Một vụ lừa đảo Ponzi quy mô lớn đang gây chấn động ngành chăn nuôi nước Mỹ, với cái kết bi thảm của một tỷ phú tự thân. Brian McClain, cựu công nhân nhà máy hóa chất, đã xây dựng một đế chế chăn nuôi dựa trên những con bò chỉ tồn tại trên giấy tờ, chiếm đoạt tới 170 triệu USD từ các ngân hàng và nhà đầu tư.
Mô hình kinh doanh bất thường
Trong nhiều năm, McClain duy trì hình ảnh một chủ trang trại thành đạt tại quê hương Kentucky. Mô hình kinh doanh của ông có vẻ đơn giản: mua bê con tại các buổi đấu giá, nuôi vỗ béo trong ba tháng, rồi bán lại kiếm lời. Với quy mô lên tới 80.000 con, được tài trợ bởi khoản vay 50 triệu USD từ ngân hàng nông nghiệp Rabo AgriFinance và 120 triệu USD từ các nhà đầu tư, câu chuyện thành công này dường như rất đáng ngưỡng mộ.
McClain sống trong một ngôi nhà gạch rộng hơn 380 mét vuông, với thảm cỏ cắt tỉa cầu kỳ và những bức ảnh cưới lồng khung mạ vàng. Tuy nhiên, đằng sau vẻ ngoài hào nhoáng là một bí mật động trời: phần lớn số bò trong trang trại chỉ tồn tại trên giấy. Khi ngân hàng tiến hành kiểm tra thực tế, họ chỉ tìm thấy vỏn vẹn 8.916 con bò, thay vì 80.000 như báo cáo.
Ma trận nợ và sự sụp đổ
Theo hồ sơ tòa án phá sản liên bang Texas, McClain đã thực hiện các giao dịch mua bán gia súc trị giá tới 2 tỷ USD để xây dựng nên đàn gia súc ma. Mạng lưới lừa đảo sụp đổ vào tháng 4 năm 2023, khi một đại lý xe tải đầu tư 650.000 USD yêu cầu hoàn trả tiền mặt. Sau khi nhận séc vô giá trị, người này báo cảnh sát. McClain tự sát bằng súng ngay trước khi lực lượng chức năng kịp ập đến.
Hiện nay, các vụ kiện tụng qua lại giữa ngân hàng Rabo AgriFinance, các nhà đầu tư, quỹ quản lý phá sản và gia đình McClain đang làm sáng tỏ những góc khuất của mô hình Ponzi này. Ủy viên quản lý phá sản Kent Ries cho biết McClain thu hút nhà đầu tư bằng lợi nhuận hằng năm lên tới 30%, nhưng thực chất chỉ dùng tiền của nhà đầu tư mới để trả cho nhà đầu tư cũ.
Các đơn kiện cáo buộc Rabo AgriFinance cẩu thả khi tin vào lời hứa của McClain về đàn bò 87.000 con. Hơn 100 nhà đầu tư cũng bị kiện vì nhận các khoản chuyển tiền gian lận. Một phát ngôn viên của Rabo khẳng định: "Brian McClain đã thiết lập một kế hoạch tinh vi và chủ động lừa dối nhiều ngân hàng, nhà đầu tư cũng như các cá nhân. Rabo AgriFinance là một trong những nạn nhân thiệt hại lớn nhất."
Tuy nhiên, ông Kent Ries cho rằng Rabo và các bên liên quan phải chịu trách nhiệm vì đã để hệ thống kéo dài nhiều năm. "Có rất nhiều người đã tiếp tay cho trò lừa đảo này, những người đáng lẽ ra với chuyên môn của mình phải nhận biết được sự bất thường," ông nói. Ông cũng đặt câu hỏi lớn: "Làm thế nào mà 170 triệu USD có thể bốc hơi không một dấu vết?"
Cuộc sống bí ẩn của "Vua chăn nuôi"
McClain không xuất thân từ nông nghiệp, nhưng bà ngoại ông từng làm thư ký cho một sàn đấu giá gia súc. Ông sống khá trầm lặng, dành nhiều giờ cho nhà thờ và tổ chức phát thực phẩm cho trẻ em. Đam mê lớn nhất của McClain là cưỡi ngựa thể thao và lùa bê. Ông từng là Chủ tịch Hiệp hội Lùa bò Đội Mỹ (U.S. Team Penning Association).
McClain bước vào ngành chăn nuôi ở tuổi 30, học từ một người hàng xóm. Ông mua bê con, nuôi vỗ béo trong ba tháng, rồi bán lại. Ông thu hút nhà đầu tư bằng cách thuyết phục họ mua đàn bò, giao ông nuôi dưỡng và chia lợi nhuận. Tại các sàn đấu giá, McClain tự tin khoe tỷ lệ gia súc chết thấp nhờ bí quyết riêng.
Năm 2017, McClain mở hạn mức tín dụng với Rabo AgriFinance. Tính đến đầu năm 2020, ngân hàng đã giải ngân 23 triệu USD. Đến cuối năm 2020, Rabo đưa ông vào danh sách khách hàng cần quan tâm đặc biệt vì các dự báo kinh doanh quá tốt. Tháng 2 năm 2021, một nhà phân tích của Rabo báo cáo nội bộ rằng giá bán gia súc của McClain là phi lý. Bất chấp cảnh báo, Rabo vẫn nâng hạn mức tín dụng lên 45 triệu USD vào tháng 8 năm 2021.
Trong lá thư tuyệt mệnh, McClain viết: "Gần như toàn bộ cuộc đời của bố là một lời nói dối kinh tởm về tiền bạc." Cái chết của ông để lại nhiều câu hỏi chưa có lời giải đáp cho các nhà đầu tư và cơ quan chức năng.
