản xuất thực phẩm là vi phạm pháp luật. Tùy theo mức độ, vi phạm sẽ bị xử phạt hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự.
Phản hồi từ Bộ Y tế
Tiếp thu ý kiến, Bộ Y tế (cơ quan soạn thảo) cho biết sẽ tăng cường thanh tra, kiểm tra, giám sát và thông tin truyền thông đối với các chất có khả năng sử dụng sai mục đích, dễ bị lạm dụng.
Bóng cười và tác hại
Bóng cười (Funkyball) là bóng bay bơm khí N2O, hợp chất không màu, không mùi. Khi hít vào, cơ thể có cảm giác hưng phấn, mất kiểm soát, gây ảo giác. Bóng cười tiềm ẩn nguy cơ ngộ độc, ức chế thần kinh, đột quỵ nhẹ, ảnh hưởng tim mạch và gây trầm cảm nếu lạm dụng.
Quy định pháp luật hiện hành
Nghị quyết 173/2024 của Quốc hội cấm sản xuất, kinh doanh, nhập khẩu, chứa chấp, vận chuyển, sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng, các loại khí, chất gây nghiện từ năm 2025. Hành vi buôn bán bóng cười bị xử phạt hành chính theo Nghị định 98/2020, với mức phạt từ 1-3 triệu đồng đến 50-70 triệu đồng tùy giá trị hàng hóa. Nếu đủ yếu tố cấu thành tội phạm, có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về Tội sản xuất, buôn bán hàng cấm.
