Chiều 18/6, tại buổi thông báo kết quả phiên họp thứ 30 của Ban Chỉ đạo Trung ương về phòng chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, Thiếu tướng Nguyễn Quốc Toản, Chánh Văn phòng, Người phát ngôn Bộ Công an, đã cung cấp thông tin về các phương thức tội phạm mới nổi lên trong 6 tháng đầu năm.
Hai vấn đề lớn nổi lên
Thiếu tướng Nguyễn Quốc Toản khẳng định lực lượng công an đã bám sát chỉ đạo của Ban Chỉ đạo Trung ương, triển khai Nghị quyết 04 với quyết tâm mới. Quá trình đấu tranh cho thấy hai vấn đề lớn:
- Tham nhũng, lãng phí, tiêu cực xảy ra ở nhiều lĩnh vực, đặc biệt trong các dự án trọng điểm quốc gia, chính sách an sinh xã hội, thủ tục hành chính công.
- Tham nhũng tại doanh nghiệp cổ phần, tư nhân có xu hướng gia tăng, gây thất thoát tài sản nhà nước.
Các hành vi phổ biến gồm nhận hối lộ, lợi dụng chức vụ, tham ô tài sản, vi phạm quản lý tài sản nhà nước, đầu tư công và đấu thầu.
Năm phương thức, thủ đoạn chính
Đại diện Bộ Công an chỉ ra 5 phương thức tội phạm mới:
- Cấu kết giữa cán bộ nhà nước và đối tượng ngoài xã hội, hình thành chuỗi hoạt động từ đầu tư, đấu thầu đến nghiệm thu, thanh quyết toán. Tội phạm can thiệp vào từng khâu, tạo lợi ích nhóm, nâng khống dự toán, sử dụng trung gian che giấu dòng tiền.
- Lợi dụng cấp giấy phép và thủ tục hành chính để thu phí ngoài, liên quan đến tham nhũng vặt.
- Lợi dụng quản lý tài sản, cổ phần hóa, tái cơ cấu doanh nghiệp để định giá thấp tài sản nhà nước, chuyển quyền sử dụng đất công, bán tài sản không qua định giá.
- Lợi dụng chuyển đổi số để che giấu tội phạm qua tin nhắn mã hóa, tài sản ảo, hồ sơ điện tử, giao dịch tài chính trực tuyến.
- Lợi dụng mô hình kinh doanh mới để chiếm đoạt và trục lợi, điển hình là mô hình bất động sản nghỉ dưỡng, sở hữu hợp đồng kỳ nghỉ, huy động vốn dự án. Thiếu tướng Nguyễn Quốc Toản dẫn chứng Công an Hà Nội đã khởi tố 21 vụ án liên quan đến 23 công ty và 187 đối tượng.
Khó khăn trong thu hồi tài sản
Từ tháng 12/2023 đến tháng 5/2026, công an các cấp khởi tố, điều tra 6.685 vụ án tham nhũng, chức vụ, kinh tế; thu hồi khoảng 37.522 tỷ đồng (đạt 57,7%). Trong đó, án tham nhũng, chức vụ thu hồi 9.500 tỷ đồng (trên 85%); án kinh tế thu hồi 28.023 tỷ đồng (52%).
Thiếu tướng Nguyễn Quốc Toản cho biết nhiều tài sản do phạm tội đã được chuyển dịch, hợp thức hóa đứng tên người thân, pháp nhân trung gian hoặc bên thứ ba, gây khó khăn trong thu hồi. Việc tẩu tán, chuyển hóa tài sản ngày càng tinh vi, như chuyển tiền qua nhiều tài khoản trung gian, ví điện tử, đầu tư cổ phiếu, bất động sản, hoặc chuyển ra nước ngoài, đầu tư vào tài sản số.
Ngoài ra, nhiều vụ án kinh tế đặc biệt lớn nhưng người vi phạm không trực tiếp chiếm hưởng hoặc không còn tài sản tương xứng để khắc phục, dẫn đến tỷ lệ thu hồi thấp hơn.
Giải pháp tăng cường thu hồi tài sản
Bộ Công an sẽ chỉ đạo các cơ quan điều tra tập trung thu hồi tài sản, truy vết dòng tiền, bảo toàn và phong tỏa tài sản ngay từ đầu. Ông Toản nhấn mạnh: “Bộ Công an tiếp tục thực hiện hiệu quả Nghị quyết 164 của Quốc hội về thí điểm xử lý vật chứng, tài sản và nghiên cứu hoàn thiện cơ chế thu hồi, nhất là đối với tài sản không giải trình được nguồn gốc hợp pháp hoặc tài sản đứng tên người thứ ba nhưng có căn cứ liên quan đến hành vi phạm tội”.
